Smartphonemarkt op dieptepunt: AI-chiptekort jaagt consumenten de markt uit

Dit is wat er speelt, waarom het ertoe doet, en hoe de markt uiteenvalt in twee totaal verschillende werkelijkheden.

De hoofdoorzaak: AI verslindt de wereldwijde voorraad geheugenchips

De explosieve groei van AI-infrastructuur door bedrijven als Meta, Google en Microsoft is de grote boosdoener. Deze datacenters gebruiken naar schatting ongeveer 70% van alle geproduceerde geheugenchips in 2026, vooral high-bandwidth memory (HBM) en server-DRAM . Daardoor blijft er aanzienlijk minder over voor smartphones, pc's en andere consumentenelektronica.

Chipfabrikanten hebben productielijnen omgeschakeld naar de lucratieve AI-markt, wat het tekort voor consumentencategorieën nog vergroot . Het resultaat is een prijsexplosie die analisten omschrijven als historisch ongekend :

• DRAM-contractprijzen stegen in het eerste kwartaal van 2026 met 90–95% ten opzichte van het vorige kwartaal .
• NAND-flashprijzen stegen in dezelfde periode met 55–60% .
• Mobiele DRAM-prijzen (LPDDR5X) stegen in het tweede kwartaal van 2026 nog eens met 78–83% .

Zowel Bloomberg als Deloitte noemen deze prijssprong ongekend in de moderne halfgeleidergeschiedenis . De onderzoeksdirecteur van IDC spreekt van 'een crisis zoals we die nog niet eerder hebben gezien' .

Het gevolg: topmodellen naderen de 1.500 euro

Die torenhoge kostprijs van geheugenchips slaat direct door in de winkelprijzen . IDC verwacht dat de gemiddelde verkoopprijs van een smartphone in 2026 met 14% stijgt tot een record van $523 . Vlaggenschepen van Apple en Samsung kosten nu regelmatig meer dan 1.500 dollar .

IDC waarschuwt dat die prijsstijging een belangrijke groep kopers buitenspel zet, met name in opkomende markten, waardoor het aantal verscheepte toestellen nog verder daalt . Kleinere fabrikanten hebben moeite om voldoende geheugenchips te krijgen voor een werkbare prijs, wat de consolidatie in de markt versnelt .

De markt splitst zich in twee: Apple en Samsung groeien, Chinese merken kelderen

Een van de meest opvallende effecten van de geheugencrisis is hoe ongelijk die de topfabrikanten treft. In de eerste helft van 2026 is de markt in tweeën gesplitst .

De winnaars: Apple en Samsung

Apple en Samsung zijn in 2026 de enige twee fabrikanten in de top vijf die hun verschepingen zien groeien. In het tweede kwartaal van 2026:

• Samsung groeide 8,1% ten opzichte van een jaar eerder — het beste tweede kwartaal sinds 2019 .
• Apple groeide 15,3% — een record voor het tweede kwartaal .

Beide bedrijven hebben langetermijncontracten voor geheugenchips, een sterke onderhandelingspositie en voldoende schaalgrootte om de prijsstijgingen op te vangen .

De verliezers: Xiaomi, OPPO en vivo

De grote Chinese merken hebben het zwaar:

• Xiaomi daalde 26,3% ten opzichte van een jaar eerder in het tweede kwartaal van 2026 .
• OPPO daalde 17,5% .
• vivo daalde 19,4% .

In China zelf voert Huawei de markt aan, met Apple op de tweede plaats, terwijl OPPO, vivo en Xiaomi allemaal krimp lieten zien . De kloof weerspiegelt de macht in de toeleveringsketen: Chinese merken hebben kleinere marges en krijgen te maken met beperktere toewijzing van chips .

Regionale pijn is ongelijk verdeeld: Midden-Oosten en Afrika zwaarst getroffen

Markten met veel goedkope smartphones worden naar verwachting het hardst geraakt. IDC voorspelt:

• Midden-Oosten en Afrika: de grootste daling met 20,6% .
• China: naar verwachting een daling van 10,5% .
• Azië-Pacific (exclusief Japan en China): een daling van 13,1% .

Hoe consumenten zich aanpassen: langer vasthouden, bloeiende tweedehandsmarkt

Geconfronteerd met toestellen van 1.500 euro en steeds kleinere technische sprongen vooruit, verandert de consument zijn gedrag op drie manieren:

1. De tweedehands- en refurbishedmarkt bloeit.

De wereldwijde markt voor gebruikte en opgeknapte smartphones is in 2026 $76,6 miljard waard en zal naar verwachting met 6,4% per jaar groeien tot 2034 . De verkoop van refurbished toestellen steeg in het eerste kwartaal van 2026 met 4% ten opzichte van een jaar eerder, en IDC voorspelt dat dit segment in 2026 met 15,4% zal groeien . In Europa is 18% van de smartphones in gebruik tweedehands .

2. Inruilvolumes bereiken recordhoogte.

Inruil- en upgradeprogramma's leverden consumenten in het eerste kwartaal van 2026 $1,63 miljard op, een stijging van 31% ten opzichte van een jaar eerder . Consumenten halen meer waarde uit oudere toestellen, maar die toestellen worden ook ouder: de meeste ingeruilde telefoons zijn inmiddels drie generaties of ouder .

3. Aanbieders bieden langere financieringstermijnen en abonnementen.

Langere financieringstermijnen van 36 tot 48 maanden bij providers worden steeds gebruikelijker, waardoor de frequentie van de aankoop van een nieuw toestel afneemt . TechCrunch meldt dat providers steeds vaker abonnementsmodellen voor telefoons aanbieden, omdat consumenten hun toestel langer gebruiken door de hoge prijzen en de beperkte technische vooruitgang . Counterpoint Research verwacht dat de gemiddelde vervangingscylus wereldwijd in 2026 zal oplopen tot vier jaar, tegen 3,5 jaar in 2025 .

Wat staat ons te wachten? Een traag herstel

IDC voorspelt een bescheiden herstel van 2% in 2027 naarmate de geheugencrisis afneemt, gevolgd door een groei van 5,4% in 2028 wanneer het aanbod normaliseert . Maar eerst wordt in 2027 nog een daling van 1,1% verwacht . Deloitte wijst erop dat nieuwe chipcapaciteit pas in 2029 of 2030 beschikbaar komt .

In de tussentijd zal de markt zich waarschijnlijk blijven concentreren rond de machtigste partijen in de toeleveringsketen — Apple en Samsung — terwijl consumenten wennen aan een nieuw normaal: duurdere telefoons, langer eigendom, en een bloeiende tweedehandsmarkt.