Moderna test mRNA-vaccin terwijl op één na grootste ebola-uitbraak versnelt

Het vaccin gebruikt Moderna’s mRNA-platform, dezelfde technologie die het bedrijf inzette voor zijn coronavaccin. Bij mRNA-vaccins krijgen cellen tijdelijke genetische instructies om een viraal eiwit te produceren, zodat het immuunsysteem daarop kan reageren. Dat betekent niet dat mRNA-1469 al werkzaam of goedgekeurd is: daarvoor zijn grotere en latere studies nodig .

Een uitbraak zonder passende vaccins

De uitbraak werd op 14 mei 2026 voor het eerst gemeld in de provincie Ituri in de Democratische Republiek Congo (DRC). De DRC en Uganda verklaarden de uitbraak op 15 mei officieel. Twee dagen later riep de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) de situatie uit tot een Public Health Emergency of International Concern (PHEIC), oftewel een internationale noodsituatie voor de volksgezondheid .

Op 30 juli meldde de WHO in de DRC 3.605 bevestigde besmettingen en 1.587 sterfgevallen. Dat komt neer op een ruwe sterfte onder de bevestigde gevallen van ongeveer 44%. In Uganda en omliggende landen zijn eveneens gevallen gemeld. De overdracht heeft zich over meerdere gezondheidszones en provincies verspreid; in de laatste volledige rapportageweek van juli werden de hoogste wekelijkse aantallen gevallen en sterfgevallen tot dan toe geregistreerd .

De omvang maakt deze uitbraak de op één na grootste ebola-uitbraak ooit geregistreerd. Toch blijft ze aanzienlijk kleiner dan de epidemie in West-Afrika van 2014 tot 2016, die werd veroorzaakt door het Zaire-ebolavirus en ongeveer 28.600 gevallen en 11.300 sterfgevallen omvatte .

Het belangrijke verschil zit in de virusvariant. Bestaande toegelaten vaccins en behandelingen zijn ontwikkeld voor het Zaire-ebolavirus, niet voor het Bundibugyo-ebolavirus. Voor de huidige uitbraak zijn daardoor nog geen goedgekeurde vaccins of behandelingen beschikbaar .

Tot 50 miljoen dollar van CEPI

De Coalition for Epidemic Preparedness Innovations (CEPI), een internationale organisatie die de ontwikkeling van middelen tegen epidemieën financiert, heeft tot 50 miljoen dollar toegezegd aan Moderna’s programma. Het geld is bedoeld voor preklinisch onderzoek, de fase 1-studie, productie en — als de eerste resultaten positief zijn — de voorbereiding van latere klinische studies .

De financiering maakt deel uit van een CEPI-portefeuille van ongeveer 60 miljoen dollar voor drie Bundibugyo-vaccinkandidaten: die van Moderna, de Universiteit van Oxford en de International AIDS Vaccine Initiative (IAVI) . De aanpak is erop gericht onderzoek en productie zo veel mogelijk parallel te laten verlopen, zodat een kandidaat bij goede eerste resultaten sneller naar grotere studies kan doorgaan.

Toegang en prijs

Moderna zegt dat het, als mRNA-1469 wordt goedgekeurd, minstens 500.000 doses beschikbaar wil maken tegen toegangsprijzen voor lage- en middeninkomenslanden. Het bedrijf heeft ook toegezegd doses te leveren aan de DRC en andere landen die door de uitbraak worden getroffen .

Die toezegging geldt alleen bij goedkeuring van het vaccin. Een fase 1-studie kan nog geen uitsluitsel geven over de bescherming tegen ziekte of over de uiteindelijke beschikbaarheid op grote schaal.

Oxford was Moderna voor

Hoewel Moderna nu zijn eigen eerste deelnemers heeft gedoseerd, was Oxford de eerste onderzoeksgroep die een Bundibugyo-specifiek vaccin bij mensen testte. De Universiteit van Oxford kondigde op 13 juli de fase 1-studie BD-Ebov aan; op 24 juli kreeg de eerste vrijwilliger een dosis .

Oxford test ChAdOx1 BDBV bij 50 gezonde volwassenen van 18 tot 55 jaar in Oxford. Het vaccin gebruikt het ChAdOx1-platform, een virale vector die ook aan de basis lag van het Oxford-AstraZeneca-vaccin tegen COVID-19 . De productie gebeurt in samenwerking met het Serum Institute of India . Onderzoekers willen het kandidaat-vaccin later in 2026 mogelijk ook in een uitbraaksituatie in Uganda onderzoeken .

Beide onderzoeken bevinden zich nog in een vroege fase. De eerste resultaten moeten vooral aantonen of de vaccins veilig zijn en een meetbare immuunreactie veroorzaken. Pas daarna kan worden beoordeeld of een kandidaat snel genoeg en effectief genoeg is om in grotere studies of tijdens de uitbraak verder te worden getest.