Gasopslag EU op historisch dieptepunt: dreigt er een nieuwe energiecrisis deze winter?

Een recordlage start van augustus

De huidige vulgraad van 57,15% (645,97 TWh) op 2 augustus 2026 is de laagste stand voor begin augustus in de AGSI+-database van Gas Infrastructure Europe (GIE), die teruggaat tot 2009–2011 . Meerdere nieuwsmedia hebben de ernst bevestigd: Bloomberg meldt het als het laagste aandeel benutte capaciteit voor deze datum in bijna twee decennia, terwijl Reuters stelt dat de EU-gasvoorraden de laagste zijn voor deze tijd van het jaar sinds 2011 .

De injecties liggen rond de +0,26 procentpunt per dag, wat ongeveer overeenkomt met een normaal seizoensritme . Het vulseizoen begon echter vanuit een historisch lage basis na de winter van 2025/2026, waardoor de regio een structureel tekort heeft dat eenvoudige seizoensinjecties niet hebben kunnen dichten . Volgens een analyse van het Oxford Institute for Energy Studies zou de EU, om een zinvolle winterbuffer te bereiken, LNG-importvolumes nodig hebben die ruwweg gelijk zijn aan die van 2025 gedurende de rest van het injectieseizoen – een doelstelling die onwaarschijnlijk lijkt gezien de krappe wereldwijde LNG-markt .

De 90%-doelstelling: feitelijk losgelaten

De oorspronkelijke EU-doelstelling – 90% vol voor 1 november – wordt nu algemeen als onhaalbaar beschouwd . Het Europese Agentschap voor de samenwerking van energieregulators (ACER) waarschuwde al in april 2026 dat de EU-lidstaten deze waarschijnlijk niet zouden halen vanwege het conflict in Iran, dat de wereldwijde brandstofmarkten verstoort .

Als reactie hierop heeft de EU de doelstelling stilletjes verlaagd naar 80% voor 1 december om een wanhopige biedoorlog voor de winter te voorkomen die de prijzen nog verder zou opdrijven . De Europese Commissie nodigde de lidstaten in maart formeel uit om te overwegen hun vuldoelstelling te verlagen naar 80% onder de flexibiliteitsbepalingen van de Gasopslagverordening .

Maar zelfs de aangepaste 80%-doelstelling is onzeker. De CEO van Equinor waarschuwde eind juli dat Europa waarschijnlijk geen 80% zou halen , en de eigen beoordeling van de EU-Commissie is dat 80% 'voldoende is' om de winter door te komen, wat impliceert dat de lat nu permanent lager is gelegd . Een aparte analyse van Voltstack Energy wees uit dat op 4 augustus het bereiken van zelfs de 80%-doelstelling het toevoegen van ongeveer 32 procentpunten in 85 dagen zou vereisen – een tempo dat maar net werd gehaald .

De grote landenverschillen

Het gemiddelde EU-cijfer verbergt grote onderlinge verschillen. Sommige landen doen het relatief goed, terwijl anderen in gevaarlijk vaarwater zitten:

• Duitsland – Opslag op circa 47% van de nationale capaciteit, een van de slechtste in de EU. Duitse reserves zijn extra belangrijk omdat het land meer dan 20% van de totale EU-opslagcapaciteit vertegenwoordigt . Politico schreef het tekort deels toe aan de 'meer afwachtende, marktgestuurde aanpak van het bijvullen' van Berlijn in vergelijking met zijn buren .
• Nederland – De Nederlandse reserves waren het hele jaar al kritiek laag. Ze daalden in maart tot maar 5,3%, het laagste niveau ooit gemeten, en hoewel ze sindsdien zijn hersteld, blijven ze tot de slechtste van de EU behoren . Als belangrijke gashandelshaven is het tekort in Nederland systeemrelevant.
• Italië en Polen – Beide liggen veel dichter bij de normale lijn, profiterend van een agressievere, door de staat geleide vulling en gediversifieerde aanvoerroutes .
• Hongarije – Doet het ook relatief beter, bijna op normale seizoensniveaus, dankzij langetermijnleveringscontracten en actief opslagbeheer .

