AI slokt geheugenchips op: waarom smartphones in 2026 fors duurder worden

De oorzaak: AI-datacenters krijgen voorrang

Deze crisis verschilt fundamenteel van het chiptekort tussen 2020 en 2023. Toen waren lockdowns, verstoorde transportketens en andere pandemieproblemen de belangrijkste oorzaken. Nu wordt de schaarste vooral veroorzaakt door een bewuste verschuiving in de productie: chipfabrikanten zetten capaciteit over naar geheugenchips voor AI-versnellers .

Het gaat met name om high-bandwidth memory, kortweg HBM. Dit type geheugen kan grote hoeveelheden data zeer snel verwerken en is daarom essentieel voor AI-systemen in datacenters. Samsung, SK Hynix en Micron — samen goed voor meer dan 95% van de wereldwijde DRAM-productie — richten meer cleanroomcapaciteit op deze lucratievere HBM-producten .

Volgens marktanalyses kan in 2026 tot 70% van alle wereldwijd geproduceerde geheugenchips naar AI-datacenters gaan . HBM neemt inmiddels 23% van de totale DRAM-wafercapaciteit in beslag, tegenover een aandeel van slechts enkele procenten twee jaar geleden .

Daar komt bij dat grote technologiebedrijven via meerjarige contracten voorraden tegen een premie vastleggen. Daardoor blijft er nog minder geheugen over op de spotmarkt, waar fabrikanten van smartphones, auto’s en andere elektronica normaal gesproken inkopen .

Smartphonebranche krijgt de rekening

De gevolgen zijn inmiddels zichtbaar in de verkoopcijfers. Wereldwijde smartphoneleveringen daalden in het tweede kwartaal van 2026 met 11% — het laagste niveau voor een tweede kwartaal sinds 2013, volgens Counterpoint Research . Voor het volledige jaar verwacht Omdia een daling van 12,2% tot 1,093 miljard toestellen . IDC is nog pessimistischer en rekent op een krimp van 13,9% tot 1,09 miljard smartphones .

Vooral goedkopere toestellen worden geraakt. Hogere geheugenprijzen maken budget- en middenklassetelefoons duurder om te produceren, terwijl consumenten juist in deze segmenten gevoeliger zijn voor prijsstijgingen.

De druk is ook zichtbaar bij de chipontwerpers:

• Qualcomm: de omzet uit smartphonechips daalde in het fiscale derde kwartaal van 2026 met 20% tot 5,09 miljard dollar . De omzet uit Android-chips binnen de QCT-divisie zakte eveneens met 20% op jaarbasis. Dat had volgens het bedrijf een effect van meer dan 1,50 dollar op de winst per aandeel . Qualcomm sprak van “ongekende stijgingen van geheugenprijzen en leveringsbeperkingen” en kondigde aan de prijzen van de meeste chips vanaf 1 september 2026 te verhogen .
• MediaTek: de omzet uit mobiele chips daalde in het tweede kwartaal met 20% ten opzichte van een jaar eerder. Hogere componentkosten drukten de vraag naar smartphones . Het marktaandeel van MediaTek in smartphonechipsets liep terug van 38% in het eerste kwartaal van 2025 naar 32% in het eerste kwartaal van 2026, mede door de zwakke verkoop van goedkopere en middensegmenttoestellen .
• De totale chipsetmarkt: wereldwijde leveringen van smartphonechipsets daalden in de eerste helft van 2026 met 15%. Qualcomm en MediaTek zagen hun leveringen van system-on-chips (SoC’s) naar schatting met 25% afnemen . Voor instapmodellen kan de daling over heel 2026 oplopen tot 30% .

MediaTek-topman Rick Tsai verwacht dat het aantal wereldwijd verscheepte smartphones in 2026 met ongeveer 15% krimpt . Tegelijkertijd richt het bedrijf zich sterker op chips voor AI-datacenters, een verschuiving die laat zien waar de groeikansen in de sector inmiddels liggen.

Ook auto’s en andere elektronica voelen de schaarste

De gevolgen blijven niet beperkt tot telefoons. Autofabrikanten krijgen te maken met zogenoemde ‘chipflatie’: snel stijgende kosten voor geheugenchips en andere componenten. Bloomberg meldt dat het tekort gevolgen heeft voor uiteenlopende producten, van laptops en smartphones tot auto’s .

De schaarste betreft bovendien meerdere geheugentypen. Het gaat zowel om flashgeheugen in bijvoorbeeld USB-sticks en smartphones als om geavanceerde HBM-chips voor AI-datacenters . Bedrijven moeten daardoor concurreren om componenten die in veel verschillende productcategorieën worden gebruikt.

Leiders uit de technologiesector, onder wie Elon Musk en Tim Cook, waarschuwden dat het tekort winstmarges onder druk zet, productieplannen verstoort en prijskaartjes verhoogt . De beschikbare bronnen bevestigen de bredere impact op de auto-industrie, maar onderbouwen niet afzonderlijk specifieke beweringen over deals van General Motors of Ford met Micron, of prijsverhogingen van BYD. Die details kunnen daarom niet onafhankelijk worden bevestigd op basis van het aangeleverde materiaal.

Waarom snel herstel uitblijft

Volgens IDC groeit de vraag naar geheugen voor GPU-servers sneller dan fabrikanten nieuwe capaciteit kunnen toevoegen. De uitbreiding van AI-servers neemt capaciteit op voordat de markt opnieuw in evenwicht kan komen. Ook het gebruik van AI-modellen — de zogenoemde inference-fase — blijkt op grote schaal net zo geheugenzwaar te kunnen zijn als het trainen van modellen .

Dat maakt deze crisis structureler dan eerdere marktcycli. AI-bedrijven zijn minder gevoelig voor hogere prijzen zolang extra geheugen directe capaciteit en inkomsten uit nieuwe diensten mogelijk maakt. De vraag groeit daardoor sneller dan het aanbod kan reageren .

De topman van Synopsys verwacht dat de chipkrapte in 2026 en 2027 aanhoudt . Counterpoint Research voorziet dat de smartphonemarkt in 2026 verder verzwakt en dat normalisering pas op gang komt wanneer nieuwe fabriekscapaciteit beschikbaar is — waarschijnlijk vanaf 2027 of later .

IDC verwacht bovendien een tweede opeenvolgende daling van 1,1% in 2027. Pas in 2028 zou de smartphonemarkt met 5,5% kunnen herstellen als de geheugentoevoer normaliseert . Omdia rekent voor 2027 nog op een krimp van 0,9% en verwacht pas vanaf 2028 een betekenisvol herstel van de verkochte aantallen .

De kern van de crisis

De AI-boom verandert de prioriteiten van de hele geheugensector. Fabrikanten sturen productie naar HBM en andere hoogwaardige componenten voor datacenters, terwijl smartphone- en autofabrikanten moeten leven met hogere prijzen, langere onzekerheid en minder toegang tot conventioneel geheugen.

Voor consumenten betekent dat waarschijnlijk duurdere toestellen en een zwakker aanbod in het lagere prijssegment. Voor fabrikanten betekent het dat de vraag naar AI-infrastructuur niet alleen een nieuwe groeimarkt opent, maar ook rechtstreeks capaciteit wegneemt uit de producten die al jaren de elektronicamarkt dragen. IDC noemt het daarom “een crisis als geen andere” .