Europa kampt met 'chronisch hitterisico'

Hoewel het algehele bosbrandrisico in Europa 'nog steeds als gematigd wordt beschouwd', zegt het instituut dat 'de toename van brandactiviteit nadere aandacht verdient' gezien de versnellende trend . Balz Grollimund, hoofd catastrofe-risico's bij Swiss Re, merkt op dat hetere en drogere omstandigheden, gecombineerd met meer infrastructuur in risicogebieden, branden steeds kostbaarder maken .

Het rapport plaatst de gebeurtenissen van deze zomer ook in een bredere context: de wereldwijde economische schade door natuurrampen daalde in de eerste helft van 2026 tot $100 miljard (10% onder het 10-jarig gemiddelde), maar Swiss Re waarschuwt dat dit positieve beeld 'het stijgende risico op natuurrampen maskeert' door hitte en branden .

Zomer 2026 in cijfers: branden, hittedoden en recordverbrand oppervlak

De omvang van het brandseizoen van 2026 is ongekend op verschillende terreinen.

• Economische schade door bosbranden: AccuWeather schat de totale schade en economische verliezen door Europese branden op €15,6–€19,1 miljard ($18–$22 miljard), waarbij de meeste branden sinds eind juni zijn ontstaan . De Financial Times komt in een eigen analyse uit op een schade van meer dan €3 miljard voor alleen de vijf zwaarst getroffen eurolanden, wat al hoger is dan de Europese Commissie als gemiddelde jaarlijkse brandkosten voor de hele EU raamt .
• Hittegerelateerde sterfgevallen: Bloomberg meldt op basis van verzamelde data meer dan 25.000 doden door hitte in Europa dit jaar. Duitsland heeft met 11.900 sterfgevallen sinds april de hoogste tol, volgens het Robert Koch-instituut . De Europese mortaliteitsmonitor EuroMOMO rapporteert nog hogere cijfers: 31.800 extra sterfgevallen in 26 landen tussen eind juni en eind juli .
• Verbrande oppervlakte en aantal branden: Het Joint Research Centre van de EU meldt dat tot en met 9 augustus 2026 529.192 hectare (~1,31 miljoen acres) is verbrand — meer dan de 459.956 hectare op dezelfde datum in 2025 (het vorige recordjaar) en ver boven het langjarig gemiddelde van 197.347 hectare . Er zijn ongeveer 1.254 branden geregistreerd, meer dan het dubbele van het historisch gemiddelde.
• Warmste juni-juli in West-Europa ooit gemeten: De Copernicus Climate Change Service bevestigt dat West-Europa de warmste juni-juli-periode ooit heeft doorgemaakt, waarbij hitte en droogte extreme branden direct aanwakkerden . Laurence Rouil, directeur van de Copernicus Atmosphere Monitoring Service, stelt dat 'klimaatverandering steeds vaker de hete en droge omstandigheden creëert die grote, intense branden in Zuid-Europa begunstigen en het brandseizoen naar het noorden verschuiven' .
• Europa warmt sneller op dan het wereldwijde gemiddelde: Europa warmt bijna twee keer zo snel op als het wereldwijde gemiddelde, met 64% meer hete dagen vergeleken met de jaren vijftig, waardoor de omstandigheden die grote branden bevorderen, versterkt worden . Zwitserland warmt meer dan twee keer zo snel op als het wereldwijde gemiddelde, volgens de Zwitserse Academie van Wetenschappen .

Cascade-effecten op infrastructuur en economie

Het Swiss Re-rapport benadrukt dat de schade veel verder reikt dan het directe brandgebied. Aanhoudende droogte en extreme hitte leiden tot kettingreacties in kritieke infrastructuur.

