Straat van Hormuz-crisis: hoe een maritiem knelpunt de wereldwijde energie- en kunstmestmarkten ontwrichtte

De LNG-stromen door de Straat daalden met ongeveer 99%; de aardgasexport uit de regio daalde met 95% . Het zeetransport van ruwe olie door het knelpunt stortte met 95% in . Kunstmestgerelateerde ladingen door de Straat waren in juni 94% lager ; in april had de verstoring de kunstmestprijsindex van de Wereldbank al naar het hoogste niveau sinds oktober 2022 gedreven .

Wat gebeurde er met alternatieve leveranciers?

De crisis legde grote verschillen bloot in hoe exporterende landen zich konden aanpassen. Amerikaans LNG werd een cruciale vervanger: QatarEnergy kocht 33 Amerikaanse LNG-ladingen om de verloren Hormuz-export te compenseren . De economie van Qatar zal naar verwachting echter met 8,6% krimpen in 2026, omdat het land geen alternatieve overlandse exportroutes heeft . Saudi-Arabië en Irak konden een deel van hun olie en geraffineerde producten via pijpleidingen naar Rode Zee-havens omleiden, maar deze routes hebben een beperkte capaciteit in verhouding tot de volumes die normaal door Hormuz gaan .

Voor stikstofmeststoffen kon het verlies van de aanvoer van ammoniak en ureum uit de Golf – die goed was voor ongeveer een kwart van de wereldhandel – niet snel worden opgevangen omdat de reservecapaciteit elders beperkt was . Ook niet-oliegrondstoffen zoals methanol, aluminium, zwavel en grafiet werden zwaar getroffen, met gevolgen voor de wereldwijde industrie en de energietransitie .

Gevolgen voor Mosaic en Noord-Amerikaanse boeren

De kunstmestverstoring trof de Amerikaanse landbouw met bijzondere kracht. Mosaic, de grootste Amerikaanse producent van fosfaatkunstmest, legde bijna 2 miljoen ton aan Amerikaanse fosfaatproductie stil vanwege de torenhoge kosten van zwavel – ongeveer 20% van de wereldwijde zwavelvoorziening gaat normaal gesproken door de Straat van Hormuz . Het bedrijf kondigde ook aan de fosfaatproductie in geselecteerde fabrieken in zowel Noord-Amerika als Brazilië te verminderen vanwege de beperkte beschikbaarheid van grondstoffen .

Voor een ton kunstmest was de verkoopprijs van Mosaic ongeveer $800, en de helft van die kosten – vóór verwerking, verzending en arbeid – ging nu alleen al naar zwavel . Het bedrijf leed een verlies van $258 miljoen in het kwartaal dat eindigde op 30 maart . Een directeur van Mosaic waarschuwde dat de crisis de wereldwijde kunstmestvoorziening 20% tot 30% onder de vraag zou kunnen laten blijven .

Amerikaanse boeren zagen de ureumprijzen binnen enkele weken na de verstoring met bijna 30% stijgen ; kunstmestleveranciers kregen te maken met een verwacht tekort van 25–35% in de gebruikelijke voorjaarsvoorraad . De Wereldbank meldde dat de stikstofprijzen (ureum) in april boven de $850 per ton stegen, een stijging van 80 procent sinds februari en het hoogste niveau sinds april 2022 . De Amerikaanse overheid schortte begin juli tijdelijk de anti-dumpingrechten op Marokkaanse fosfaatkunstmest op om de binnenlandse tekorten gedeeltelijk te compenseren .

Waarschuwingen over voorjaarsplanten en voedselzekerheid

Omdat de Straat vanaf eind februari effectief gesloten was, vond het hele voorjaarsplantseizoen van 2026 op het noordelijk halfrond plaats zonder normale kunstmesttoeleveringsketens . De Amerikaanse boerenorganisatie Farm Bureau waarschuwde dat als boeren de resterende kunstmestvoorraden niet op tijd zouden kunnen bemachtigen, er "verminderingen of verschuivingen in het beplante areaal zouden kunnen optreden, wat uiteindelijk de oogstopbrengsten en de voedselproductie zou beïnvloeden" . VN-functionarissen omschreven de situatie als een "nijpend kunstmesttekort" dat risico's met zich meebracht voor verlies van landbouwproductie op lange termijn en een toename van de wereldwijde voedselonzekerheid, vooral in importafhankelijke ontwikkelingslanden .

Een VN-geleid initiatief was gaande om kunstmesttransporten door de Straat veilig te stellen. Een bron die bij de inspanning betrokken was, merkte op dat sommige boeren in Latijns-Amerika al afzagen van hun tweede maïsteelt, terwijl telers in Afrika te maken kregen met aanzienlijke opbrengstdalingen . De FAO waarschuwde dat het kunstmesttekort de volgende oogsten en voedselvoorziening zou beïnvloeden . Ongeveer een derde van de wereldwijde kunstmestvoorziening gaat normaal gesproken door de Straat van Hormuz; de effectieve sluiting tijdens het kritieke voorjaarsvenster vergrootte de risico's van hogere voedselprijzen en lagere oogstopbrengsten in het seizoen 2026–2027 .