China heeft bovendien een enorme voorsprong in productie. In 2025 waren zes van de tien grootste producenten van elektrische voertuigen Chinese bedrijven. Het land produceert meer dan 60% van alle elektrische voertuigen ter wereld . In 2024 was China goed voor meer dan 70% van de wereldwijde productie van elektrische auto’s en batterijen .
Die schaal drukt de kosten en versnelt de ontwikkeling van nieuwe modellen. Voor westerse concurrenten is het daardoor lastig om op prijs en productietempo mee te komen.
Een elektrische auto is steeds minder alleen een vervoermiddel. Het voertuig wordt ook een digitaal platform voor rijassistentie, connectiviteit en mogelijk autonoom rijden.
Het Institute of Geoeconomics waarschuwt dat de koppeling van elektrische voertuigen aan AI nieuwe mogelijkheden creëert voor dataverzameling en technologische afhankelijkheid. Daarmee kan China’s invloed zich uitbreiden van hardware naar software-ecosystemen . De discussie gaat dus niet alleen over waar een auto wordt gebouwd, maar ook over wie de technologie, gegevens en digitale standaarden eromheen beheert.
Chinese autofabrikanten lopen volgens analisten voor op Amerikaanse merken met investeringen in fabrieken in Europa, Azië en het Midden-Oosten . Zulke investeringen kunnen langdurige afhankelijkheden creëren bij landen die Chinese technologie, batterijen en toeleveringsketens gaan gebruiken.
Een Brookings-onderzoeker zei tegen CNBC dat bedrijven als BYD in feite de nieuwe General Motors en Ford van het elektrische autotijdperk aan het worden zijn .
China produceert niet alleen elektrische auto’s tegen lage kosten. Beijing gebruikt ook steeds nadrukkelijker de controle over toeleveringsketens als beleidsinstrument.
In 2025 stelde China exportbeperkingen in voor belangrijke technologieën die nodig zijn voor de productie van batterijen voor elektrische voertuigen. Het gaat onder meer om apparatuur voor lithium-ionbatterijen en technologie voor batterij-kathodes .
Daarmee richt Beijing zich niet alleen op de uitvoer van grondstoffen, maar ook op hoogwaardige verwerkings- en productiekennis die andere landen op korte termijn moeilijk kunnen vervangen.
De rivaliteit tussen Washington en Beijing is inmiddels verder opgeschoven dan tarieven en beperkingen op chips. Kritieke grondstoffen voor elektrische voertuigen, energieopslag en defensie zijn een nieuw geopolitiek strijdpunt geworden .
De Amerikaanse Congressional commissie voor de Economische en Veiligheidsrelatie met China beschrijft hoe Beijing al exportcontroles op kritieke mineralen heeft ingezet om handelsconcessies af te dwingen en andere landen te bestraffen .
Volgens Bloomberg geven Chinese beperkingen op de uitvoer van batterijen Beijing een nieuw machtsmiddel in handelsgesprekken met de VS. Dat instrument gaat verder dan het eerdere gebruik van zeldzame aardmetalen . De Amerikaanse krant The Washington Post schrijft eveneens dat China zijn exportcontroles tegen de VS en bondgenoten geleidelijk uitbreidt naar sectoren die verder gaan dan zeldzame aardmetalen .
Voor Washington is dat extra gevoelig omdat batterijen niet alleen nodig zijn voor auto’s, maar ook voor energieopslag, datacenters en de stabiliteit van het elektriciteitsnet .
Analisten die door de South China Morning Post worden aangehaald, stellen dat China zijn positie in elektrische voertuigen steeds meer kan gebruiken tegenover landen die afhankelijk worden van Chinese technologie, batterijen en toeleveringsketens .
Die afhankelijkheid zou Beijing meer invloed kunnen geven op diplomatieke standpunten, bijvoorbeeld rond Taiwan of handelsbeleid. Dat betekent niet dat elk land automatisch de Chinese lijn zal volgen, maar wel dat economische verwevenheid een extra kanaal voor politieke druk kan worden.
De elektrische auto staat niet op zichzelf. De sector maakt deel uit van China’s bredere streven om de waardeketens van toekomstige technologieën te beheersen.
Le Monde schrijft dat China zijn positie verstevigt in industriële AI, robotica, batterijen, biotechnologie en hernieuwbare en nucleaire energie. Beijing doet dat met grote investeringen in onderzoek, gerichte subsidies en controle over cruciale onderdelen van de productieketen .
Het Center for Security Studies van ETH Zürich stelt dat Chinese exportbeperkingen op kritieke mineralen kwetsbaarheden in de energie-, elektronica- en defensiesector blootleggen. Beijing kan zulke beperkingen gebruiken voor vergelding, onderhandelingen en marktcontrole .
De uitdaging voor de VS en zijn bondgenoten gaat daarom verder dan een discussie over importheffingen of handelstekorten. De kernvraag is of westerse landen snel genoeg alternatieve mijnen, raffinaderijen, batterijproducenten en autofabrieken kunnen opbouwen.
Strategieën voor risicospreiding — zoals productie dichter bij huis, samenwerking met bevriende landen en diversificatie van leveranciers — zijn al in ontwikkeling. Maar het World Economic Forum benadrukt dat zulke maatregelen duur zijn en tijd kosten .
Tot die tijd geeft China’s dominante positie in het elektrische-voertuigecosysteem Beijing een asymmetrische troef in de technologische concurrentie met Washington. Wie de batterij, de grondstoffen, de fabriek én steeds vaker de software controleert, beschikt immers over invloed die veel verder reikt dan de verkoop van auto’s.