Europese AI-start-ups haalden €26,5 miljard op — maar het geld gaat naar steeds minder spelers

De kapitaalstroom wijst niet op een brede investeringshausse onder Europese start-ups. Een handvol zeer grote transacties bepaalt een groot deel van het totaal. De twee grootste AI-bedrijven — het Franse Mistral AI en het Duitse DeepL — namen samen al een buitenproportioneel aandeel voor hun rekening.

In totaal was kunstmatige intelligentie goed voor ongeveer 60 procent van de totale Europese dealwaarde in de eerste helft van 2026. In 2025 lag dat aandeel nog op 38 procent. Tegelijkertijd daalde het totale aantal start-ups dat financiering ontving naar het laagste niveau in zes jaar .

Ook geografisch is het beeld geconcentreerd. Het Verenigd Koninkrijk voerde Europa aan wat betreft opgehaald kapitaal, gevolgd door Frankrijk en Duitsland . De Londense AI-infrastructuurleverancier Nscale haalde 2,9 miljard euro — ongeveer 3,3 miljard dollar — op. Dat was de grootste venturecapitaldeal van de Europese markt in deze periode .

Acht Europese bedrijven sloten in de eerste helft van het jaar aandelenrondes van minstens 1 miljard dollar af — een nieuw record voor megafondsenwerving op het continent .

Toch moet dat record in perspectief worden geplaatst. Europese start-ups haalden in totaal, over alle sectoren heen, ongeveer 42 miljard dollar op. Dat was weliswaar 50 procent meer dan een jaar eerder, maar nog altijd aanzienlijk minder dan de piek van 60 miljard dollar in de eerste helft van 2021. Noord-Amerika haalde in dezelfde periode 392 miljard dollar op . De Europese markt zet dus zwaar in op een kleine groep AI-winnaars.

Waarom Europa een fonds van 5 miljard euro nodig vindt

De enorme belangstelling voor AI lost een oud Europees probleem niet op: het gebrek aan kapitaal voor bedrijven die al voorbij de startfase zijn en internationaal willen doorgroeien.

De Europese Commissie spreekt al langer over een hardnekkig tekort aan financiering in de late fase. Veel veelbelovende Europese technologiebedrijven moeten daardoor naar het buitenland verhuizen of zich vroegtijdig laten overnemen .

Om dat probleem aan te pakken, lanceerde de Commissie het Scaleup Europe Fund. Dit groeifonds en late-stagefonds heeft een doelomvang van 5 miljard euro en richt zich op strategische deeptechsectoren, waaronder:

• kunstmatige intelligentie;
• kwantumtechnologie;
• halfgeleiders;
• robotica;
• energietechnologie;
• ruimtetechnologie;
• biotechnologie en medische technologie.

Na een competitieve selectieprocedure, waarin onder meer Atomico en Eurazeo meedongen, koos het bestuur van het European Innovation Council Fund het Zweedse private-equitybedrijf EQT als fondsbeheerder .

In augustus 2026 werden de laatste juridische stappen afgerond. Het fonds heeft inmiddels zijn eerste investering gedaan: in het Finse ruimtevaartbedrijf ICEYE . De ambitie is duidelijk: Europese groeibedrijven moeten niet alleen hier worden opgericht, maar ook hier kunnen uitgroeien tot wereldspelers.

Meer deals voor vrouwelijke oprichters, maar minder kapitaal

De recordinvesteringen verhullen ook een hardnekkige diversiteitskloof. AI-start-ups met minstens één vrouwelijke oprichter waren sinds 2023 goed voor 18 procent van alle afgeronde deals, maar ontvingen slechts 10 procent van het totale kapitaal . Er zijn dus relatief meer deals, maar de gemiddelde financieringsronde ligt duidelijk lager.

In de bredere Europese technologiesector is de kloof nog groter. Teams die volledig uit vrouwen bestaan ontvingen ongeveer 1 procent van alle venturecapitalfinanciering, terwijl teams die volledig uit mannen bestaan ongeveer 90 procent van het kapitaal aantrokken .

Ook op het vlak van etnische diversiteit blijft de verdeling scheef. Slechts 11 procent van het geïnvesteerde kapitaal ging naar teams met minstens één oprichter uit een etnische minderheid, volgens het State of European Tech-rapport van Atomico, opgesteld in samenwerking met Extend Ventures .

Een PitchBook-rapport uit maart 2026 kwam tot een vergelijkbare conclusie: door vrouwen geleide teams ontvingen nog maar 1,2 procent van alle venturecapitalfinanciering, het laagste aandeel in bijna tien jaar. Zelfs binnen AI kregen vrouwelijke oprichters slechts 12,9 procent van de totale dealwaarde .

Publieke programma’s lijken wel verschil te kunnen maken. Uit het eigen Impact Report 2026 van de European Innovation Council blijkt dat 30 procent van de ondersteunde bedrijven door vrouwen wordt geleid en dat bij 25 procent van de aandeleninvesteringen minstens één vrouwelijke oprichter betrokken is. Dat ligt aanzienlijk hoger dan de gemiddelden in de private venturecapitalmarkt .

De kern: recordbedragen, maar geen brede doorbraak

Europese AI-start-ups hebben in de eerste helft van 2026 onmiskenbaar een nieuwe schaal bereikt. Voor het eerst ging meer dan de helft van het Europese durfkapitaal naar AI. Maar de onderliggende cijfers laten een markt zien die sterk geconcentreerd is, waarin groeikapitaal schaars blijft en waarin vrouwelijke en etnisch diverse oprichtersteams nog altijd een relatief klein deel van de financiering ontvangen.

Het Scaleup Europe Fund van 5 miljard euro is de meest ambitieuze Europese poging tot nu toe om dat groeikapitaaltekort te verkleinen en bedrijven in Europa te houden. De grote vraag is of het fonds en de AI-hausse het ecosysteem daadwerkelijk verbreden — of vooral de inzet op een kleine groep gevestigde winnaars verder vergroten. Dat antwoord kan de technologische koers van Europa de komende jaren bepalen.