Waarom de brandstofmarkt voor de winter steeds krapper wordt

Russische raffinage op historisch laag niveau

De Russische raffinage is in juli 2026 teruggevallen naar ongeveer 3,6 tot 3,8 miljoen vaten per dag. Dat is het laagste niveau sinds mei 2000 . Volgens Kpler stond in juli circa 4,3 miljoen vaten per dag aan Russische raffinagecapaciteit stil of was die door aanvallen getroffen. Sinds augustus 2025 zijn minstens 25 Russische raffinaderijen geraakt door droneaanvallen .

De vaak genoemde schatting van 2,5 miljoen vaten per dag aan uitgeschakelde Russische capaciteit is daarmee een redelijke samenvatting van de schade. Begin 2025 werd ongeveer 10% van de Russische capaciteit geraakt; in september 2025 werden in één aanvalsgolf installaties stilgelegd die samen circa 1,1 miljoen vaten per dag verwerkten . Halverwege 2026 is de opgetelde schade aanzienlijk groter.

Diesel is het brandpunt van de krapte

Diesel staat volgens Goldman Sachs in het middelpunt van de aanbodkrapte. De wereldwijde raffinageactiviteit is seizoensmatig gedaald naar het laagste niveau sinds de pandemie van 2020. Tegelijkertijd liggen de voorraden van middeldistillaten onder het gebruikelijke seizoensgemiddelde .

De uitval in Rusland en het Midden-Oosten heeft het wereldwijde aanbod van diesel sterk verminderd. Extra productie in Noord- en Zuid-Amerika en Afrika compenseert volgens Goldman Sachs slechts ongeveer een derde van het weggevallen aanbod .

Ook de raffinagemarges laten zien hoe gespannen de markt is. De Europese marges op diesel en kerosine liepen eind 2025 op tot boven 40 dollar per vat. De dieselmarge tegenover Dated Brent kwam op 18 november 2025 uit op 43,64 dollar per vat, het hoogste niveau sinds januari 2023. De premie op vliegtuigbrandstof steeg naar 41,19 dollar per vat, de hoogste stand sinds september 2023 .

Ook benzine wordt schaarser

De benzinemarkt staat eveneens onder druk. Raffinaderijen in centraal Rusland, die ongeveer 30% van de Russische benzineproductie vertegenwoordigen, moesten na droneaanvallen in mei 2026 hun productie stilleggen of verlagen .

Moskou heeft de uitvoer van benzine tot en met juli 2026 verboden en overweegt ook een exportverbod voor diesel om de binnenlandse prijzen en beschikbaarheid onder controle te houden .

Vier risico’s voor de komende maanden

1. Reparaties kunnen lang duren

De raffinaderij bij Moskou die in juni 2026 door droneaanvallen werd getroffen, heeft volgens bronnen minstens zes maanden nodig voor reparaties. Een hervatting van de productie in 2026 lijkt daardoor onwaarschijnlijk . Voor veel andere onverwachte stilleggingen is nog helemaal geen hersteltermijn bekend .

2. Nieuwe aanvallen kunnen de schade vergroten

Oekraïne verdubbelde het aantal Russische raffinaderijen dat tussen januari en mei 2026 werd aangevallen: 16 installaties tegenover acht in dezelfde periode van 2025. Het tempo van de aanvallen is daarna verder opgelopen .

Het Internationaal Energieagentschap verwachtte dat de droneaanvallen de Russische raffinage minstens tot halverwege 2026 zouden drukken. Zolang de campagne doorgaat, blijft het risico bestaan dat opnieuw capaciteit uitvalt .

3. De winter verhoogt de vraag

In het vierde kwartaal neemt op het noordelijk halfrond de vraag naar diesel en stookolie doorgaans sterk toe. In de Verenigde Staten steeg de vraag naar stookolie tot en met 14 november 2025 met 40% op weekbasis, terwijl het aantal graaddagen — een maatstaf voor de verwarmingsvraag — 22% boven het tienjaarsgemiddelde lag .

Met voorraden die al onder het seizoensgemiddelde liggen en een aanzienlijk deel van de raffinaderijen buiten bedrijf, kan iedere nieuwe verstoring de markt verder aanscherpen .

4. De structurele capaciteit krimpt

Niet alle uitval is tijdelijk. De wereldwijde raffinagesector kromp in het tweede kwartaal van 2025 met 350.000 vaten per dag door permanente sluitingen in Europa en China. BloombergNEF verwachtte dat de totale nominale raffinagecapaciteit in 2025 met 188.000 vaten per dag zou afnemen .

Dat betekent dat de markt niet alleen met oorlogsschade en technische storingen te maken heeft, maar ook met een kleiner structureel aanbod van raffinageproducten.

Rusland voert meer ruwe olie uit, maar kampt zelf met brandstoftekorten

Wanneer raffinaderijen stilvallen, wordt ruwe olie die normaal binnenlands zou worden verwerkt vaak naar de exportmarkt gestuurd. De uitvoer van Russische ruwe olie via westelijke havens steeg in mei 2026 met 15% ten opzichte van april en bereikte in juni een recordniveau van bijna 3 miljoen vaten per dag .

De relatie werkt ook de andere kant op. Toen Oekraïne eind juli tijdelijk minder raffinaderijen als doelwit koos, kon Rusland meer ruwe olie binnenlands verwerken. De export daalde daarop tot onder 4 miljoen vaten per dag . Als aanvallen op raffinaderijen opnieuw toenemen, kan de Russische uitvoer weer oplopen .

Tegelijkertijd ontwikkelt Rusland zich in sommige regio’s tot importeur van brandstoffen. De tekorten aan benzine en diesel zijn zo groot dat Moskou een dieselverbod op de uitvoer overweegt en zelfs brandstofimport bespreekt . Op de door Rusland gecontroleerde Krim werd in juni 2026 vanwege brandstoftekorten de noodtoestand uitgeroepen en werd de verkoop van brandstof verboden. In juli waren in het grootste deel van Rusland beperkingen van kracht .

Het Kremlin staat daarmee voor een lastige keuze: meer ruwe olie uitvoeren om inkomsten op peil te houden, of voldoende raffinagecapaciteit draaiende houden om binnenlandse brandstoftekorten te voorkomen.

Conclusie

De brandstofmarkt begint de winter met uitzonderlijk krappe vooruitzichten voor diesel, kerosine en benzine. Oorlogsschade, permanente sluitingen en onverwachte technische problemen versterken elkaar, terwijl voorraden al laag zijn en de verwarmingsvraag op het noordelijk halfrond toeneemt.

Zolang reparatietermijnen onzeker blijven en nieuwe droneaanvallen de raffinagecapaciteit kunnen raken, liggen de risico’s voor de prijzen van geraffineerde brandstoffen duidelijk aan de bovenkant.