Trump stelt open-weight-AI-modellen vrij van vrijwillige veiligheidstests

De aandacht van de overheid gaat in plaats daarvan naar de meest geavanceerde, gesloten modellen van bedrijven als OpenAI en Anthropic. Die modellen worden door hun makers beheerd en zijn niet vrij te downloaden.

Wat heeft Trump besloten?

Op 2 juni 2026 ondertekende Trump het presidentiële besluit “Promoting Advanced AI Innovation and Security”. Dat roept federale instanties op om vrijwillige afspraken te maken met toonaangevende AI-ontwikkelaars. Zij zouden hun krachtigste modellen vóór de publieke lancering beschikbaar stellen voor evaluaties van cyberveiligheid .

Het besluit voorziet niet in verplichte vergunningen of een nieuwe toezichthouder. Onder meer de ministeries van Financiën, Defensie, Handel en Binnenlandse Veiligheid moeten afspraken met AI-bedrijven proberen te sluiten . Ontwikkelaars die deelnemen, moeten rekening houden met een periode van maximaal 30 dagen waarin de overheid vóór de release toegang tot een model krijgt .

Tijdens een besloten bijeenkomst in het Witte Huis op 4 augustus bevestigden adviseurs van Trump aan AI-bedrijven dat open-weight-modellen niet aan deze vrijwillige tests worden onderworpen . Volgens ingewijden geldt die vrijstelling ook voor open-weight-modellen uit China .

De tests gaan vooral over hacken

Het kader draait niet om een brede beoordeling van alle AI-risico’s. De aangekondigde tests moeten vooral meten hoe goed frontier-modellen kunnen hacken en in hoeverre ze cyberaanvallen kunnen uitvoeren of ondersteunen .

Welke modellen precies als een “covered frontier model” worden aangemerkt, wordt bepaald via een geclassificeerd proces van de Amerikaanse National Security Agency (NSA). Ontwikkelaars hebben daardoor weinig zicht op de precieze grens tussen modellen die wel en niet onder het kader vallen .

Waarom leidt de vrijstelling tot kritiek?

Mogelijke veiligheidsblinde vlek

Critici vinden de uitzondering riskant omdat open-weight-modellen vrij kunnen worden gedownload, aangepast en misbruikt. Zodra de gewichten van een model openbaar zijn, verliest de oorspronkelijke ontwikkelaar bovendien een groot deel van de controle over het gebruik ervan. Anthropic-topman Dario Amodei stelt daarom dat zulke modellen moeilijker veilig te houden zijn .

Gesloten AI-labs kunnen veiligheidsmaatregelen en gebruiksbeperkingen in hun systemen inbouwen. Bij een open-weight-model kunnen gebruikers die bescherming mogelijk omzeilen of het model voor andere doeleinden aanpassen .

Verschil in concurrentiedruk

De huidige aanpak kan ook de machtsverhoudingen in de sector beïnvloeden. Vooral grote Amerikaanse labs met gesloten modellen, zoals OpenAI en Anthropic, krijgen mogelijk meer overheidsscrutiny, terwijl open modellen — ook modellen uit China — buiten beeld blijven .

Dat voedt de vrees dat Amerikaanse frontier-labs extra lasten krijgen ten opzichte van open concurrenten in het buitenland. Tegelijkertijd wijzen critici erop dat strengere controles op open modellen juist de grootste gesloten bedrijven kunnen beschermen tegen nieuwe concurrentie .

Onduidelijke criteria

Omdat de NSA de drempels voor de classificatie geheim vaststelt, weten ontwikkelaars niet precies wanneer een model onder het testkader valt. Die onzekerheid maakt het lastig om vooraf te bepalen welke modellen uiteindelijk door de overheid zullen worden bekeken .

Hoe reageert de AI-sector?

OpenAI en Anthropic waarschuwen beleidsmakers al langer voor de risico’s van krachtige open-weight-modellen. Volgens critici, onder wie Trump-adviseur David Sacks, hebben deze bedrijven echter ook een commercieel belang bij extra toezicht op open modellen: strengere regels kunnen hun eigen positie versterken .

Meta en Nvidia profiteren rechtstreeks van de vrijstelling, omdat hun Llama- en Nemotron-modellen buiten het testkader blijven .

Ook start-ups hebben zich in het debat gemengd. Bijna 200 bedrijven, waaronder Proton en Y-Combinator, riepen de regering op om de toegang tot Chinese open-weight-modellen niet te beperken. Volgens de start-ups zou dat de volgende generatie Amerikaanse technologiebedrijven ernstig kunnen schaden . De nieuw gevormde Little Tech Association stuurde hierover brieven aan Trump en minister van Handel Howard Lutnick .

De opeenvolgende koerswijzigingen van Washington zorgen ondertussen voor verwarring in Silicon Valley. De regering trok eerder veiligheidsmaatregelen uit het Biden-tijdperk terug, introduceerde vervolgens een vrijwillig beoordelingskader en maakte daar nu een belangrijke uitzondering op voor open-weight-modellen . Saif Khan, voormalig adviseur van de regering-Biden, noemde de nieuwe aanpak “ondoorzichtig, bijna gebaseerd op onderbuikgevoel” en mogelijk schadelijker voor de AI-sector dan traditionele regelgeving .