China's $113 Miljard Handelsoverschot: Hoe AI en Buitenlandse Fabrieken de Wereldhandel Herstructureren

De AI-en-EV-cocktail die de juliexport aanjoeg

De belangrijkste versneller achter de exportcijfers van juli was de wereldwijde AI-infrastructuurhausse. De export van halfgeleiders verdubbelde in waarde op jaarbasis, en de totale export van hoogtechnologische producten steeg in de eerste zeven maanden van 2026 met 40,7% . De stijgende chipprijzen, niet alleen de volumes, dreven de dollarwaarde van de zendingen op, waardoor de aanleg van AI-datacenters de grootste drijvende kracht werd .

De auto-export bleef een sterke tweede pijler. Het aantal verscheepte voertuigen steeg in januari-juli met 55% ten opzichte van dezelfde periode in 2025, waarbij zowel traditionele verbrandingsmotoren als elektrische auto's kopers vonden in de EU, de ASEAN-landen en opkomende markten .

Twee extra factoren versterkten het exportcijfer. Fabrikanten haastten zich met orders vóór de verwachte Amerikaanse tariefsverhogingen, waardoor de vraag die anders later in het jaar zou zijn gekomen, naar voren werd gehaald . En ondanks de stijging van de yuan, hield de industriële upgrading van China de exportprijzen concurrerend – hoogtechnologische goederen zijn minder prijsgevoelig dan de laagwaardige consumentenproducten die eerdere golven van Chinese export definieerden .

De 'tweede China-schok' en de yuan-paradox

Het handelsoverschot van China overschreed in 2025 de grens van 1 biljoen dollar, en de reeks maandelijkse overschotten van meer dan 100 miljard dollar in 2026 heeft de beschuldigingen van een 'China Shock 2.0' versterkt . Europese leiders, waaronder de Duitse bondskanselier Friedrich Merz, hebben openlijk geklaagd dat een sterk ondergewaardeerde yuan de concurrentie verstoort, terwijl de VS de hoge invoertarieven heeft gehandhaafd . The New York Times merkte op dat het overschot 'een wereldwijde tegenreactie' aanwakkert .

De yuan is in 2026 echter aanzienlijk sterker geworden – van ongeveer 7,35 per dollar in april 2025 tot rond de 6,80 halverwege juli, een winst van 8% – en toch bleef de export stijgen . Internationale banken, waaronder Goldman Sachs (doel: 6,5 per dollar) en Deutsche Bank (jaarlijkse appreciatie van 6,3%), hebben hun yuan-voorspellingen verhoogd . Een onderzoekspaper van HKBEY met de titel 'Industrial Upgrading Makes Chinese Exports Less Susceptible to RMB Strength' stelt dat deze veerkracht het bewijs is van een structurele verschuiving: hoogtechnologische export is minder prijsgevoelig dan de eerdere laagwaardige goederen .

Zwakke binnenlandse vraag: de andere kant van het verhaal

Terwijl de export floreerde, liet de binnenlandse economie van China een ernstige tweesnelheidsongelijkheid zien. De bbp-groei in het tweede kwartaal vertraagde scherp tot 4,3% – de zwakste in meer dan drie jaar en onder de officiële jaarlijkse doelstelling van 4,5% tot 5% . Een campagne van 1,5 biljoen dollar om de verborgen schulden van lokale overheden op te ruimen, woog zwaar op de fiscale expansie .

De detailhandelsverkopen daalden in mei voor het eerst in meer dan drie jaar, met 0,6% op jaarbasis, volgens het Nationaal Bureau voor de Statistiek . De consumentenbestedingen stonden onder druk door een jarenlange vastgoeddip, negatieve vermogenseffecten van dalende huizenprijzen en een zwakke arbeidsmarkt . De China Economic Update van de Wereldbank van juli 2026 merkte op dat 'de consumentenbestedingen voorzichtig bleven' en voorspelde dat de groei in 2026 zou matigen tot 4,4% .

Hoe bedrijven zich aanpassen: Globaliseringsfase 3.0

Als reactie op westerse invoertarieven en een fragmenterende wereldwijde handelsomgeving, verschuiven de grootste Chinese bedrijven van het exporteren van eindproducten naar het rechtstreeks produceren in overzeese consumentenmarkten. Reuters noemt deze strategie 'China Shock 2.0', terwijl de Chinese industrie het de volgende fase van globalisering noemt .

