Turkije waarschuwt voor nucleaire escalatie in Oekraïne-oorlog en stelt staakt-het-vuren op Zwarte Zee voor

Fidan beschreef dit scenario als Ruslands 'laatste optie' en zei dat het kan worden geactiveerd als de vernietiging een kritiek niveau bereikt, zowel aan het front als in Rusland zelf . Hij vertelde dat tijdens een recent bezoek aan Moskou het onderwerp van mogelijke nucleaire escalatie ter sprake kwam, omdat 'het publiek nu om zoiets vraagt,' en hij noemde de situatie gevaarlijk .

Fidan riep de internationale gemeenschap op om in te grijpen om de oorlog te stoppen voordat die drempel wordt bereikt . Hij merkte op dat eerdere westerse aannames over wat in deze oorlog ondenkbaar was al zijn achterhaald, en voegde eraan toe: 'Alles waarvan werd gezegd dat het niet kon gebeuren, gebeurt nu' .

Het diplomatieke voorstel: een moratorium op scheepvaart in de Zwarte Zee

Om het escalerende conflict in de Zwarte Zee aan te pakken, stelde Turkije een moratorium voor op aanvallen op koopvaardijschepen — een wederzijdse stop op aanvallen op burger- en handelsscheepvaart. Fidan bevestigde dat Ankara het voorstel zowel aan Moskou als aan Kyiv heeft overgebracht en wacht op hun reacties .

Het voorstel is specifiek gericht op de bescherming van havens, tankers, vissersboten en het civiele zeeverkeer. Fidan legde uit dat het conflict zich over de hele Zwarte Zee heeft verspreid: terwijl aanvallen zich aanvankelijk richtten op havens en oorlogsschepen, worden nu ook koopvaardijschepen willekeurig aangevallen . Turkse schepen, schepen met Turkse bemanning en schepen met Turkse lading zijn aangevallen, wat dit tot een directe zorg voor Ankara maakt .

Fidan pleitte ook voor een beperkt staakt-het-vuren voor energie-infrastructuur en omschreef beide voorstellen als pragmatische stappen als een alomvattend vredesakkoord onbereikbaar blijft: 'Als partijen geen alomvattend staakt-het-vuren en vredesakkoord nastreven, moeten ze een beperkte overeenkomst sluiten om elkaars energie-infrastructuur niet aan te vallen en de maritieme veiligheid in de Zwarte Zee te waarborgen' .

Turkije's bemiddelende rol en het Istanbul-formaat

Turkije heeft zich tijdens de hele Russisch-Oekraïense oorlog als een belangrijke bemiddelaar gepositioneerd. Het organiseerde eerder directe onderhandelingen tussen de twee partijen in Istanbul (het 'Istanbul-formaat') en heeft herhaaldelijk aangeboden nieuwe besprekingen te faciliteren . Fidan herhaalde het aanbod van Turkije om onderhandelingen te hosten tijdens bezoeken aan zowel Moskou als Kyiv halverwege 2026 .

Tijdens een gezamenlijke persconferentie met de Oekraïense minister van Buitenlandse Zaken Andrii Sybiha in Kyiv op 16 juli 2026 verklaarde Fidan: 'Ik denk dat het zeer nuttig zou zijn als de door Turkije bemiddelde Istanbul-gesprekken over de Russisch-Oekraïense oorlog in hetzelfde kader worden voortgezet' . Hij gaf ook aan dat Rusland klaar was voor onderhandelingen met Oekraïne, hoewel er geen concrete tijdlijn werd gegeven .

Waarom de Zwarte Zee ertoe doet

De Zwarte Zee is een strategisch vitale waterweg voor de wereldwijde graanexport, energievoorziening en regionale stabiliteit. De oorlog heeft de commerciële scheepvaart herhaaldelijk verstoord, waarbij beide partijen haveninfrastructuur, oorlogsschepen en in toenemende mate ook burgerschepen hebben aangevallen . Turkije, dat de Bosporus en de Dardanellen controleert op grond van het Verdrag van Montreux, heeft een unieke positie om de maritieme veiligheid in de regio te beïnvloeden.

De waarschuwing en het voorstel van Fidan vertegenwoordigen samen de tweesporenaanpak van Turkije: enerzijds publiekelijk alarm slaan over nucleaire escalatie, anderzijds tegelijkertijd praktische, beperkte overeenkomsten aanbieden om de directe risico's in de Zwarte Zee te verminderen.