Droneaanvallen op Kazachse olie-export vergroten de druk tussen Kyiv en Washington

Er vielen volgens de beschikbare meldingen geen slachtoffers en er werd geen olielek gemeld. Toch legde de CPC onmiddellijk het laden van alle olietankers stil: voor de derde keer in juli .

Een cruciale uitvoerroute voor Kazachstan

De CPC-pijplijn loopt vanuit Kazachstan door Rusland naar de Zwarte Zee. De terminal is daarmee een belangrijk knelpunt voor de Kazachse energie-export: ongeveer 80% van de olie-uitvoer van het land gaat via deze route. De CPC vertegenwoordigt bovendien meer dan 1% van het wereldwijde olieaanbod .

De herhaalde onderbrekingen hadden al vóór de aanval van 30 juli directe gevolgen voor de productie. Bij het door Chevron geleide Tengiz-veld, het grootste olieveld van Kazachstan, daalde de productie volgens twee bronnen met meer dan de helft tot ongeveer 400.000 vaten per dag .

Het Kazachse ministerie van Energie bevestigde dat oliebedrijven hun dagelijkse productie moesten aanpassen. Omdat de CPC tijdelijk geen nieuwe olie kon aannemen, dreigden de opslagtanks bij de uitvoerterminal vol te raken .

Juli werd een maand van herhaalde aanvallen

De aanval van 30 juli stond niet op zichzelf. De reeks verliep als volgt:

• Op 19 juli werden de tankers Asia en Nissos Ios tijdens het laden geraakt. De CPC schortte daarop de laadactiviteiten op .
• Een korte hervatting werd gevolgd door een nieuwe stillegging op 20 juli, nadat de tanker NELSA bij aanlegpunt SPM-1 was getroffen en brand uitbrak .
• Rond 27 juli kwamen de laadactiviteiten opnieuw op gang, maar na de aanval op Nissos Sifnos en Marathi werden ze opnieuw stopgezet .

In juli werden volgens de berichtgeving minstens zes tankers die voor de CPC actief waren door drones geraakt. Daaronder bevond zich eerder die maand ook een door Chevron gecharterd schip . Kazachstan veroordeelde de aanvallen en stelde dat ze de economische belangen van CPC-lidstaten en de mondiale energiezekerheid ondermijnen .

Waarom deze aanvallen politiek zo gevoelig liggen

De CPC is verbonden met Russische infrastructuur, maar vervoert voornamelijk olie uit Kazachstan. Daardoor treffen aanvallen rond de terminal niet alleen Russische belangen. Ook Kazachstan, internationale rederijen en westerse energiebedrijven kunnen geraakt worden.

Voor Oekraïne past het aanvallen van energie-infrastructuur en logistieke knooppunten in de bredere poging om de Russische oorlogseconomie en energie-inkomsten onder druk te zetten. Tegelijkertijd maakt de ligging van de CPC de grens tussen een Russisch strategisch doel en een internationale commerciële corridor bijzonder vaag. Schepen met Kazachse olie varen onder buitenlandse vlaggen en kunnen door internationale bedrijven worden gecharterd.

De toeschrijving aan Oekraïne komt in de berichtgeving veelvuldig terug, maar Kyiv heeft de verantwoordelijkheid voor sommige recente aanvallen ontkend en gesuggereerd dat het om Russische ‘false flag’-operaties kan gaan . Die ontkenning maakt de politieke beoordeling van de incidenten nog complexer.

Washington trekt een grens

De aanvallen brachten Kyiv bovendien in conflict met een belangrijke bondgenoot. Volgens berichtgeving heeft Washington Oekraïne gewaarschuwd geen schepen in de Zwarte Zee aan te vallen die niet aan Rusland verbonden zijn. Die waarschuwing volgde nadat een door Chevron gecharterde tanker was geraakt . Amerikaanse functionarissen vrezen dat dergelijke aanvallen internationale energieprojecten en economische belangen van bondgenoten schaden .

De Verenigde Staten zouden Oekraïne eerder al via een formele diplomatieke nota, een zogenoemde demarche, hebben laten weten dat aanvallen op Amerikaanse belangen in Novorossiejsk onaanvaardbaar zijn . Ook de Amerikaanse afgevaardigde Bill Huizenga waarschuwde dat nieuwe aanvallen met gevolgen voor de CPC niet zouden worden getolereerd en koppelde de bescherming van geallieerde energie-export aan de Amerikaanse steun voor Kyiv .

Wat staat er op het spel?

De derde stillegging in één maand laat zien hoe kwetsbaar Kazachstan is zolang het voor het grootste deel van zijn olie-export afhankelijk blijft van één corridor. Voor de oliemarkt betekent een langdurige onderbreking minder directe aanvoer en grotere onzekerheid. Voor Oekraïne betekent het gebruik van deze strategie dat militaire druk op Rusland botst met de belangen van Kazachstan, Chevron en de Verenigde Staten.

De kern van het conflict is daarmee niet alleen de vraag welke infrastructuur Rusland gebruikt, maar ook wie de economische gevolgen draagt wanneer een internationaal olieknooppunt wordt aangevallen. Zolang de CPC-terminal en de tankers eromheen doelwit blijven, zal Washington Kyiv onder druk blijven zetten om onderscheid te maken tussen Russische oorlogslogistiek en commerciële scheepvaart die Kazachse olie vervoert.