EU zet €35 miljard in op AI-infrastructuur en groeikapitaal om techbedrijven in Europa te houden

Aanvankelijk waren vijf faciliteiten gepland. Door de grote belangstelling van lidstaten en de industrie is dat aantal verhoogd naar zeven .

De belangrijkste punten:

• Financiering: maximaal €10 miljard aan gecombineerde EU- en nationale publieke middelen. De Europese Commissie verwacht daarmee minstens €20 miljard aan private investeringen los te maken. De totale omvang komt daarmee uit op ongeveer €30 miljard .
• Deadline: voorstellen kunnen worden ingediend tot 12 november 2026.
• Planning: de winnende consortia worden naar verwachting begin 2027 bekendgemaakt. Na ondertekening van de contracten moet de bouw starten; de geselecteerde faciliteiten moeten binnen maximaal achttien maanden operationeel zijn .
• Strategisch doel: Europese startups en onderzoekers moeten hun AI-modellen op Europese bodem kunnen trainen, met minder afhankelijkheid van cloud- en computerinfrastructuur uit de Verenigde Staten en China .

De belangstelling lijkt in elk geval aanwezig. Een eerdere, niet-bindende oproep leverde 76 reacties op voor 60 locaties in zestien lidstaten . Dat zegt nog niets over hoeveel projecten uiteindelijk financiering krijgen, maar laat wel zien dat overheden en bedrijven het onderwerp hoog op de agenda hebben staan.

Scaleup Europe Fund richt zich op de dure groeifase

De tweede pijler is het Scaleup Europe Fund, een investeringsfonds met een doelomvang van €5 miljard. Het fonds moet het Europese tekort aan grote, geduldig verstrekte financiering voor volwassen startups verkleinen. Juist wanneer bedrijven internationaal willen uitbreiden, fabrieken bouwen of duizenden medewerkers aannemen, zijn financieringsrondes van honderden miljoenen euro’s nodig.

Het fonds werd op 4 augustus 2026 volledig operationeel nadat de Europese Commissie de laatste juridische stappen had afgerond . De Zweedse private-equityfirma EQT AB werd in mei geselecteerd als fondsbeheerder na een competitieve procedure waaraan ook partijen als Atomico en Eurazeo deelnamen .

De opzet:

• Omvang: een doelbedrag van €5 miljard, bedoeld voor late-stage- en groeinvesteringen. Investeringen per bedrijf liggen doorgaans rond €100 miljoen of meer .
• Publieke bijdrage: de Europese Commissie heeft €1 miljard toegezegd. De rest moet afkomstig zijn van institutionele beleggers, waaronder Novo Holdings, Allianz en het Nederlandse pensioenfonds ABP .
• Doelgroep: Europese deeptechbedrijven vanaf Series B — een financieringsronde voor bedrijven die hun product en markt al verder hebben bewezen en nu snel willen opschalen.
• Sectoren: onder meer kunstmatige intelligentie, quantumtechnologie, halfgeleiders, robotica, autonome systemen, energietechnologie, ruimtevaart, biotech, medtech, geavanceerde materialen en agritech .
• Eerste investering: op 5 augustus 2026 werd een investering in de Finse satellietstartup ICEYE aangekondigd . Daarmee liet het fonds direct zien dat het niet alleen een beleidsplan op papier is.

Waarom de twee plannen samen sterker zijn

De AI-gigafabrieken en het Scaleup Europe Fund lossen niet hetzelfde probleem op. Juist daarom kunnen ze elkaar versterken.

1. Rekeninfrastructuur plus kapitaal

Een AI-startup heeft niet alleen talent en een goed product nodig. Voor de ontwikkeling van concurrerende modellen zijn ook enorme hoeveelheden gespecialiseerde computerchips, datacentercapaciteit en energie nodig. Als die infrastructuur uitsluitend via buitenlandse cloudplatforms beschikbaar is, blijft de onderneming afhankelijk van partijen buiten Europa.

De gigafabrieken moeten die afhankelijkheid verkleinen. Het Scaleup Europe Fund pakt vervolgens een ander knelpunt aan: de financiering die nodig is om na de startupfase internationaal door te groeien.

2. Een Europese route van ontwikkeling naar groei

Beide programma’s overlappen in belangrijke technologiegebieden, zoals AI, quantum en andere vormen van deeptech. In theorie ontstaat zo een Europese keten: een bedrijf ontwikkelt en traint zijn technologie met Europese rekenkracht en haalt daarna een grote groeironde op bij een Europese investeerder.

Dat kan de druk verminderen om voor de volgende financieringsronde een Amerikaanse holding op te richten of het hoofdkantoor te verplaatsen. Het doel is niet om Europese bedrijven van de wereld af te schermen, maar om te voorkomen dat toegang tot infrastructuur en kapitaal automatisch buiten Europa ligt.

3. Een gezamenlijke kapitaalambitie van tientallen miljarden

De AI-gigafabrieken vertegenwoordigen een beoogde totale mobilisatie van ongeveer €30 miljard, inclusief private co-investeringen . Het Scaleup Europe Fund heeft daarnaast een doelomvang van €5 miljard . Samen komt de beoogde financiële slagkracht daarmee uit op ongeveer €35 miljard, al gaat het om verschillende financieringsvormen en is niet het volledige bedrag publiek geld.

De grote test komt na de aankondigingen

De plannen zijn ambitieus, maar hun succes hangt af van de uitvoering. Bij de gigafabrieken moeten aanbestedingen, vergunningen, energievoorziening, chiptoelevering en private financiering op elkaar aansluiten. Bij het fonds is de vraag of het daadwerkelijk voldoende grote Europese bedrijven kan financieren zonder dat investeringen te versnipperd raken.

De eerste concrete deadlines liggen al vast: 12 november 2026 voor de aanbesteding en begin 2027 voor de bekendmaking van de geselecteerde gigafabrieken. Voor Europa is dit daarmee meer dan een technologieprogramma. Het is een poging om de volledige groeicyclus van strategische bedrijven — van onderzoek en rekenkracht tot expansie en grote financieringsrondes — dichter bij huis te organiseren.