Waarom de Europese stroomprijzen in juni 2026 winterpieken bereikten

Een ongekende hittegolf in juni 2026 zorgde ervoor dat de Europese groothandelsprijzen voor elektriciteit stegen tot niveaus die normaal alleen in de winter worden gezien. De gemiddelde weekprijzen sprongen van onder de €95 per megawattuur (MWh) naar ongeveer €115/MWh aan het einde van de maand — de hoogste prijzen sinds de energiecrisis van 2022 . Deze prijsstijging werd veroorzaakt door een gelijktijdige piek in de vraag en krimp in het aanbod, en legde diepgaande structurele zwaktes bloot in hoe Europa’s stroomnet met extreme hitte omgaat.

Onmiddellijke oorzaken van de prijsstijging

• Explosie in de vraag naar koeling. Recordtemperaturen dwongen miljoenen huishoudens en bedrijven om airconditioning en ventilatoren in te schakelen, waardoor de elektriciteitsvraag in heel Europa sterk toenam . Alleen al in Frankrijk en Duitsland bedroegen de extra groothandelskosten in één week meer dan €700 miljoen, volgens een analyse van 350.org .

• Terugval in thermische productie. Hoge riviertemperaturen en lage waterstanden dwongen verschillende Franse kernreactoren en andere thermische centrales om minder te produceren of stil te vallen, omdat ze afhankelijk zijn van rivierwater voor koeling . De hitte verminderde ook de efficiëntie van gasgestookte centrales .

• Weinig wind. Een langdurige periode met lage windsnelheden in een groot deel van Europa zorgde voor een significante daling van de windenergieproductie, waardoor een cruciale bron van goedkope stroom wegviel precies op het moment dat die het hardst nodig was .

• De avondval van zonne-energie. Hoewel zonne-energie tijdens de middaguren veel stroom leverde, stegen de prijzen explosief in de late middag en avond, wanneer de zon onderging en de vraag naar koeling hoog bleef. Dit zorgde voor een scherpe 'eendencurve' die gasgestookte centrales voor een hoge prijs moesten opvangen .

• Bestaande krapte op gas- en waterkrachtmarkten. Europa ging de zomer in met gasvoorraden die ver onder het seizoensgemiddelde lagen en met waterkrachtreservoirs in Noord-Europa die 8 tot 12 procent onder het normale peil stonden. Deze omstandigheden hadden de winterstroomcontracten al een premie van meer dan 20 procent bezorgd voordat de hittegolf begon . Elke aanbodschok werd versterkt door deze onderliggende krapte.

Structurele problemen die blootgelegd werden

• Het stroomnet heeft geen 'zomerbuffer'. Europa's elektriciteitssysteem is ontworpen rond winterpieken in de vraag naar verwarming. De hittegolf bewees dat de zomerse vraag naar koeling nu kan wedijveren met de wintervraag, maar het net heeft geen gelijkwaardige reservecapaciteit voor extreme hitte .

• Extreme hitte creëert een correlatieval voor vraag en aanbod. Hetzelfde weersfenomeen drijft tegelijkertijd de vraag op (koeling), drukt de thermische productie (rivierkoelingslimieten, efficiëntieverliezen) en onderdrukt de windproductie — een combinatie waar een systeem van hernieuwbare plus thermische energie niet betrouwbaar tegen bestand is .

• Intermittente hernieuwbare bronnen hebben een vaste back-up nodig. De overvloed aan zonne-energie overdag kon de avondprijsstijgingen niet voorkomen. Deze periode onderstreepte dat zonder voldoende opslag, interconnectiecapaciteit of inzetbare koolstofarme back-up, een hoge penetratie van hernieuwbare energie alleen geen betaalbare stroom garandeert tijdens extreme weersomstandigheden .

• Klimaatverandering tast de seizoensvoorspelbaarheid aan. De hittegolf van juni was geen witte zwaan; het was een volledig voorspelbare combinatie van bekende zwaktes waar klimaatmodellen al voor hadden gewaarschuwd . Nu hittegolven vaker en intenser worden, verbreekt de traditionele aanname dat de zomer een periode van lage vraag en lage prijzen is. Dit dwingt toezichthouders en netbeheerders in heel Europa om hun seizoensplanning, opslagverplichtingen en het ontwerp van de capaciteitsmarkt te heroverwegen .