Chaos aan de EU-grenzen: waarom negen lidstaten de biometrische vingerafdruk- en gezichtsscans willen uitstellen tot na september 2026

Welke landen hebben de biometrische controles opgeschort?

• Griekenland stopte in mei 2026 eenzijdig met het nemen van vingerafdrukken aan zijn grenzen, zonder nieuwe EU-toestemming. De Commissie verklaarde dat er geen nieuwe algemene pauze was en nam contact op met Athene om 'de bestaande regels in herinnering te brengen' .
• Op 7 juli 2026 verwierp de EU formeel de oproepen van luchthavens en luchtvaartmaatschappijen om de biometrische controles volledig op te schorten, hoewel ze '20 moeilijke plekken' met rijchaos aan de grenzen erkende .
• Op 10 juli 2026 drongen negen Europese landen – België, Frankrijk, Duitsland, Griekenland, Italië, Malta, Nederland, Portugal en Zwitserland – er gezamenlijk bij de EU op aan om de tijdelijke flexibiliteit te verlengen om biometrische controles na de zomer op te schorten, met de waarschuwing dat het blok niet klaar is voor volledige implementatie .

Systeemwijzigingen die leiden tot vertragingen voor niet-EU-reizigers (inclusief Britten)

De kernwijziging is dat alle niet-EU-onderdanen (inclusief Britten) nu bij elke eerste binnenkomst vingerafdrukken en een gezichtsafbeelding moeten verstrekken, die digitaal worden geregistreerd in plaats van de eerdere paspoortstempel . Elke biometrische registratie duurt 1 à 2 minuten per persoon, en wanneer elke reiziger in een rij voor het eerst biometrische gegevens moet verstrekken, zijn de wachttijden opgelopen tot 1–6 uur op piekluchthavens en landgrenzen . De gefaseerde uitrol van het systeem – waarbij verschillende havens zich in verschillende stadia van gereedheid bevinden – heeft voor verwarring gezorgd, omdat sommige grensposten volledig biometrisch zijn terwijl andere nog tijdelijke flexibiliteiten gebruiken, wat leidt tot inconsistente verwerkingssnelheden . Belangrijk is dat er geen EU261-type compensatie voor grensvertragingen is: passagiersrechtenregels hebben geen betrekking op wachttijden bij de paspoortcontrole, dus reizigers die vastzitten in EES-rijen hebben geen automatisch recht op financiële genoegdoening van luchtvaartmaatschappijen of grensautoriteiten .

Financiële maatregelen van het VK en Spanje

Verenigd Koninkrijk

• £20 miljoen aan nieuwe overheidsfinanciering aangekondigd voor Kent om de rijen te verminderen, specifiek om het aantal paspoortcontrolehokjes in de haven van Dover te vergroten . Dit komt bovenop de £10,5 miljoen die begin 2026 al was toegewezen voor EES-gerelateerde infrastructuur aan Britse grensovergangen, in totaal £30,5 miljoen .
• De transportminister heeft rechtstreeks overlegd met de EU-commissaris die verantwoordelijk is voor EES om te pleiten voor praktische versoepeling van de controles voorafgaand aan de zomervakanties .

Spanje

• Spanje heeft geen specifiek EES-compensatiefonds voor reizigers aangekondigd. Spanje heeft echter (samen met acht andere EU-staten) formeel verzocht om verlenging van de biometrische opschortingsflexibiliteit, met de waarschuwing dat het niet klaar is voor volledige implementatie .
• Spaanse luchthavens hebben extreme vertragingen gekend – vakantiegangers van Edinburgh naar Spanje werden gewaarschuwd voor wachttijden van tot zes uur bij de paspoortcontrole . In het beschikbare bewijsmateriaal is geen specifiek Spaans nationaal compensatieschema voor EES-grensverstoringen geïdentificeerd.

Algemene context van passagiersrechten in de EU: Het Europees Parlement handhaafde in juli 2026 de bestaande luchtpassagierscompensatieniveaus (€250–€600, afhankelijk van de afstand) voor vluchtvertragingen en -annuleringen, maar deze regels zijn niet van toepassing op vertragingen bij grenscontroles veroorzaakt door EES .