VS hervat Iraanse oliesancties na ineenstorten wapenstilstand bij Straat van Hormuz

Dit is wat het juni-MOU precies inhield, waarom de hervatting van de sancties een keerpunt is, en welke onopgeloste geschillen een definitief akkoord nu in de weg staan.

Het MOU van 17 juni: Het staakt-het-vuren dat geen stand hield

Op 17 juni 2026 ondertekenden president Donald Trump en de Iraanse president Masoud Pezeshkian een 14-punten-Memorandum van Overeenstemming . De kernbepalingen waren:

• Staakt-het-vuren en terugtrekking: Onmiddellijke en permanente beëindiging van militaire operaties op alle fronten, ook in Libanon .
• Heropening Straat van Hormuz: De VS stemde in met opheffing van de zeeblokkade. Iran beloofde te zorgen voor 'regelingen voor het veilig laten passeren van commerciële schepen, gedurende 60 dagen en zonder tol' .
• Opschorting oliesancties: De VS beloofde de sancties op Iraanse olie-export op te heffen. Op 22 juni gaf het ministerie van Financiën een algemene vergunning af die Iran in staat stelde olie en petrochemicaliën op de internationale markt te verkopen .
• Kader voor nucleaire gesprekken: Het MOU opende de deur naar onderhandelingen over het Iraanse nucleaire programma in een later stadium .
• Driefasenstructuur: Het akkoord voorzag in een formele beëindiging van de oorlog, een oplossing voor de crisis in de Straat van Hormuz, en daarna bredere nucleaire onderhandelingen .

Er circuleerden op een gegeven moment ten minste drie concurrerende teksten van het MOU – allemaal met vergelijkbare elementen rond de heropening van de straat, sanctieverlichting en nucleaire gesprekken, maar met verschillende details over de volgorde en reikwijdte .

Waarom de sanctiehervatting van 7 juli een waterscheiding was

Op 7 juli 2026 werden drie commerciële schepen geraakt door projectielen in of nabij de Straat van Hormuz: een LNG-tanker, een olietanker en een derde schip . De VS reageerde door de algemene vergunning van het ministerie van Financiën die Iraanse olieverkoop toestond, in te trekken, met een effectieve afbouwdatum van 17 juli . Tegelijkertijd kondigde het Amerikaanse Centraal Commando aanvallen aan op Iraanse luchtverdedigingssystemen, commandovoeringsnetwerken, kustradarposten, anti-scheepsraketcapaciteiten en meer dan 60 kleine boten van de Islamitische Revolutionaire Garde .

Waarom dit belangrijk is: De opschorting van de oliesancties was de voornaamste economische prikkel voor Iran om de Straat van Hormuz te heropenen. Door de vergunning in te trekken, gaf Washington aan dat het de tankeraanvallen als een wezenlijke schending van het staakt-het-vuren beschouwde . Het Amerikaanse ministerie van Financiën verklaarde dat 'Iran alleen voordelen zal krijgen als het goed gedrag vertoont' . Iran reageerde dat er 'geen gesprekken zullen zijn tenzij Trump de militaire actie staakt' .

De vier knelpunten die een definitief akkoord blokkeren

Zelfs vóór de escalatie van 7 juli liepen de onderhandelingen moeizaam. Vier kernpunten blijven onopgelost:

1. Iraans plan om Amerikaanse en Israëlische schepen te weren

Per 6-7 augustus 2026 bestudeert de parlementaire Nationale Veiligheidscommissie van Iran een voorontwerp dat:

• Amerikaanse, Israëlische en andere 'vijandige' schepen de toegang tot de Straat van Hormuz zou ontzeggen
• Boetes tot 20% van de ladingwaarde oplegt bij overtredingen
• Compensatie van 'vijandige landen' eist alvorens passage wordt toegestaan

Iran beweert bovendien een akkoord te hebben bereikt met Oman over een voorgestelde scheepvaartroute die Amerikaanse en Israëlische schepen uitsluit . De VS heeft elke regeling die de vrije doorvaart beperkt, resoluut van de hand gewezen. Een Amerikaanse ambtenaar zei tegen CNBC: 'Eventuele tijdelijke routes zullen zonder belemmeringen zijn – dat wil zeggen zonder goedkeuringen of vergunningen en zonder tol of kosten. De Straat van Hormuz is een internationale waterweg en geen enkele partij controleert de routes of de mogelijkheid om erdoorheen te varen' .

2. Tegenstrijdige teksten van het akkoord

Op een gegeven moment circuleerden er maar liefst drie verschillende versies van het MOU – allemaal met vergelijkbare elementen rond de heropening van de zeestraat, sanctieverlichting en nucleaire gesprekken, maar met verschillende details over de volgorde en reikwijdte . Dit leidt tot beschuldigingen dat beide partijen van een ander begrip van de overeenkomst uitgaan.

3. Bevroren Iraanse tegoeden in het buitenland

Iran dringt ook aan op de deblokkering van zijn bevroren buitenlandse tegoeden, een eis die onopgelost bleef toen het juni-MOU werd ondertekend . Gesprekken in Doha op 1 juli eindigden zonder enig teken van vooruitgang richting een duurzame vrede, waarbij beide partijen elkaar beschuldigden van terugkrabbelen op reeds opgeloste toezeggingen .

4. Broos staakt-het-vuren en risico op terugval

Na de sanctiehervatting van 7 juli en de Amerikaanse aanvallen verklaarde de Iraanse leiding dat er 'geen gesprekken zullen zijn tenzij Trump de militaire actie staakt' . Qatarese en Pakistaanse bemiddelaars werken aan herstel van het staakt-het-vuren en meldden op 4 augustus 'vooruitgang', maar het kernconflict over wie de Straat controleert en onder welke regels, blijft onopgelost .

Conclusie

De hervatting van de Amerikaanse oliesancties betekent een forse tegenslag voor het juni-MOU. Een definitief akkoord om de Straat van Hormuz te heropenen, is vastgelopen op Iraans verzet tegen Amerikaanse en Israëlische schepen, de eis van Teheran om bevroren tegoeden vrij te geven, en wederzijdse beschuldigingen van schendingen van het staakt-het-vuren. Bemiddelingspogingen van Qatar, Pakistan en Oman gaan door, maar de toekomst van het akkoord is onzeker. Voor de mondiale energiemarkten zijn de belangen enorm: de Straat van Hormuz is de doorgang voor ruwweg een vijfde van de wereldwijde olie- en vloeibaar aardgasproductie .