Europese gascrisis van 2026: vier problemen komen tegelijk samen

De uitvoer van vloeibaar aardgas (LNG) uit Qatar, goed voor ongeveer 5% van de Europese gasvoorziening, ligt sinds de inslag op een Qatarese LNG-tanker vrijwel stil . Dat kan richting de winter een tekort van maximaal 20 miljard kubieke meter opleveren .

2. Groei van het wereldwijde LNG-aanbod valt vrijwel stil

Voor de escalatie van het conflict werd verwacht dat het wereldwijde LNG-aanbod op jaarbasis met ongeveer 11% zou groeien. Die prognose is teruggevallen naar slechts 1%. Nieuwe volumes uit Qatar, de Verenigde Staten en andere productielanden zijn verstoord, vertraagd of worden naar Azië omgeleid .

Daardoor moet Europa niet alleen rekening houden met minder Qatarees gas, maar ook met een veel kleinere mondiale buffer. Europese inkopers concurreren bovendien met Aziatische afnemers om de resterende spotladingen.

3. Recorddroogte op de Rijn hindert de energie-logistiek

Een vierde hittegolf van de zomer heeft het waterpeil van de Rijn naar bijna historische dieptepunten gebracht. Bij Kaub, een cruciale flessenhals voor de scheepvaart bij Koblenz, stond het water op 28 juli op 28 centimeter: het laagste niveau sinds 2018. Verwachtingen wezen op een verdere daling naar ongeveer 24 centimeter en mogelijk rond 20 centimeter . De bevaarbare diepte bedroeg op 30 juli 29 centimeter, dicht bij het record van 25 centimeter uit oktober 2018 .

Binnenvaartschepen kunnen daardoor vaak maar voor 15% tot 20% worden geladen . Contargo, een grote logistieke dienstverlener, verhoogde de laagwatertoeslag bij de laagste meetstanden tot €195 per 20-voetcontainer en €250 per 40-voetcontainer .

De lage waterstand maakt het duurder en moeilijker om kolen, stookolie en grondstoffen naar energiecentrales en industriële afnemers in Duitsland en Zwitserland te vervoeren . Volgens Duitse federale gegevens, verzameld door Bloomberg, lag de doorvaarthoogte bij Kaub voor deze tijd van het jaar lager dan sinds ten minste 1990 is gemeten .

4. Europese gasopslag blijft gevaarlijk laag

Eind juli stond de gasopslag in de Europese Unie op ongeveer 53–55% van de capaciteit. Dat is circa 12 tot 15 procentpunten onder het vijfjarig seizoensgemiddelde en het laagste niveau voor juli sinds 2021 . Sommige trackers kwamen op 29 juli zelfs uit op 47%, 18 procentpunten onder het seizoensgemiddelde .

De netto-injecties van EU-landen waren op 1 juli de laagste voor die datum in zes jaar . Op 22 juli lag de opgeslagen hoeveelheid 12,0 miljard kubieke meter onder het niveau van een jaar eerder . De topman van Equinor verwacht daarom dat Europa het doel van 80% gevulde opslag vóór de winter waarschijnlijk niet haalt .

Wood Mackenzie waarschuwt dat de opslag vóór de winter onder 70% kan blijven en dat daarmee de leveringszekerheid onder druk komt te staan . In het beste scenario van het adviesbureau — waarbij Qatar eind september weer volledig operationeel is, afgezien van beschadigde productietreinen — zou Europa op 1 november hooguit 75% opslagvulling bereiken .

De markt ziet het risico: TTF boven €60 per MWh

De Nederlandse TTF-future, de belangrijkste Europese referentieprijs voor aardgas, steeg op 20 juli kort boven €60 per megawattuur. Op 29 juli noteerde het septembercontract €61,63 per MWh . Dat is ongeveer 37% meer dan een maand eerder en circa 75% meer dan een jaar geleden.

Ook de spotprijs ligt meer dan 50% boven het dieptepunt van juni . De prijsstijging is daarmee niet alleen een reactie op de huidige verstoring, maar weerspiegelt ook de vrees dat Europa de voorraden vóór het stookseizoen niet snel genoeg kan aanvullen.

Analisten waarschuwen voor een kwetsbare winter

• Reuters (27 juli): Europa gaat de winter in met een “alarmerend kwetsbare energievoorziening”, terwijl conflicten in het Midden-Oosten en Rusland de wereldwijde markten voor LNG en stookolie krapper maken .
• Bloomberg (24 juli): De wereldwijde strijd om LNG kan Europa’s strategie ondermijnen om winteraankopen uit te stellen totdat de Straat van Hormuz weer opengaat .
• Wood Mackenzie (23 juli): Zelfs in een gunstig scenario blijft de Europese opslag volgens de analyse mogelijk steken op maximaal 75% op 1 november .
• Chatham House: Ook als de Straat van Hormuz weer opengaat, blijft Europa volgens de denktank afhankelijk van een kwetsbare en structureel dure gasvoorziening .

De belangrijke kanttekening: Brussel ziet geen acuut tekort

De Gas Coordination Group van de Europese Commissie stelde op 1 juli dat er “geen onmiddellijke reden tot bezorgdheid” is over de gasvoorziening voor de komende winter. Volgens de groep zou een vullingsgraad van 80% aan het einde van de zomer voldoende zijn om de winter door te komen .

Die officiële inschatting staat tegenover de waarschuwingen van analisten, handelaren en energiebedrijven. Het verschil komt vooral voort uit de verwachting van de Commissie dat lagere vraag, LNG-aanvoer via andere routes en alternatieve pijpleveringen het gat kunnen dichten. Marktpartijen vinden die aanname echter te optimistisch gezien het lage tempo van de gasinjecties en de toenemende concurrentie met Aziatische kopers .

Conclusie

De vier ontwikkelingen — de afsluiting van Hormuz en het wegvallen van Qatarees LNG, de terugval van de wereldwijde LNG-groei van 11% naar 1%, de lage waterstand bij Kaub en de achterblijvende Europese gasopslag — vormen samen een structureel risico voor de wintervoorziening.

De markt vertaalt die onzekerheid al in een TTF-prijs boven €60 per MWh. Of dit uitgroeit tot een volledige energiecrisis hangt uiteindelijk af van drie factoren: de temperatuur deze winter, de vraag of de Straat van Hormuz weer opengaat en hoe fel Aziatische kopers zullen concurreren om de resterende LNG-ladingen.