Zwarte Zee onder vuur: hoe Rusland en Oekraïne de wereldwijde graanhandel platleggen

Oekraïense aanvallen op Russische schepen

• 16 juli: Oekraïne meldde dat het bij een gecoördineerde raketaanval en drone-aanval minstens elf Russische schepen had getroffen .
• Oekraïne heeft de drone-aanvallen op Russische schepen en havens in de Zee van Azov en de Zwarte Zee opgevoerd. De Russische graanlobby waarschuwde op 31 juli dat dit de Russische graanexport kan stilleggen en de wereldwijde graanprijzen kan opdrijven .

Reactie van Rusland

Op 3 augustus liet Rusland weten de bescherming van schepen in het Zwarte Zee- en Azovbekken te versterken en alternatieve vrachtroutes te ontwikkelen .

Impact op de commerciële scheepvaart en de Oekraïense landbouwuitvoer

• Scheepvaart stilliggen: Op 23 juli zetten rederijen alle aankomsten in de drie niet-bezette Oekraïense Zwarte Zeehavens stop. Het maritieme transport naar en van deze havens is effectief bevroren .
• Exportcapaciteit ingestort: Oekraïne was half juli al ongeveer een derde van zijn graanexportcapaciteit via de Zwarte Zeehavens kwijt . Bloomberg meldt dat de Oekraïense landbouwuitvoer dit seizoen met meer dan de helft kan dalen — tot ongeveer 29,6 miljoen ton, een daling van 54 procent ten opzichte van eerdere ramingen .
• Directe verliezen voor boeren: De Oekraïense landbouwminister waarschuwde dat de landbouwsector dit jaar te maken krijgt met directe verliezen van 1,5 tot 3 miljard dollar .
• Alternatieve routes schieten tekort: Dezelfde minister gaf aan dat alternatieve exportroutes (via spoor, weg en de Donau) slechts ongeveer 50 procent van het normale exportvolume kunnen vervangen en pas eind augustus op volle capaciteit zullen zijn .

Gevolgen voor de wereldwijde voedselzekerheid en handelsroutes

• Dubbele aanvoerschok: De Zwarte Zee is een strategisch knelpunt geworden waar het conflict zowel de Oekraïense graan- als de Russische graan- en olie-export verstoort . Rusland is 's werelds grootste tarwe-exporteur en Oekraïne is ook een belangrijke leverancier.
• Tarweprijzen stijgen: De spanningen hebben de tarweprijzen al opgedreven . De Russische graanlobby waarschuwt dat een volledige sluiting van de corridor kan leiden tot hongersnood in delen van het Midden-Oosten en Afrika .
• VN-waarschuwing: Het Wereldvoedselprogramma (WFP) heeft gewaarschuwd dat Oekraïense graanleveringen verder kunnen worden verstoord als de aanvallen op de scheepvaart aanhouden. De zwaarste klappen vallen in de van import afhankelijke ontwikkelingslanden .
• Diplomatieke inspanningen: Turkije riep beide partijen op 4 augustus op om de veiligheid in de Zwarte Zee te waarborgen, maar er is nog geen staakt-het-vuren of een nieuwe graandeal aangekondigd .
• Verzekeringen en vrachtkosten: De oorlogsrisicoverzekering voor de route door de Zwarte Zee is onbetaalbaar geworden, wat commerciële rederijen verder afschrikt .