Kioxia verdient miljarden aan AI terwijl Big Tech zijn cash ziet verdampen

De belangrijkste motor achter deze cijfers is niet een sterke stijging van het aantal geleverde chips, maar de macht om hogere prijzen te vragen. De gemiddelde verkoopprijs steeg in het eerste kwartaal met 70%, terwijl het aantal geleverde geheugeneenheden juist afnam . Dat wijst op een markt waarin de vraag vanuit AI-datacenters een speciale AI-premie creëert: klanten betalen veel meer per gigabyte NAND-geheugen, ook wanneer ze in totaal minder chips afnemen.

Kioxia heeft bovendien bevestigd dat het aanbod van NAND-geheugen in kalenderjaar 2026 “extreem sterk” blijft en dat de productie volledig is volgeboekt . Klanten kunnen daardoor niet zomaar extra capaciteit krijgen, ongeacht de prijs. De verwachting voor het volgende kwartaal komt uit op een operationele winst van ¥1,89 biljoen ($11,78 miljard) . Dat bedrag ligt hoger dan de volledige jaarwinst van veel gevestigde chipfabrikanten.

De hyperscalers: een investeringsrace van $725 miljard

Terwijl Kioxia zijn capaciteit uitverkocht en zijn marges rond 74% ziet uitkomen, zijn de vier grootste hyperscalers verwikkeld in een steeds intensievere investeringsrace. Hyperscalers zijn grote cloudbedrijven die op enorme schaal datacenters en rekeninfrastructuur exploiteren.

Hun gezamenlijke kapitaaluitgaven voor 2026 liggen op koers voor ongeveer $725 miljard — 77% meer dan de circa $410 miljard van 2025 :

• Amazon: ongeveer $200 miljard, circa 100% meer dan in 2025
• Microsoft: ongeveer $190 miljard, circa 100% meer
• Alphabet (Google): $175–185 miljard, circa 110% meer
• Meta: $115–135 miljard, circa 80% meer

De bedragen beginnen zelfs de meest kapitaalkrachtige bedrijven ter wereld onder druk te zetten. Volgens een analyse van Reuters van 22 juli genereren deze vier ondernemingen in 2027 naar verwachting ongeveer $340 miljard meer operationele kasstroom dan in 2025. Hun kapitaaluitgaven stijgen in dezelfde periode echter met circa $534 miljard. Dat komt neer op ongeveer $1,57 aan extra investeringen voor elke extra dollar aan kasstroom .

Vrije kasstroom komt steeds verder onder druk

Beleggers letten vooral op de vrije kasstroom — het geld dat overblijft nadat een bedrijf zijn operationele kosten en investeringen heeft betaald. De ontwikkeling daarvan is zorgwekkend.

De gezamenlijke vrije kasstroom van Amazon, Alphabet, Microsoft en Meta zou halverwege 2026 kunnen dalen tot bijna nul en in het derde kwartaal negatief kunnen worden . De operationele kasstroom groeit met ongeveer 23% per jaar, terwijl de AI-kapitaaluitgaven met ongeveer 70% per jaar toenemen. Zonder externe financiering of een rem op de investeringen is dat tempo op termijn moeilijk vol te houden .

De druk is al zichtbaar in de kwartaalcijfers:

• Het aandeel van Alphabet daalde 7% nadat het bedrijf zijn prognose voor de kapitaaluitgaven in 2026 met $15 miljard verhoogde naar $190–205 miljard. Amazon, Meta en Microsoft gingen eveneens omlaag, omdat beleggers zich zorgen maakten over “krimpende kasreserves met onzekere rendementen” .
• Alphabet rapporteerde in het tweede kwartaal van 2026 voor het eerst in zijn geschiedenis een negatieve vrije kasstroom op kwartaalbasis, met een uitstroom van $5,8 miljard .
• De vrije kasstroom van Amazon over de afgelopen twaalf maanden is met 95% gedaald, van ongeveer $38 miljard naar $1,2 miljard .
• Morgan Stanley verwacht dat de vrije kasstroom van hyperscalers het laagste niveau sinds 2014 bereikt .

Analisten van Evercore ISI noemden de situatie een “rode vlag” voor aandelenwaarderingen. De grote AI-hyperscalers investeren zoveel in kapitaalgoederen dat sommige bedrijven mogelijk een negatieve kasstroom krijgen .

De kern van de tegenstelling: wie profiteert van schaarste?

De resultaten van Kioxia en de cashburn van de hyperscalers zijn twee kanten van dezelfde medaille.

Geheugenleveranciers zoals Kioxia verkopen aan de AI-industrie, maar hebben nauwelijks last van concurrentie aan de aanbodkant. NAND-geheugen is feitelijk uitverkocht. Daardoor is de prijsmacht uitzonderlijk groot, zijn de marges spectaculair en kunnen winsten zich snel opstapelen. Wanneer een prijsstijging van 70% doorwerkt in een operationele marge van 74%, blijft een groot deel van de extra waarde bij de leverancier hangen.

De hyperscalers kopen juist het geheugen, de GPU's, netwerkapparatuur en energie die nodig zijn om AI-infrastructuur te bouwen. Tegelijkertijd concurreren ze onderling en krijgen ze nauwelijks verlichting aan de kostenkant. Ze zitten vast in een investeringsrace die een groot deel van hun operationele kasstroom opslokt. Beleggers beginnen hen daarvoor af te straffen .

Daarmee wordt een structurele asymmetrie van de huidige AI-cyclus zichtbaar: de schaarste bevindt zich aan de aanbodkant, en de bedrijven die over die schaarse onderdelen beschikken, pakken de winst. De bedrijven die ze moeten inkopen, dragen de kosten én het risico op een lagere beurswaardering.

Vooruitblik: kan deze kloof blijven bestaan?

Analisten verwachten dat de gezamenlijke kapitaaluitgaven van hyperscalers in 2027 boven $1 biljoen kunnen uitkomen . De grote vraag is of die investeringen voldoende omzet opleveren om de groei van de vrije kasstroom weer op gang te brengen.

Schroders merkt op dat omzet en winst weliswaar toenemen, maar dat de kapitaalbasis veel sneller groeit. Dat drukt het rendement op geïnvesteerd vermogen, oftewel ROIC . Sommige analisten verwachten herstel vanaf 2028, als AI-capaciteit zich vertaalt in hogere cloudomzet en advertentie-inkomsten .

Voor de rest van 2026 wijzen de cijfers echter vooral in één richting: geheugenleveranciers zoals Kioxia kunnen uitzonderlijk hoge marges blijven behalen, terwijl hyperscalers bij elke extra dollar aan AI-investeringen kritischer worden gevolgd.

De tegenstelling lijkt daarmee geen tijdelijke uitschieter. Ze is een structureel kenmerk van een AI-uitbouw waarin de belangrijkste componenten schaars zijn — en de kopers weinig andere keus hebben dan de marktprijs te betalen.