‘Heatflation’ maakt voedsel duurder: waarom extreme hitte nu al voelbaar is in de supermarkt

Bij veel belangrijke gewassen beginnen de opbrengsten boven 30 °C te dalen. Varkens en pluimvee ervaren al bij lagere temperaturen hittestress. Dat kan leiden tot tragere groei, een lagere melkproductie en in ernstige gevallen orgaanfalen . In zee kunnen hittegolven het zuurstofgehalte verlagen, waardoor vissen ademhalingsproblemen krijgen en uiteindelijk aan hartfalen kunnen sterven .

De prijsschok ontstaat vervolgens via meerdere kanalen tegelijk: minder oogst, sterfte onder vee en vis, hogere kosten voor boeren en verstoringen in transport en toeleveringsketens.

Zuid-Korea: groenten meer dan 100 procent duurder

Zuid-Korea kampt momenteel met een uitzonderlijke hittegolf. De gevoelstemperatuur loopt er op sommige plaatsen op tot bijna 40 °C . Op de markt zijn de gevolgen direct zichtbaar:

• Komkommers die eind juni minder dan 300 won — ongeveer 0,22 dollar — kostten, worden nu voor 900 won per stuk verkocht. Dat is een verdrievoudiging in ongeveer zes weken .
• Aubergines werden in één maand 218 procent duurder, terwijl de prijs van courgettes met 112 procent steeg .
• Ook spinazie, jonge radijs, kool en wortels zijn fors duurder geworden doordat de aanhoudende hitte de groei afremt .
• Door warmer zeewater sterven bij viskwekerijen grote aantallen platvissen. Daardoor kan de aanvoer van verse vis voor sashimi onder druk komen te staan .
• Honderdduizenden landbouwdieren en andere boerderijdieren zijn gestorven door hittestress .

In de Zuid-Koreaanse media en overheidscommunicatie duikt de term ‘heatflation’ inmiddels geregeld op . Het gaat dus niet alleen om een tijdelijke tegenvaller voor boeren: een mislukte oogst werkt door tot in de winkel en uiteindelijk in het huishoudbudget.

Europa: miljarden aan schade en blijvende prijsdruk

Ook Europa werd in juni 2026 getroffen door een zware hittegolf. Volgens Coceral, de Europese brancheorganisatie voor de handel in granen en oliehoudende zaden, ging naar schatting 10 miljoen ton graan verloren. De schade voor graanboeren wordt geraamd op ongeveer 2 miljard euro .

De oogst van onder meer tarwe, gerst, maïs en haver in de 27 EU-landen en het Verenigd Koninkrijk wordt nu geschat op 9 miljoen ton minder dan vóór de hittegolf was verwacht. Daarmee zou de regio zijn kleinste oogst sinds 2018 binnenhalen .

Onderzoek van de Europese Centrale Bank (ECB) laat zien dat dergelijke gebeurtenissen niet alleen gevolgen hebben voor boeren. De extreme zomerhitte van 2022 verhoogde de voedselinflatie in Europa met 0,67 procentpunt. Bij de verwachte opwarming richting 2035 kan het effect van vergelijkbare hitte-extremen nog eens 50 procent groter worden .

De voedselinflatie in het eurogebied bedroeg gemiddeld 2,9 procent in 2025, nog altijd boven het langetermijngemiddelde van 2,2 procent vóór de pandemie . Oxford Economics verwacht in zijn basisscenario dat de voedselinflatie in het eurogebied stijgt van 1,5 procent in juni 2026 naar ongeveer 3 procent in 2027 .

Volgens Oxford Economics kunnen de Europese hittegolven volgend jaar een sterkere opwaartse invloed op voedselprijzen hebben dan de oorlog, zoals Forbes en Euronews berichtten . Dat betekent niet dat elk product automatisch duurder wordt, maar wel dat een enkele extreme zomer nog maandenlang in de prijzen kan doorwerken.

Super El Niño kan de problemen versterken

Boven op de huidige hitte komt een nieuwe onzekerheid: El Niño. De huidige episode ontstond in mei of juni 2026 en neemt naar verwachting toe tot de winter op het noordelijk halfrond. Het Amerikaanse Climate Prediction Center schat de kans dat El Niño tegen het einde van het jaar uitgroeit tot een zeer sterke of ‘Super El Niño’ op 81 procent . De omstandigheden kunnen volgens prognoses tot in 2027 aanhouden .

