Phoenix Species Project: redden miljardairs de planeet of zichzelf?

Op 4 augustus 2026 sloegen twee van 's werelds beroemdste miljardairs de handen ineen tegen uitsterving. Leonardo DiCaprio's non-profitorganisatie Re:wild en het Bezos Earth Fund van Jeff Bezos lanceerden het Phoenix Species Project: een verbintenis van $200 miljoen om 100 van de meest bedreigde soorten op aarde terug te trekken van de rand van de afgrond – in 30 landen, variërend van zoogdieren, amfibieën, reptielen, vogels, vissen, ongewervelde dieren tot planten .

De schaal is ongekend. Natuurbeschermingsorganisaties prijzen de omvang van het fonds, de langetermijnstructuur en de nadruk op lokaal geleid herstel. Maar vrijwel meteen stelden milieuonderzoekers, waakhonden en media een prangende vraag: is dit een oprechte reddingslijn voor bedreigde diersoorten – of een schoolvoorbeeld van greenwashing door miljardairs?

Wat is het Phoenix Species Project?

Het Phoenix Species Project is een samenwerking tussen Re:wild (mede-opgericht door DiCaprio en bioloog Wes Sechrest) en het Bezos Earth Fund (door Jeff Bezos in 2020 gestart met $10 miljard). Extra steun komt van Age of Union en de Todd Graves Family Foundation .

Elke organisatie droeg $100 miljoen bij, voor een totaal van $200 miljoen – een bedrag dat de groepen omschrijven als "het grootste particuliere filantropische initiatief dat uitsluitend gericht is op het herstel van ernstig bedreigde diersoorten over taxonomische groepen, habitats en landen" .

Doelsoorten

De 100 soorten zijn geselecteerd op hun kritieke bedreigingsstatus en potentieel voor herstel. De lijst omvat bekende dieren zoals:

• Sumatraanse neushoorn (Indonesië)
• Indri-halfaap (Madagaskar)
• Schubdieren of pangolins (meerdere landen)
• Attenboroughs vogelbekdier (Indonesië) – ook wel 'levend fossiel' genoemd
• Kākāpō (Nieuw-Zeeland) – 's werelds zwaarste papegaai
• Zeldzame salamanders, wilde zwijnen, schildpadden en roze leguanen
• Een reeks vogels, vissen, ongewervelde dieren en planten

Hoe het werkt

In plaats van kortetermijnsubsidies – een model dat volgens natuurbeschermers keer op keer faalt omdat de financiering opdroogt voordat herstel is bereikt – is het project ontworpen voor langdurige, structurele financiële steun . Herstelmaatregelen omvatten:

• Fokprogramma's voor behoud
• Habitatherstel
• Ziektebeheer
• Bestrijding van invasieve soorten
• Anti-stroperijpatrouilles

Cruciaal is dat het werk wordt geleid door meer dan 100 lokale en internationale partners: inheemse volkeren, lokale gemeenschappen, natuurbeschermers, wetenschappers en overheden die de inspanningen afstemmen op elke soort en elk ecosysteem . Het project krijgt wetenschappelijke steun van de International Union for Conservation of Nature (IUCN) Species Survival Commission .

Waarom natuurbeschermingsorganisaties dit belangrijk vinden

Veel experts en lokale organisaties verwelkomen het Phoenix Species Project als een welkome, noodzakelijke injectie van kapitaal in een chronisch ondergefinancierd gebied .

Ongekende schaal en focus

Het fonds is het grootste in de geschiedenis dat uitsluitend gericht is op soortenherstel. Voorstanders stellen dat, ongeacht de motivatie van de donateurs, $200 miljoen besteed aan evidence-based, wereldwijd gecoördineerde herstelprogramma's meetbare, positieve resultaten zal opleveren voor soorten op de rand van uitsterven .

Een structureel gat in natuurbeschermingsfinanciering vullen

Natuurbeschermingsprojecten hebben historisch geleden onder 'kortetermijndenken' – subsidies die twee tot drie jaar duren en stoppen net wanneer herstelinspanningen resultaten beginnen te tonen. Het langetermijnfinancieringsmodel van het Phoenix Species Project wordt algemeen gezien als een goede praktijk die deze structurele zwakte aanpakt .

Lokaal en inheems leiderschap

Het project benadrukt financiering van basisorganisaties en door inheemse gemeenschappen geleide natuurbescherming, wat algemeen wordt erkend als een beste praktijk in het veld . DiCaprio's Instagram-aankondiging benadrukte partnerschappen met "inheemse volkeren, lokale gemeenschappen, natuurbeschermers en overheden" .

De greenwashing-beschuldigingen: een nadere blik

Binnen enkele uren na de aankondiging begonnen critici – waaronder milieuonderzoekers, waakhonden en media – het initiatief in twijfel te trekken .

