AI-hedgefonds implodeert en moet portefeuille van miljarden in uitverkoop doen

Hoe de gedwongen verkoop ontstond

Situational Awareness was in korte tijd uitgegroeid tot een opvallende speler in de handel in AI-infrastructuur. Het fonds beheerde naar schatting tussen de 16 en 24 miljard dollar en had in de eerste helft van 2026 een rendement van maar liefst 439 procent behaald door sterk geconcentreerd en met veel hefboomwerking in AI-aandelen te beleggen .

Toen de waarderingen van technologiebedrijven in juli omsloegen, kreeg het fonds te maken met een keten van margin calls. Prime brokers vroegen om extra contanten, terwijl het fonds al zwaar was gepositioneerd. Daardoor bleef er in de praktijk weinig keuze over: nieuw kapitaal aantrekken of bezittingen verkopen . Situational Awareness koos voor het laatste en liquideerde volgens Reuters vrijwel zijn volledige publieke aandelenportefeuille in enkele dagen .

Volgens berichtgeving van The New York Times was de grotendeels uit AI-posities bestaande portefeuille in juli al ongeveer 67 procent gedaald voordat de verkoop was afgerond . CNBC-commentator Jim Cramer zei dat de episode de ‘verborgen risico’s van hefboomwerking’ blootlegt: geleend geld kan winsten vergroten, maar ook verliezen versnellen en gedwongen verkoop veroorzaken . Forbes wees erop dat een beleggingsstrategie vrijwel onmiddellijk kan ontsporen wanneer te veel kapitaal met geleend geld op één handelsthema wordt ingezet .

Het fonds hield zijn private beleggingen, waaronder het belang in Anthropic, wel aan. De publieke handelsportefeuille werd echter vrijwel volledig van de hand gedaan .

Chinese waarschuwingen kwamen vóór de crash

De problemen bij Situational Awareness kwamen niet volledig onverwacht. Al in juni 2026 — een maand voor de gedwongen verkoop — waarschuwden twee bekende Chinese hedgefondsbeheerders dat de wereldwijde AI-aandelenmarkt was veranderd in een onhoudbare ‘superbubbel’ .

Wealspring Asset, waarvan oprichter Yang Dong in China bekendstaat om zijn juiste inschatting van de markttop in 2007, schreef volgens Bloomberg aan beleggers dat AI-aandelen wereldwijd een ‘superbubbel’ waren geworden en dat het ‘instortingspunt mogelijk niet ver weg’ was . Shanghai Banxia Investment Management Center stelde dat de aanleiding voor het barsten van de AI-bubbel zich al had aangediend. Daarbij verwees de vermogensbeheerder onder meer naar druk op de uitzonderlijk snelle omzetgroei van Anthropic .

Ook andere Chinese hedgefondsen die sterk van de AI-rally hadden geprofiteerd, begonnen hun blootstelling halverwege juli af te bouwen. Zij waarschuwden beleggers dat ze zeer alert waren op signalen dat de stijging onhoudbaar werd .

De belangrijkste lessen voor beleggers

Gebruik geen hefboom. Dat is de meest nadrukkelijke waarschuwing. Harry Shen, een in Shanghai gevestigde analist van publieke markten, zei tegen de South China Morning Post dat hij de boodschap ‘gebruik geen hefboom’ drie keer herhaalde. Volgens hem is dat de belangrijkste les van de crash . De hoge schuldfinanciering maakte van een mogelijk beheersbaar verlies een gedwongen afbouw van posities op grote schaal .

Jaag niet blind op populaire thema’s. De in Shanghai gevestigde marktveteraan Michael Zhang waarschuwde beleggers om niet ‘blind achter hypes aan te lopen — want tegen de tijd dat je instapt, kan dat precies het moment zijn waarop anderen uitstappen’ . Ook Forbes benadrukte dat drukke, met geleend geld gefinancierde transacties uiterst kwetsbaar zijn zodra het sentiment draait .

De afbouw van schulden was al begonnen. Chinese handelaren draaiden hun posities met hefboomwerking halverwege juli in het snelste tempo sinds 2016 terug . Dat wijst erop dat professionele beleggers al risico aan het verminderen waren voordat de grootste schade zichtbaar werd. Het WT China Fund, dat in de eerste helft van 2026 met 120 procent was gestegen, verloor in de eerste zeventien dagen van juli 17 procent . Een hedgefonds van het in Hongkong gevestigde Keystone Investors Pte daalde in dezelfde periode 12 procent, na in de zes voorafgaande maanden 63 procent te zijn gestegen .

Een bredere correctie in de AI-markt

De implosie van Situational Awareness stond niet op zichzelf. Volgens Bloomberg werden Aziatische hedgefondsen breed geraakt door de uitverkoop in juli, nadat de AI- en technologierally in de eerste helft van 2026 rendementen van tientallen tot zelfs honderden procenten had opgeleverd .

In China zetten aan de staat gelieerde instellingen bovendien een uitzonderlijk brede steunoperatie in om de technologiegedreven aandelenuitverkoop af te remmen. De ChinaAMC STAR 50 ETF, die de zwaar op halfgeleiders gerichte index volgt, kreeg een recordinstroom van 13,8 miljard yuan, omgerekend ongeveer 2 miljard dollar . De omvang van die instroom werd breed gezien als een teken dat Beijing de daling van AI- en chipbedrijven wilde indammen voordat die zou uitgroeien tot een bredere vertrouwenscrisis.

De combinatie van de gedwongen verkoop bij Situational Awareness en de ontwikkelingen in Azië onderstreept één eenvoudige regel: hefboomwerking vergroot het succes tijdens een stijging, maar kan een winnende positie binnen enkele dagen veranderen in een catastrofale liquidatie.