El Niño verandert de verdeling van regen en warmte over de wereld. Sommige regio’s krijgen te maken met droogte, andere met extreme neerslag. Dat kan oogsten beschadigen precies op een moment dat voedselmarkten al onder druk staan door conflicten, hogere energieprijzen en duurdere kunstmest.

Belangrijke instellingen waarschuwen voor de mogelijke gevolgen:

• JPMorgan verwacht dat de combinatie van El Niño en hogere olieprijzen in 2027 0,3 procentpunt aan de wereldwijde inflatie kan toevoegen. Opkomende economieën zouden het hardst worden geraakt .
• Allianz wijst erop dat het IMF schat dat een normale El Niño de wereldwijde prijzen van voedselgrondstoffen binnen een jaar met ongeveer 5 procent verhoogt .
• De ECB berekende eerder dat een sterke El Niño de prijzen van voedselgrondstoffen met maximaal 9 procent kan opdrijven. Sojabonen behoren tot de gewassen die bijzonder kwetsbaar zijn .
• Het Wereldvoedselprogramma verwacht dat een krachtige El Niño tegen het einde van 2027 bijna 49 miljoen extra mensen in acute voedselonzekerheid kan duwen. Centraal-Amerika en zuidelijk Afrika zouden tot de zwaarst getroffen regio’s behoren .
• De FAO waarschuwde op 5 augustus 2026 dat de wereld afstevent op een nieuwe periode van voedselinflatie. De conflicten in Iran en Oekraïne en El Niño kunnen volgens de organisatie samen een ‘perfecte storm’ van hogere kosten en lagere oogsten veroorzaken .
• De Wereldbank voorziet voor 2026 een stijging van 2,5 procent van haar wereldwijde voedselgrondstoffenindex. De risico’s liggen volgens de bank duidelijk aan de bovenkant: El Niño, duurdere energie en kunstmest en mogelijke handelsbeperkingen kunnen de prijzen verder opdrijven .
• Schroders waarschuwt dat een zeer sterke El Niño, op basis van historische verbanden, de wereldwijde voedselinflatie mogelijk kan verdubbelen .
• Economen die door The Guardian werden geciteerd, waarschuwen voor een ernstige schok op de wereldwijde voedselmarkten die tot in 2028 kan voortduren .

Waarom de schokken zich nu opstapelen

Het risico zit niet in één afzonderlijke gebeurtenis, maar in de combinatie ervan. De hitte komt boven op hogere energie- en kunstmestkosten, verstoorde aanvoerketens en de gevolgen van de conflicten in Iran en Oekraïne. Daardoor kunnen boeren tegelijk minder produceren én meer betalen voor brandstof, kunstmest, transport en verpakking.

Voor opkomende economieën is dat extra problematisch. Huishoudens besteden daar vaak een groter deel van hun inkomen aan voedsel. Hogere olieprijzen, kwetsbare aanvoerketens en grillige weersomstandigheden kunnen elkaar bovendien versterken in delen van Latijns-Amerika, Afrika en Azië .

De Wereldbank waarschuwt daarnaast dat ook een hogere vraag naar biobrandstoffen en mogelijke handelsbeperkingen de voedselprijzen boven de huidige ramingen kunnen duwen . In de Verenigde Staten kampte eind mei 2026 meer dan de helft van het land met droogte. Ongeveer 250 miljoen acres landbouwgrond — ruim 100 miljoen hectare — werd daardoor getroffen, volgens een analyse van Schroders .

Als El Niño aanhoudt, kan de rijstproductie in getroffen gebieden met 20 tot 50 procent dalen. Vooral Zuid-Azië, zuidelijk Afrika en delen van Oost-Azië lopen risico .

De kern van de zaak

‘Heatflation’ is geen abstract klimaatbegrip. De gevolgen zijn al zichtbaar in de prijzen van groenten, graan en vis in Zuid-Korea en Europa. Extreme hitte vermindert de opbrengst, veroorzaakt sterfte onder vee en vissen en verstoort de aanvoer — waarna de rekening bij consumenten terechtkomt.

Een krachtige El Niño zou die druk kunnen vergroten, zeker zolang energie, kunstmest en transport duur blijven en conflicten de wereldhandel verstoren. De grootste financiële instellingen en VN-organisaties waarschuwen daarom dat voedselinflatie vanaf eind 2026 en in 2027 opnieuw kan versnellen. In het ongunstigste scenario blijven de gevolgen van deze opeenstapeling van hitte, oorlog en extreem weer tot in 2028 voelbaar.