Van raketaanvallen tot diplomatie: de stand van zaken in het conflict tussen Israël, Iran en de VS (begin augustus 2026)

Tijdens een ontmoeting met Trump in Washington op 29 juli verkenden beide leiders alle opties om het nucleaire project van Iran in te perken – diplomatie, economische druk en militaire actie. Netanyahu vertelde Trump echter niet expliciet dat Israël de voorkeur geeft aan een eigen aanval, wat erop wijst dat Israël zijn eigen aanvalsopties openhoudt . Israël was naar verluidt van plan om deel te nemen aan een inmiddels afgelaste Amerikaanse aanval op Iran eind juli/begin augustus, wat duidt op nauwe operationele coördinatie, maar ook op Israëls eigen bereidheid om door te gaan als de VS zich terugtrekt .

Nieuwste raket-aanvallen en slachtoffers

Sinds het begin van de oorlog heeft Iran honderden raketten op Israël afgevuurd. In de eerste 40 dagen tot het staakt-het-vuren van 8 april werden 650 raketten vanuit Iran op Israël afgevuurd, waarvan de meeste met clustermunitie . Israëlische functionarissen meldden in die periode 16 doden door raketten .

Een van de dodelijkste aanvallen was een Iraanse ballistische raketinslag in Beit Shemesh op 1 maart 2026, waarbij ten minste 9 mensen omkwamen (onder wie drie tienerbroers en -zussen) en 27 anderen gewond raakten . De totale cijfers (stand maart 2026) laten ongeveer 69 doden en meer dan 9.100 gewonden in Israël zien, tegenover naar schatting 3.400 tot meer dan 6.000 doden en 15.000 tot 26.500 gewonden in Iran, plus 17 gesneuvelde Amerikaanse soldaten en 548 gewonden . In de meest recente dagen zijn geen grootschalige raketaanvallen op Israël gemeld, maar het staakt-het-vuren blijft broos.

Amerikaanse militaire operaties

CENTCOM voerde aanhoudende dagelijkse bombardementen uit op Iraanse militaire doelen. Op 7 juli bestookten Amerikaanse troepen meer dan 80 doelen, waaronder maritieme capaciteiten, opslagplaatsen voor raketten en drones, kustbewakingsposten en luchtverdedigingssystemen . De aanvallen gingen 12 opeenvolgende nachten door tot 23 juli .

De hoogste Amerikaanse commandant in het Midden-Oosten, admiraal Brad Cooper, adviseerde eind juli om het bombardement rond de Straat van Hormuz te staken, omdat het zijn effectiviteit had verloren . Op 3 augustus beweerde Trump dat hij een geplande grote aanval op Iran had afgelast die 'de grootste aanval sinds de Tweede Wereldoorlog' zou zijn geweest, en zei hij dat de VS en Iran aansturen op nieuwe onderhandelingen – hoewel Teheran ontkende dat er gesprekken gaande waren .

Diplomatieke bemiddeling door Qatar

Qatar fungeert als de centrale bemiddelaar tussen Washington en Teheran, organiseert ontmoetingen met Amerikaanse gezanten en brengt voorstellen over. Op 22 mei was een Qatarees onderhandelingsteam in Teheran om te helpen bij het bereiken van een raamwerkakkoord .

De indirecte gesprekken verlopen moeizaam. Eind juni zei Iran dat het niet rechtstreeks met Amerikaanse gezanten zou praten, en beide partijen lagen ver uit elkaar over kwesties als uraniumverrijking en de controle over de Straat van Hormuz . Op 4 en 5 augustus 2026 bevestigde Qatar dat de bemiddeling 'gaande' is en dat er concepttaal voor een kortetermijnoplossing tussen de partijen circuleert, met 'positieve vooruitgang' . Toch blijven Iran en de VS elkaar publiekelijk tegenspreken over de vraag of de onderhandelingen daadwerkelijk zijn hervat .

Mogelijke gevolgen voor de regio

De Straat van Hormuz blijft een uiterst gevoelig punt. Iraanse dreigementen en aanvallen hebben het commerciële scheepvaartverkeer door de straat grotendeels lamgelegd, en Amerikaanse aanvallen waren specifiek gericht op Iraanse marinecapaciteiten daar . Een Amerikaanse militaire basis in Saoedi-Arabië kwam op 8 juni onder vuur te liggen, wat de geografische reikwijdte van het conflict vergrootte .

De kern van de impasse blijft bestaan: Israël staat erop dat Iran geen kernwapencapaciteit krijgt; Iran weigert de verrijking te beperken zonder opheffing van sancties; en de VS zit klem tussen zijn rol als veiligheidsgarant van Israël en zijn wens om een langdurige oorlog te vermijden. Een terugkeer naar hevige gevechten blijft een reëel risico als het huidige diplomatieke venster sluit .