Selectieve openbaarmaking en optiek

Critici stellen dat het project een goed zichtbaar filantropisch gebaar is dat afleidt van de milieuschade van Bezos' bedrijfsimperium. USA Today en andere media merkten op dat de aankondiging kwam te midden van groeiende kritiek op Amazons enorme CO₂-voetafdruk van logistiek, datacentra en cloudinfrastructuur . Amazons gerapporteerde CO₂-voetafdruk wordt geschat op ongeveer 80,9 miljoen ton CO₂ per jaar – meer dan heel China, volgens één analyse die in de publieke reactie werd aangehaald .

Deze dynamiek noemen critici 'selectieve openbaarmaking': goede daden publiceren terwijl voortdurende schade wordt verborgen .

Schaaldiscrepantie

Onderzoekers wijzen erop dat $200 miljoen, hoewel groot voor soortenbehoud, een fractie is van Amazons totale milieueffect – en een klein percentage van Bezos' vermogen. Het argument is niet dat het geld de soorten niet zal helpen, maar dat het Bezos in staat stelt om door een goed gepubliceerde subsidie milieubewust over te komen, zonder structureel de bedrijfspraktijken te veranderen die biodiversiteitsverlies en klimaatverandering veroorzaken .

DiCaprio's geloofwaardigheid in twijfel getrokken

DiCaprio kreeg ook kritiek voor zijn samenwerking met Bezos. Sommige milieuactivisten beschuldigden hem ervan zijn sterrenkracht te lenen aan een miljardair met een slechte milieureputatie . The Daily Beast en NME berichtten over de kritiek die DiCaprio kreeg voor "greenwashing van Amazon" via het partnerschap .

Diepere kritiek op miljardairs-natuurbescherming

De structurele kritiek is bekend: door miljardairs gesteunde natuurbescherming kan functioneren als een verfijnde vorm van greenwashing. Critici wijzen op eerdere beslissingen van het Bezos Earth Fund – waaronder het beëindigen van de steun voor het Science Based Targets initiative (SBTi), een belangrijke klimaatcertificeringsorganisatie, in februari 2025 – als bewijs dat de prioriteiten van het fonds kunnen verschuiven op manieren die systemische klimaatactie ondermijnen SS.

Het grotere plaatje: kunnen natuurbescherming en kritiek samengaan?

Het Phoenix Species Project staat in het middelpunt van een onopgelost debat. Aan de ene kant: biodiversiteitsexperts die zeggen dat soorten op de rand van uitsterven niet kunnen wachten op perfect ethische financieringsbronnen. Aan de andere kant: milieuonderzoekers die stellen dat het toestaan dat 's werelds grootste vervuilers zich via natuurbescherming een groen imago aanmeten, contraproductief is – het laat hen 'gezichtsverlies besparen' zonder het onderliggende gedrag dat uitsterven veroorzaakt te veranderen .

Sommige media probeerden beide standpunten vast te houden. CBC News, in een artikel getiteld "Can billionaire-backed conservation avoid becoming greenwashing?", merkte op dat basisorganisaties de financiering van het Phoenix Species Project nog steeds gebruiken om op de grond een verschil te maken – zelfs terwijl het bredere debat doorgaat .

De website van het project beschrijft het als "een gedurfde poging om 100 van 's werelds meest bedreigde soorten te redden en te herstellen", en de kernaanpak – langetermijnfinanciering, lokaal leiderschap, multispectrum – wordt algemeen beschouwd als een goede natuurbeschermingspraktijk .

De conclusie

Het Phoenix Species Project is een echt, goed gestructureerd fonds van $200 miljoen dat 100 ernstig bedreigde soorten betekenisvol kan helpen herstellen. De aanpak pakt echte gaten in de natuurbeschermingsfinanciering aan en financiert lokale organisaties en inheemse gemeenschappen die lang ondergefinancierd zijn geweest.

Maar het initiatief is ook middenin een bekende en onopgeloste spanning beland: of door miljardairs gesteunde natuurbeschermingsfondsen een netto positief effect hebben op de planeet, of een verfijnde vorm van greenwashing zijn die grote vervuilers in staat stelt hun reputatie op te poetsen zonder hun kernmilieuschade te verminderen.

Beide standpunten hebben waarde. Het uiteindelijke oordeel zal waarschijnlijk van twee dingen afhangen: of het project meetbaar soortenherstel oplevert in het komende decennium, en of de geldschieters ook betekenisvolle stappen zetten om hun eigen ecologische voetafdruk te verkleinen.

Voor de bedreigde diersoorten op de lijst van het Phoenix Species Project komt de $200 miljoen geen moment te vroeg. Voor de critici is die urgentie precies wat de greenwashing-vraag zo ongemakkelijk maakt – en zo belangrijk om te blijven stellen.