Aardbeving Kumamoto: 28 doden, Sonys megafabriek stil en wereldwijde chipleveringen onder druk

Menselijke tol: 28 doden en nog steeds stijgend

Het dodental steeg snel tijdens de twee dagen durende zoek- en reddingsoperaties. Op 30 juli bevestigde de hoogste woordvoerder van de Japanse regering dat het officiële dodental de 28 had bereikt . Eerdere meldingen liepen uiteen, terwijl reddingsteams door ingestorte gebouwen werkten: minstens 13 doden op 29 juli , vervolgens 18 doden later diezelfde dag , en een eerste melding van 5 doden en 9 vermisten . Honderden mensen raakten gewond en tienduizenden huishoudens zaten zonder stroom en water .

Het meest zichtbare drama speelde zich af in een winkelcentrum dat gedeeltelijk instortte na een door de beving veroorzaakte explosie; reddingswerkers bleven zoeken naar ingesloten mensen . De Japanse premier Sanae Takaichi stelde een regeringstaakgroep in om de noodhulp te coördineren .

Sonys beeldsensor-fabriek: productie stilgelegd

Sony heeft in Kumamoto de grootste fabriek ter wereld voor beeldsensoren, die tot 4 miljoen sensoren per dag kan produceren voor camera's en smartphones . De fabriek stopte de productie en evacueerde het personeel onmiddellijk na de beving . Sony bevestigde op 29 juli dat de fabriek gesloten bleef voor inspectie van de structuur en apparatuur, met geen tijdlijn voor het hervatten van de productie . De andere sensor-fabrieken van Sony in Nagasaki en Oita – die ook sensoren produceren – hervatten de productie sneller .

De langdurige sluiting van het Kumamoto Technology Center bedreigt de toelevering van CMOS-beeldsensoren die worden gebruikt in alles van iPhone-camera's tot professionele camera's en geavanceerde rijhulpsystemen voor auto's. In een officiële verklaring liet Sony weten dat de schade aan het gebouw en de productielijnen 'momenteel wordt geëvalueerd' .

De bredere halfgeleiderhub: TSMC, Tokyo Electron en Renesas

Kumamoto is het centrum van Japans 'Silicon Island' – een dichte cluster van chipfabrieken, fabrikanten van productieapparatuur en toeleveranciers van materialen. Vrijwel alle halfgeleiderbedrijven in de prefectuur legden het werk stil of evacueerden na de beving:

• TSMC's JASM-fabriek (Japan Advanced Semiconductor Manufacturing) – evacueerde het personeel maar meldde geen structurele schade en was op de avond van 28 juli bezig de productie geleidelijk te hervatten .
• Tokyo Electron – een fabrikant van halfgeleiderapparatuur – legde de productie in zijn twee fabrieken in Kumamoto minstens tot en met 29 juli stil . Het bedrijf meldde later geen grote schade en streefde naar volledige productie in de week erop .
• Fujifilm – evacueerde zijn fabriek in Kikuyo .
• Renesas – een belangrijke leverancier van chips voor de auto-industrie – schortte de productie eveneens op .
• SCREEN Holdings – bevestigde dat er geen gewonden waren gevallen en dat de veiligheidscontroles nog gaande waren .

De verstoring dwong een breed scala aan fabrikanten, winkels en dienstverleners om hun activiteiten in de hele regio Kyushu op te schorten .

Risico's voor de toeleveringsketen van de auto-industrie

De aardbeving had ook directe gevolgen voor de auto-industrie, die voor microcontrollers, vermogenshalfgeleiders en beeldsensoren afhankelijk is van de regio Kumamoto:

• Honda legde tijdelijk zijn motorfietsfabriek in Kumamoto stil .
• Toyota evacueerde personeel of legde de productie stil in nabijgelegen vestigingen .
• Renesas, een kritieke leverancier van microcontrollers voor auto's, schortte de productie op, wat het risico op stilleggingen bij autofabrieken wereldwijd vergroot .

Vergelijkbare verstoringen in 2016 leidden bij Sony en Renesas tot wekenlange productiestops ; de uiteindelijke impact op de autoproductie is nog niet duidelijk.

Markt- en economische schok

De aardbeving trof een markt die al onder druk stond. Op 29 juli daalde de Nikkei-index met 930 punten en brak daarmee door een belangrijke psychologische grens . Halfgeleideraandelen kwamen zwaar onder druk te staan: Kioxia bereikte de laagste dagkoers en zwaargewogen indexaandelen zoals Advantest en Tokyo Electron daalden fors .

• TSMC's Amerikaanse beursgenoteerde aandelen daalden in de voorbeurshandel met meer dan 4% .
• Aziatische chipaandelen gingen een correctiefase in: Samsung Electronics daalde in de vroege handel in Seoul met 9,5% en SK Hynix met 10,9% .
• De KOSPI-index in Seoul sloot 10,84% lager nadat de handel tijdelijk was stilgelegd .

De beving versterkte een bredere verkoopgolf in AI- en chipaandelen, hoewel de beving zelf niet de primaire oorzaak van die daling was .

De Japanse regering stelde een taakgroep in om de schade in kaart te brengen en het herstel te coördineren . De beving vond ook plaats in de buurt van de kerncentrale Sendai van Kyushu Electric, maar er werden geen nucleaire problemen gemeld .

Samenvatting van de belangrijkste onzekerheden

De situatie is nog steeds onrustig: er blijven sterke naschokken komen en de reddingsoperaties zijn nog gaande. De uiteindelijke schade aan de uiterst nauwkeurige apparatuur voor de productie van halfgeleiders – en de uiteindelijke impact op de toeleveringsketen van de wereldwijde elektronica- en auto-industrie – zal naar verwachting weken in beslag nemen om volledig in kaart te brengen.