Deze divergentie weerspiegelt verschillende beleidskeuzes. Landen met wettelijke opslagverplichtingen en gediversifieerde aanvoerportfolio's doen het veel beter dan landen die vertrouwen op marktgestuurd bijvullen, waar hoge spotprijzen handelaren hebben ontmoedigd om opslag te vullen .

De Russische LNG-paradox: recordimport ondanks uitfasering

Op 26 januari 2026 nam de EU formeel de REPowerEU-gasverordening (Verordening EU/261/2026) aan, die een bindende uitfasering van alle Russische gasimport vastlegt . Kortlopende Russische LNG-contracten werden verboden vanaf april 2026, langlopende LNG-contracten moeten uiterlijk 1 januari 2027 eindigen, en de import van Russisch pijpleidinggas moet in 2027 zijn geëlimineerd .

Ondanks deze wettelijke verplichtingen bereikte de EU-import van Russisch LNG in de eerste helft van 2026 een recordhoogte. Volgens gegevens van analysebureau Kpler importeerde de EU 9,97 miljoen metrische ton LNG uit de Russische Yamal-faciliteit in januari–juni 2026 – een stijging van 16–18% op jaarbasis . Rusland bleef in het eerste kwartaal van 2026 de tweede grootste LNG-leverancier van de EU, goed voor 13% van de totale LNG-import . Frankrijk was de grootste afnemer met 3,6 miljoen ton, gevolgd door België (2,9 miljoen ton) en Spanje (2,7 miljoen ton) .

Deze piek is deels ‘front-loading’ vóór het verbod, maar weerspiegelt ook een acuut aanbodtekort: de oorlog tussen de VS en Iran heeft de wereldwijde LNG-markt verkrapt, en Russisch LNG is een van de weinige beschikbare marginale ladingen . Het conflict in Iran, waarbij de Straat van Hormuz werd gesloten, verwijderde ruwweg 20% van de Qatarese LNG-bijdrage uit het wereldwijde aanbod, wat het tekort nog verergerde .

Mogelijke gevolgen voor de winter van 2026/27

Prijsstijgingen zijn er al. De Europese benchmarkgasprijzen zijn in de zomer fors gestegen. De krappe wereldwijde LNG-markt, de lage opslag en het conflict in Iran hebben herinneringen aan de crisis van 2022 doen herleven . Een verdere verstoring van het aanbod of een koudegolf zou de prijzen nog aanzienlijk kunnen opdrijven.

Scenario voor een wintercrisis. Als de winter van 2026/2027 kouder is dan gemiddeld, kan de EU te maken krijgen met een daadwerkelijk tekort. De huidige opslagniveaus betekenen dat de regio het stookseizoen ingaat met een veel dunnere buffer, waardoor ze veel kwetsbaarder is voor:

• Extra verstoringen van het LNG-aanbod (bv. escalatie in het Midden-Oosten, storingen bij grote exportfaciliteiten)
• Koud weer dat leidt tot een snelle uitputting van de opslag
• Een herhaling van de gasnoodtoestand van 2022, met mogelijke rantsoenering voor de industrie

Volgens Reuters zou, als Europa de winter afsluit met slechts 30% gevulde opslag, ongeveer 60 miljard kubieke meter gas moeten worden geïnjecteerd gedurende de zomer – een volume dat historisch gezien een uitdaging is geweest . Als de opslag in de winter daalt tot onder 20–25%, kan de EU worden geconfronteerd met een volledige energiecrisis, vergelijkbaar met 2022, met mogelijke overheidsinterventies zoals prijsplafonds, verplichte consumptieverminderingen of noodgasvrijgaven .

Beleidsreactie tot nu toe. De EU heeft al gebruikgemaakt van de flexibiliteitsbepalingen in de Gasopslagverordening, de vuldoelen verlaagd en de lidstaten opgeroepen om aankopen te coördineren . De Energy Union Task Force stelde in juli dat 'er geen onmiddellijk probleem is voor de leveringszekerheid' en dat 'de vuldoelen haalbaar blijven' . Het structurele probleem – onvoldoende aanbod ten opzichte van de vraag tijdens het vulseizoen – is echter niet opgelost . De kloof met het vijfjarig gemiddelde blijft groot, en zoals Politico en anderen hebben opgemerkt, zijn de opslagniveaus 'niet alleen uitzonderlijk laag voor deze tijd van het jaar, maar historisch laag' .