BYD mikt op 1,5 miljoen overzeese eenheidsverkopen in 2026, een stijging van ongeveer 43% ten opzichte van 2025, met een middellangetermijndoelstelling van 50% van de totale verkopen uit het buitenland in 2030 . Het bedrijf bouwt volledige waardeketenactiviteiten in het buitenland op – inclusief gelokaliseerde toeleveringsketens, R&D-centra en servicenetwerken – om tariefmuren te omzeilen . De overzeese leveringen van BYD groeiden met meer dan 70% op jaarbasis, hoewel het aandeel te maken heeft met tegenwind van tariefonzekerheid en margedruk in de wereldwijde EV-prijzenoorlog .

Geely zag de overzeese verkopen met 158% op jaarbasis stijgen en sluit, fuseert of verkoopt overbodige binnenlandse fabrieken terwijl het overschakelt van de meedogenloze binnenlandse prijzenoorlog naar een wereldwijde expansiestrategie .

CATL bouwt een gigafabriek in Hongarije als onderdeel van de verschuiving van 'productexport' naar 'capaciteitsexport', waarbij 2026–2027 wordt gezien als het kritieke validatievenster voor overzeese massaproductie .

Midea en Haier, al twee van de meest geglobaliseerde Chinese bedrijven in consumentengoederen, verdiepen hun lokale productievoetafdrukken in Zuidoost-Azië, Mexico en Oost-Europa om regionale markten te bedienen.

Zhongji Innolight en Eoptolink, als leveranciers van optische transceivers voor AI-datacenters die profiteren van de AI-boom, volgen het sectorbrede patroon door assemblage- en testcentra op te zetten in Thailand, Vietnam en Mexico om hyperscaler-klanten te bedienen.

Reuters vatte de aanpassing bondig samen: 'Om lucratieve internationale inkomstenstromen te beschermen tegen wereldwijde fragmentatie, produceren bedrijven steeds vaker rechtstreeks in de belangrijkste consumentenmarkten om handelsbelemmeringen te omzeilen, lokale ondersteuning op te bouwen en toeleveringsketens te isoleren van geopolitieke verstoringen' .

De anti-involutiecampagne en aanhoudende tegenwind

Peking's poging om destructieve 'involutie' – buitensporige prijsconcurrentie – te verminderen, heeft slechts beperkt succes gehad. De binnenlandse prijzenoorlogen bij EV's en zonnepanelen blijven de marges onder druk zetten, zelfs terwijl de exportvolumes exploderen, en de campagne heeft de overcapaciteit in belangrijke sectoren niet betekenisvol verminderd .

Aanhoudende tegenwind is onder meer:

• De koersdaling van BYD – ondanks een groei van de overzeese leveringen met meer dan 70%, verdisconteert de markt het tariefrisico, de dalende marges als gevolg van wereldwijde prijsconcurrentie en onzekerheid over de duur van de AI- en EV-vraagboom.
• Dalende luchtvaartaandelen – het conflict tussen de VS en Iran heeft de wereldwijde olieprijzen opgedreven, wat direct de brandstofkosten voor Chinese luchtvaartmaatschappijen heeft verhoogd en hun marges onder druk heeft gezet .
• Gefragmenteerde handelsomgeving – analisten verwachten dat de wereld zal opsplitsen in concurrerende blokken, waardoor Chinese bedrijven parallelle productiesystemen voor verschillende regio's moeten onderhouden, wat de kapitaaluitgaven verhoogt en de schaalvoordelen vermindert .

Conclusie

De Chinese exporthausse van juli 2026 is een door AI geleid, technologisch gedreven fenomeen dat zowel de appreciatie van de yuan als de westerse tarieftegenwind heeft overwonnen. De keerzijde is een recordhandelsoverschot dat de wereldwijde spanningen aanwakkert ('China Shock 2.0'), terwijl de binnenlandse economie in een ernstige tweesnelheidsongelijkheid verkeert – een bloeiende externe industrie versus zwakke huishoudelijke consumptie, een bbp-groei van 4,3% en dalende detailhandelsverkopen. De reactie van het bedrijfsleven is een historische verschuiving naar overzees gelokaliseerde productie, waarbij BYD, Geely, CATL en anderen fabrieken bouwen in doelmarkten om invoertarieven te omzeilen. De anti-involutiecampagne heeft de binnenlandse overcapaciteit nog niet verholpen, en nieuwe risico's – olieprijsstijgingen als gevolg van het Iran-conflict, de stijging van de yuan en een fragmenterende wereldwijde handelsarchitectuur – blijven zich opstapelen.