• Kritisch lage bodemvochtigheid en landbouwverliezen: Aanhoudende droogte heeft het bodemvocht in heel Europa tot kritiek lage niveaus teruggebracht, wat het brandrisico vergroot en de landbouw bedreigt. Naar schatting is er al €2 miljard aan graan (9 miljoen ton) verloren gegaan, met Frankrijk, Hongarije en Spanje als zwaarst getroffen landen .
• Recordlage rivierstanden verstoren transport en energie: De Rijn en Donau zijn gedaald tot recordlage niveaus, waardoor het vrachtverkeer stil is komen te liggen. ING schat dat de stremming op de Rijn alleen al de Duitse bbp met 0,3 procentpunt zal verlagen dit jaar . Allianz schat dat de twee weken durende hittegolf in juni het Europese bbp met 0,3 procentpunt zal doen dalen, terwijl klimaatverandering tegen 2050 5–7% van het bruto binnenlands product zou kunnen wegvagen .
• Een gevaarlijke feedbacklus tussen hitte en droogte: Extreme hitte en droogte versterken elkaar — hete, droge omstandigheden drogen vegetatie en bodems uit, wat op zijn beurt de oppervlaktetemperatuur verhoogt en de vochtbeschikbaarheid vermindert. Dit creëert gunstigere omstandigheden voor grotere, intensere branden .
• Weinig airconditioning in Europese huishoudens: Swiss Re Institute merkt op dat slechts ongeveer 20% van de Europese huishoudens airconditioning heeft, tegenover 76% in Noord-Amerika. Hierdoor is het continent slechter toegerust om de klap van aanhoudende extreme hitte op te vangen .

Wereldwijde context: bosbrand als snelst groeiend verzekeringsrisico

Het Swiss Re Institute plaatst de Europese branden van 2026 in een bredere wereldwijde trend die de verzekeringssector hervormt.

• Verzekerde schade door brand groeit ~12% per jaar: Munich Re heeft vastgesteld dat de wereldwijde verzekerde schade door bosbranden sinds 1970 reëel met ongeveer 12% per jaar is gestegen — sneller dan enig ander groot weergerelateerd risico .
• Record verzekerde schade door brand wereldwijd in 2025: Swiss Re's eigen sigma-rapport (maart 2026) laat zien dat de verzekerde schade door natuurrampen wereldwijd in 2025 $107 miljard bedroeg, waarbij secundaire risico's (waaronder bosbranden en zware onweersbuien) 92% van de schade voor hun rekening namen — een record . Alleen al de branden in Los Angeles veroorzaakten $40 miljard aan verzekerde schade .
• Verschuivende schadebasislijn: Swiss Re's presentatie over trends in natuurrampen constateert dat bosbranden en zware onweersbuien samen 'de jaarlijkse schadebasislijn optillen', waardoor wat ooit uitzonderlijk was, nu steeds vaker voorkomt . Secundaire risico's zullen naar verwachting tegen 2030 meer dan 65% van de gemiddelde jaarlijkse verzekerde schade uitmaken, tegen een 30-jarig gemiddelde van 53% .
• Verzekeringskloof bij Europese bosbranden: In Zuid-Europa worden brandverliezen meestal niet gedekt door nationale verzekeringspools, waardoor huiseigenaren zelf een privéverzekering moeten afsluiten. Dit schept een aanzienlijke beschermingskloof die per land sterk verschilt .

Wat het rapport betekent voor beleid en paraatheid

Het rapport van Swiss Re Institute dient zowel als waarschuwing als als oproep tot actie. De auteurs benadrukken dat hoewel het brandrisico in Europa momenteel als gematigd wordt geclassificeerd, de snelle toename van brandbevorderende omstandigheden nauwere aandacht vereist van beleidsmakers, verzekeraars en infrastructuurplanners. De cascade-effecten — van verloren landbouwproductie tot verstoord riviertransport — tonen aan dat hitterisico geen sectoraal probleem is, maar een systemische uitdaging die dwars door gezondheid, energie, water en de economie heen loopt. Zoals Grollimund van Swiss Re opmerkt: 'aanvullende risico-overdracht kan maatregelen om het onderliggende risico te verminderen niet vervangen om verzekeringen betaalbaar te houden' .