Dronecampagne tegen Wildberries legt Russische logistiek bloot

De inzet was opvallend: niet een olieraffinaderij of energiecentrale, maar de logistieke ruggengraat van een commercieel platform dat dagelijks meer dan 20 miljoen bestellingen verwerkt . Volgens schattingen verloor Wildberries ongeveer 8 tot 10 procent van zijn magazijncapaciteit. Alleen al zeven zwaar getroffen locaties waren samen goed voor circa 552.000 vierkante meter .

Miljardenschade voor bedrijf en verkopers

De directe schade aan de gebouwen wordt door Forbes Russia geschat op 24,5 tot 33 miljard roebel, omgerekend ongeveer 313 tot 421 miljoen dollar . De grootste rekening kan echter bij de verkopers liggen. Zij zouden voor 100 miljard roebel aan goederen zijn kwijtgeraakt; andere ramingen komen uit op 150 tot 170 miljard roebel. Dat staat gelijk aan ongeveer 1,3 tot 2,17 miljard dollar . Een analyse van RBC-Ukraine schat de totale gecombineerde verliezen op ongeveer 2 miljard dollar .

De aanvallen hadden ook een menselijke prijs. Volgens Russische autoriteiten kwamen zeker acht mensen om het leven en raakten 86 mensen gewond. De dodelijkste aanval vond plaats in het magazijn in Kotovsk, waar zeven mensen stierven en 49 gewond raakten . Andere berichtgeving kwam op sommige momenten op een hoger dodental uit, maar de precieze balans bleef tijdens de reeks aanvallen veranderen .

Voor honderdduizenden kleine en middelgrote ondernemers die hun voorraad via Wildberries verkopen, betekende de vernietiging meer dan alleen een tijdelijke leveringsvertraging. Veel goederen waren niet of onvoldoende verzekerd. Het Kremlin erkende dat bedrijven door de aanvallen zwaar werden geraakt .

Waarom was Wildberries een doelwit?

Kyiv gaf twee belangrijke redenen voor de aanvallen. Ten eerste presenteerde president Volodymyr Zelensky de operatie als een vergelding voor Russische aanvallen op Oekraïense civiele infrastructuur. Volgens hem werden de getroffen locaties gebruikt als centra voor de bevoorrading van drones .

Ten tweede beschuldigde Oekraïne Wildberries ervan een kanaal te zijn geworden voor militaire goederen en onderdelen voor zogenoemde dual-use-systemen: producten die zowel civiel als militair kunnen worden gebruikt. Op het platform konden gebruikers zoeken naar materiaal als kogelwerende vesten, tactische helmen, portofoons, eerstehulpkits en onderdelen voor drones met glasvezelverbindingen .

Een zoeklabel met de naam ‘Alles voor de SVO’ — SVO is de Russische afkorting voor de officiële Russische omschrijving van de oorlog — verwees volgens berichtgeving naar meer dan 200.000 producten. Na de aanvallen verdween het label uit de zoekresultaten, maar de onderliggende producten werden niet volledig verwijderd .

Analisten van Foreign Policy en The Bulwark stellen dat Wildberries daardoor veel meer was geworden dan een gewone marktplaats. Russische militairen, eenheden en vrijwilligersgroepen zouden er uitrusting kunnen bestellen en zo tekortkomingen in de officiële militaire bevoorrading omzeilen. Die bevoorrading kampt volgens de analyses met tekorten, vertragingen en corruptie .

Een nieuwe fase in de Oekraïense langeafstandscampagne

De aanvallen wijzen op een verbreding van de Oekraïense doelwitten. Eerdere langeafstandscampagnes waren vooral gericht op raffinaderijen, brandstofdepots en energie-infrastructuur. Met Wildberries kwam nu een commerciële infrastructuur in beeld die volgens Kyiv en verschillende analisten indirect de oorlogsinspanning ondersteunt .

De achterliggende redenering is dat een groot distributienetwerk een bredere verstoring kan veroorzaken dan één afzonderlijke fabriek. Als magazijnen worden uitgeschakeld, raken niet alleen militaire bestellingen vertraagd, maar ook de bevoorrading van consumenten en de bedrijfsvoering van talloze verkopers.

Daarmee wordt de oorlog voelbaar ver buiten het front. Russische ondernemers verloren voorraad, werknemers kwamen om of raakten gewond en consumenten kregen te maken met verstoringen. The Guardian en NPR beschreven de aanvallen daarom als een manier waarop de economische kosten van de oorlog rechtstreeks bij de Russische middenklasse en kleine bedrijven terechtkomen .

Moskou onderzoekt staatssteun

Wildberries-eigenaar Tatyana Kim heeft de Russische regering om financiële steun gevraagd en de situatie als ‘moeilijk’ omschreven . Het Kremlin bevestigde dat binnen de regering over mogelijke hulp is gesproken, maar dat er nog geen definitief besluit was genomen .

De staatsbank VTB zou een centrale rol kunnen spelen in een eventueel steunpakket. Ook verkopers vragen om belastingvoordelen. Wildberries heeft naar verluidt minstens 30 dagen nodig om de schade te beoordelen voordat compensatie aan getroffen verkopers kan worden vastgesteld. In de tussentijd bood het bedrijf onder meer kortingen op opslagkosten en maatregelen om goederen naar andere locaties te verplaatsen .

Daarnaast meldden Russische media dat Wildberries magazijnruimte in Kazachstan zocht, mogelijk tot 100.000 vierkante meter. Het Kazachse ministerie van Handel zei op 29 juli echter dat het geen officieel verzoek van het bedrijf had ontvangen .

De dronecampagne laat zo twee kanten van dezelfde kwetsbaarheid zien. Wildberries is een civiel bedrijf dat een groot deel van de Russische onlinehandel draagt, maar zijn distributienetwerk kan tegelijk functioneren als een informele schakel in de militaire bevoorrading. Juist die vermenging maakt commerciële logistiek tot een strategisch doelwit — en brengt de economische gevolgen van de oorlog direct naar Russische bedrijven en huishoudens.