De knop 'Create image' verscheen in Google Earth op het web. Na inzoomen op een locatie konden gebruikers op de knop tikken, een prompt typen en Nano Banana 2 retourneerde een fotorealistisch beeld opgebouwd uit Google's satelliet-, lucht- en 3D-beelden van die exacte plek . Google omschreef het als een creatieve geografietool, maar in de praktijk kon iedereen er op grote schaal georuimtelijk bewijs mee vervalsen .
Er verschenen onmiddellijk beelden die het beleid schonden. Gebruikers maakten overtuigende nepscènes, waaronder een bomexplosie in Los Angeles, een overstroomd Capitool in Washington, een brand op het Iraanse eiland Kharg en – voor experts het meest alarmerend – een verzonnen beeld van een nucleaire installatie in Iran en Russische tanks die door Kyiv rolden .
BBC Verify en OSINT-onderzoekers toonden het risico publiekelijk aan. AI-onderzoeker Henk van Ess en BBC Verify maakten verzonnen satellietscènes van gevoelige geopolitieke locaties, waarmee ze lieten zien hoe gemakkelijk de tool misleidende beelden kon genereren die authentiek leken .
Google gaf het vertrouwensprobleem direct toe. In zijn terugdraaiverklaring zei het bedrijf: "We weten dat mensen Google Earth uniek vertrouwen voor een betrouwbaar beeld van de wereld. We hebben georuimtelijke professionals deze functie zien gebruiken voor een reeks nuttige doeleinden" maar dat het "deze functie in Google Earth terugdraait terwijl we werken aan het implementeren van sterkere waarborgen" .
Satellietbeelden zijn een gouden standaardbron voor open-source intelligence (OSINT), mensenrechtenonderzoeken en het documenteren van oorlogsmisdaden. Experts waarschuwden dat het rechtstreeks inbedden van AI-generatie in Google Earth – het meest vertrouwde satellietkaartplatform – de geloofwaardigheid van alle luchtbeelden als bewijs fundamenteel kon ondermijnen .
De functie vervaagde de grens tussen echt en nep bij de bron. Omdat de AI-beelden binnen Google Earth zelf werden gegenereerd en aan echte coördinaten waren gekoppeld, hadden ze een vals aura van authenticiteit dat veel moeilijker te ontkrachten was dan een generiek AI-beeld dat op sociale media werd gedeeld .
Mensenrechtenonderzoekers vertrouwen op geverifieerde satellietbeelden om wreedheden, conflictschade en milieumisdrijven te documenteren. Als zelfs de output van Google Earth in twijfel kon worden getrokken, zou de hele bewijsketen voor open-source onderzoeken worden beschadigd, waardoor het voor kwaadwillenden gemakkelijker wordt om echte beelden als AI-gegenereerd af te doen .
De OSINT-gemeenschap omschreef het incident als een 'vertrouwenscrisis' voor digitaal bewijs. De snelle terugslag van OSINT-professionals was een van de belangrijkste redenen voor Google's beslissing om binnen uren van koers te veranderen .
Benadrukte Google dat alle AI-gegenereerde beelden waren voorzien van SynthID, een digitaal watermerk dat bedoeld is om AI-gegenereerde inhoud te markeren . Onderzoekers toonden echter aan dat detectietools konden worden misleid en dat screenshots – de meest gebruikelijke manier waarop nepbeelden circuleren – elk platformniveau-watermerk of context verwijderen . De verdediging was ontoereikend om de vloed aan overtuigende nepscènes te voorkomen die binnen enkele uren na de lancering verschenen.
Het incident vertegenwoordigt een van de snelste productomkeringen in de geschiedenis van Google en een casestudy in de gevaren van het inbedden van generatieve AI in vertrouwde informatieplatforms zonder adequate waarborgen. Voor de OSINT-gemeenschap was het een harde waarschuwing dat de geloofwaardigheid van satellietbeelden – een hoeksteen van modern digitaal bewijs – met één enkele productlancering kon worden aangetast .