Aanval op Aramco-raffinaderij in Jazan zet dieselmarkt verder onder druk

De sluiting veroorzaakt de dieselcrisis niet op zichzelf. Ze voegt wel een nieuwe aanbodschok toe aan een markt waarin raffinaderijen al minder produceren, voorraden dalen en de uitvoer van geraffineerde producten sterk is teruggelopen.

Waarom Jazan vooral de dieselmarkt raakt

Jazan is een raffinaderij met een relatief groot aandeel diesel en andere middeldestillaten in de productmix. Daardoor is het effect van de stillegging voor de dieselvoorziening groter dan het cijfer van 400.000 vaten per dag alleen doet vermoeden . De aanval wordt daarom omschreven als een mogelijke ‘volgende brandstofschok’ voor de dieselprijzen .

De schade aan het IGCC-complex is daarbij belangrijk: dit onderdeel levert de energie en stoom die nodig zijn om de raffinaderij te laten draaien. Ook het tankpark werd getroffen . Zolang de installatie buiten bedrijf blijft, verdwijnt dus niet alleen ruwe verwerkingscapaciteit, maar vooral een bron van geraffineerde brandstoffen op een moment dat alternatieve aanvoer beperkt is.

Goldman Sachs: diesel staat in het middelpunt

In een analyse van 30 juli noemt Goldman Sachs diesel het ‘epicentrum’ van een historische aanbodkrapte op de brandstofmarkt . Volgens de zakenbank is de wereldwijde raffinageactiviteit in juli gedaald tot het laagste seizoensniveau sinds de pandemie. Oorzaken zijn onder meer uitval van raffinaderijen door de oorlog in Rusland en het Midden-Oosten, een lagere verwerkingsactiviteit in China en zwakkere productie in andere regio’s .

Goldman Sachs schat dat de wereldwijde raffinagedoorvoer daardoor ongeveer 6,5 miljoen vaten per dag lager ligt dan een jaar eerder . Hogere productie in Noord- en Zuid-Amerika en Afrika compenseert slechts ongeveer een derde van het weggevallen aanbod .

De belangrijkste signalen uit de analyse:

• De marges op geraffineerde producten liggen naar verwachting twee tot drie keer boven het gemiddelde van 2013 tot en met 2019 .
• Voor diesel zouden de marges 19 tot 26 dollar per vat boven de vooroorlogse ramingen kunnen uitkomen .
• De Amerikaanse dieselvoorraden stevenen af op een krapte in augustus en liggen op het laagste niveau sinds 2003 .
• De internationale export van geraffineerde producten is op jaarbasis met ongeveer 4 miljoen vaten per dag gedaald, vooral door lagere uitvoer uit de Perzische Golf en een afname van de raffinageproductie in Azië .

De verstoringen in de Straat van Hormuz en het conflict in het Midden-Oosten treffen geraffineerde producten volgens Goldman Sachs bovendien veel harder dan de markt voor ruwe olie .

Jazan maakt een al krappe markt nog kwetsbaarder

De timing van de stillegging is cruciaal. De raffinaderij blijft naar verwachting tot ongeveer 15 augustus buiten bedrijf, precies in een periode waarin de vraag naar diesel voor landbouw, vrachtvervoer en andere seizoensgebonden activiteiten op het noordelijk halfrond hoog is.

Voor de markt betekent dit dat er weinig ruimte is om een nieuwe verstoring op te vangen. Wanneer Jazan inderdaad minder dan drie weken stilligt, blijft de directe schade mogelijk beperkt in vergelijking met een langdurige onderbreking. Maar in een normale brandstofmarkt zou zo’n periode al anders uitpakken dan nu: de voorraden en raffinagemarges waren vóór de aanval al uitzonderlijk krap .

Een verlenging van de stillegging na 15 augustus zou daarom extra zwaar wegen. Dan blijft ongeveer 400.000 vaten verwerkingscapaciteit per dag — met een relatief grote dieselproductie — langer buiten bedrijf, terwijl andere raffinaderijen niet snel genoeg kunnen bijspringen.

Vooruitzichten tot augustus en daarna

Op korte termijn hangt veel af van de reparaties in Jazan en van de vraag of de scheepvaart door belangrijke routes in het Midden-Oosten verder wordt verstoord. Elke vertraging bij de herstart kan de concurrentie om beschikbare dieselpartijen vergroten en de raffinagemarges verder ondersteunen.

Goldman Sachs verwacht dat de marges op geraffineerde brandstoffen gedurende de rest van 2026 verhoogd blijven . De onderliggende krapte bestond al vóór de aanval en kan langer aanhouden door een wereldwijd tekort aan raffinagecapaciteit, versnelde sluitingen van Europese raffinaderijen, een dalende dieselproductie in China en beperkte beschikbaarheid van zware ruwe olie .

De aanval op Jazan veroorzaakt de dieselkrapte dus niet vanaf nul. Ze verslechtert de balans tussen vraag en aanbod wel aanzienlijk op het moment dat de markt het minst kan hebben. Daarmee wordt diesel volgens Goldman Sachs de grootste aanbodzorg binnen het oliesysteem .