Waarom Europese dieselvoorraden naar een decenniumlaagte duiken (en wat de Straat van Hormuz ermee te maken heeft)

Goldman Sachs volgde op 30 juli en verklaarde dat diesel "het epicentrum" is van een brandstofkrapte . De bank schatte dat de wereldwijde raffinageactiviteit was gedaald tot het laagste seizoensniveau sinds de pandemie, met een productiedaling van ongeveer 6,5 miljoen vaten per dag vergeleken met juli 2025 . De zwakte werd volgens Goldman veroorzaakt door oorlogsgerelateerde raffinagestoringen in Rusland en het Midden-Oosten, gecombineerd met een lagere verwerking in China .

De boodschap van beide banken is consistent: het echte knelpunt is het raffineringssysteem. Morgan Stanley zei expliciet tegen klanten dat "het echte knelpunt in het oliesysteem momenteel raffinage is, meer dan ruwe olie" .

Hoe krap zijn de voorraden echt?

Onafhankelijke gegevens ondersteunen de zorgen van de banken. Het oliemarktrapport van het IEA van april 2026 meldde dat de wereldwijde ruwe-olieverwerking bleef worstelen met verstoringen van de grondstoftoevoer en infrastructuurschade, waarbij raffinaderijen in het Midden-Oosten en Azië hun productie met ongeveer 6 miljoen vaten per dag verminderden . Reuters meldde dat de gezamenlijke verstoringen in het tweede kwartaal ruwweg 5 miljoen vaten per dag verwijderden, oftewel ongeveer 6% van de vooroorlogse wereldwijde raffinageproductie. De wereldwijde raffinageproductie lag gemiddeld rond de 78 miljoen vaten per dag – het laagste niveau sinds de dieptepunten van de COVID-19-pandemie .

Eind juli waren de Europese dieselvoorraden op hun laagste niveau sinds 2022, volgens Reuters . Een onafhankelijke monitoringsdienst, EuroOilWatch, meldde op 8 augustus dat de EU-gemiddelden voor diesel en vliegtuigbrandstof onder de verplichte minimumdrempel van 90 dagen waren gedaald, tot respectievelijk 88,1 en 87,0 dagen .

De situatie beperkt zich niet tot Europa. Dieselvoorraden liggen ook ruim onder hun vijfjarige seizoensbandbreedte in belangrijke Amerikaanse hubs (PADD 1 en PADD 3), de Amsterdam-Rotterdam-Antwerpen (ARA)-hub, Fujairah en Singapore, volgens gegevens van Insights Global .

De Straat van Hormuz: een nieuwe wetgevende dreiging

Net op het moment dat het raffinageknelpunt de brandstoftoevoer heeft verkrapt, heeft het Iraanse parlement zijn strategische positie met betrekking tot de Straat van Hormuz verscherpt – 's werelds meest kritieke transitknooppunt voor olie.

Op 6 augustus 2026 begon een Iraanse parlementaire commissie met de bestudering van een wetsontwerp dat Amerikaanse, Israëlische en andere "vijandige" schepen de toegang tot de Straat zou verbieden, en boetes zou opleggen van maximaal 20% van de ladingwaarde bij overtredingen . De wetgeving, getiteld "Strategische Actie voor de Veiligheid en Duurzame Ontwikkeling van de Straat van Hormuz en de Perzische Golf", bevindt zich nog in de expertfase, maar betekent een aanzienlijke verharding van het Iraanse standpunt .

Deze wetgevende stap volgt op maanden van escalatie. Het Iraanse parlement had eerder op 25 juli 12 gerelateerde wetsvoorstellen over het strategisch beheer van Hormuz naar de Nationale Veiligheidscommissie verwezen . Eerder, in april 2026, had dezelfde commissie een motie geratificeerd die Iran toestaat een "nieuw juridisch regime" voor de controle over de straat in te stellen .

Goldman Sachs heeft gewaarschuwd dat een langdurige verstoring van het verkeer door Hormuz Brent-olie in het vierde kwartaal van 2026 boven de $120 per vat zou kunnen duwen . Een dergelijke verstoring zou het bestaande raffinageknelpunt direct verergeren door de ruwe-olietoevoer in gevaar te brengen waar de overgebleven operationele raffinaderijen van afhankelijk zijn.

De bredere energiecontext: een winter met krappe buffers

De dieselkrapte speelt zich af tegen een achtergrond van parallelle krapte in alle brandstoffen. Reuters meldde eind juli dat de Europese gasopslag nog steeds onder de 90%-doelstelling voor november lag, waardoor het continent met krappe buffers zit voor zowel diesel als aardgas richting de winter .

Een belangrijke beperking voor verlichting is dat 's werelds grootste dieselexporteur – de Verenigde Staten – beperkte ruimte heeft om de export te verhogen, zelfs met raffinaderijen die op recordniveaus draaien, omdat de Amerikaanse dieselvoorraden ook aanzienlijk zijn gedaald .

De keten van gebeurtenissen vormt, samenvattend, een zich opstapelende energiecrisis:

1. Oorlogsgerelateerde raffinagestoringen in Rusland en het Midden-Oosten hebben de wereldwijde productie met 5–6,5 miljoen vaten per dag verminderd .
2. Dat knelpunt heeft de dieselproductie hard getroffen, waardoor de Europese voorraden afstevenen op een novemberdieptepunt van 299 miljoen vaten .
3. Iran is nu formeel wetgeving aan het voorbereiden om de westerse scheepvaart door de Straat van Hormuz te beperken, wat de ruwe-olietoevoer bedreigt voor de resterende raffinagecapaciteit .
4. De Amerikaanse distillatenmarkten vertonen parallelle krapte, wat het vermogen van 's werelds grootste exporteur om het gat te vullen beperkt .
5. De Europese gasopslag blijft achter op de 90%-doelstelling, wat de vrees voor wintertekorten in zowel diesel als aardgas versterkt .

De overkoepelende conclusie van zowel Goldman Sachs als Morgan Stanley is dat de markt verder is gegaan dan een eenvoudig ruwe-olieverhaal. Voor het eerst sinds de vraagcrash tijdens de pandemie is het probleem een tekort aan de machines die ruwe olie omzetten in de brandstoffen die economieën daadwerkelijk verbranden.