Afrikaanse zonne-energie: de grote kloof tussen eigen productie en Chinese import

Toch bedraagt de geïnstalleerde zonnecapaciteit van Afrika — de panelen die daadwerkelijk op daken en in velden liggen — slechts 23,4 GW, volgens de Africa Solar Industry Association (AFSIA), een fractie van wat het continent nodig heeft . (AFSIA's eigen top-down schatting, die gebruikmaakt van Chinese exportgegevens, komt uit op maar liefst 63,9 GW, wat de moeilijkheid weerspiegelt van het volgen van off-grid installaties .)

De kloof met Chinese import is gigantisch

Chinese paneelimport overtreft de lokale productie met een enorme en groeiende marge.

• In 2024 bereikte de Chinese export van zonnepanelen naar Afrika 11,36 GW, een stijging van 43% op jaarbasis, met Zuid-Afrika als koploper met 3,81 GW en Marokko met 1,13 GW .
• In de 12 maanden tot juni 2025 bedroeg de import 15 GW — een stijging van 60% .
• In het hele jaar 2025 verscheepte China naar schatting 18,8 GW naar Afrika, een stijging van 48% ten opzichte van 2024, volgens Ember .
• Cumulatief, van 2017 tot medio 2026, exporteerde China 58,1 GW aan zonnepanelen naar het continent .

Afrika's totale binnenlandse productiecapaciteit voor zonnepanelen (~2,3 GW over alle landen) is ongeveer gelijk aan twee maanden Chinese import.

Het structurele probleem: geen commerciële productie van zonnecellen

Het meest kritische hiaat is dat geen enkel Afrikaans land op commerciële schaal zonnecellen of wafers produceert . Bestaande 'productielijnen' — in Marokko, Zuid-Afrika en Nigeria — zijn in wezen assemblageactiviteiten die Chinese cellen, frames, glas en backsheets importeren.

Dit betekent:

• Afrika vangt slechts het segment met de laagste waarde van de toeleveringsketen.
• Het lokale aandeel in geassembleerde panelen blijft klein.
• Het continent is kwetsbaar voor Chinese prijsstelling, verstoringen van de toelevering en verschuivingen in het handelsbeleid.
• Analisten merken op dat Chinees geproduceerde cellen zo goedkoop zijn dat zelfs het kostenvoordeel in de assemblagestage flinterdun is .

Chinese energie-investeringen: verschuiving van leningen naar export

China blijft de grootste buitenlandse investeerder in de elektriciteitssector van sub-Sahara Afrika, met financiering voor de energiesector van meer dan $30 miljard in de periode 2010–2020 . Van 2020 tot 2024 leverden Chinese investeringen meer dan 32 GW aan opwekkingscapaciteit op in 30 landen — ter waarde van meer dan $33 miljard . Zonne-energie alleen al maakte 57% uit van de Chinese investeringen in hernieuwbare energie in Afrika van 2010 tot 2021 .

Maar het model verschuift. Chinese energieleningen zijn sterk afgenomen — in 2024 werd slechts één energielening bevestigd (een transmissieproject in Angola) — nu Beijing overschakelt op exportgestuurde levering van apparatuur in plaats van projectfinanciering .

De poging van Zuid-Afrika: Eskom Green en de doelstelling van 32 GW

Zuid-Afrika profileert zich als de belangrijkste kandidaat voor grootschalige lokale productie van zonnepanelen en als een belangrijke bestemming voor investeringen in schone energie.

In juni 2026 lanceerde Eskom Eskom Green, een volledig dochteronderneming voor hernieuwbare energie die toestemming heeft gekregen om eigen financiering aan te trekken en publiek-private partnerschappen aan te gaan . De dochteronderneming streeft naar 32 GW aan hernieuwbare energiecapaciteit in 2040, waaronder zon, wind en batterijopslag, met een eerste fase van 5,6 GW aan koolstofvrije opwekking . Het kreeg de definitieve PFMA-goedkeuringen in juli 2026 .

Analisten verwachten echter dat deze pijplijn veel meer vraag zal creëren naar Chinese zonne-energieapparatuur dan naar lokale productie, aangezien de binnenlandse productiecapaciteit bij lange na niet zo snel kan opschalen .

Vooruitzicht: Chinese dominantie zal aanhouden zonder groot beleid

Industrieanalisten zijn het er in grote lijnen over eens dat de Chinese dominantie op de Afrikaanse zonnemarkt in de nabije toekomst zal voortduren, tenzij er aanzienlijke invoerrechten, subsidies of doorbraken in de upstreamproductie komen .

• China produceerde in 2024 80% van alle zonnepanelen ter wereld, en de enorme overcapaciteit zorgt ervoor dat de paneelprijzen blijven dalen .
• De Chinese paneelexport naar Afrika groeit sneller dan de lokale capaciteit — de verhouding tussen import en lokale productie is groter geworden, niet kleiner.
• Zelfs als alle geplande Afrikaanse fabrieken op gigawatt-schaal operationeel worden, zouden ze nog steeds slechts een fractie van de verwachte vraag dekken, en hun upstream-afhankelijkheid van China voor cellen en wafers zou blijven bestaan .

Conclusie: De Afrikaanse poging om zelf zonnepanelen te maken is reëel en versnelt, maar begint vanuit een zeer kleine basis, blijft beperkt tot assemblage met lage waarde en wordt overspoeld door de sterk groeiende Chinese import. Zonder grootschalige celproductie, beschermend handelsbeleid of aanhoudende subsidies zal de Chinese dominantie in de Afrikaanse zonne-energieketen naar verwachting nog tot in de jaren 2030 aanhouden .