Stagflatieschok van 2026: oorlog in Midden-Oosten zet wereldeconomie onder druk

Die raming gaat ervan uit dat Brentolie gemiddeld 94 dollar per vat kost en dat de zwaarste verstoringen van de energievoorziening eind juli afnemen .

Het pessimistische scenario is veel somberder. Wereldbank-hoofdeconoom Indermit Gill zei op 22 juli tegen Reuters dat een escalatie van de vijandelijkheden tussen de Verenigde Staten en Iran de wereldwijde groei in 2026 kan terugbrengen tot slechts 1,3%. De inflatie zou in dat geval oplopen tot 4,5% .

Als de crisis voortduurt en olie gemiddeld 115 dollar per vat kost, zou de groei volgens een ander scenario vertragen tot 2,1% . De Wereldbank waarschuwde bovendien dat 32 landen zich in een schuldencrisis bevinden of daar een groot risico op lopen .

Bank of America spreekt van 'milde stagflatie'

Bank of America was een van de eerste grote banken die de economische gevolgen expliciet als stagflatoir omschreef: economische groei vertraagt, terwijl prijzen stijgen .

De bank:

• verlaagde de wereldwijde groeiverwachting voor 2026 van 3,5% naar 3,1%;
• verhoogde de inflatieverwachting van 2,8% naar 3,3%;
• verlaagde de Amerikaanse groeiverwachting met 0,5 procentpunt naar 2,3%;
• verwacht een Amerikaanse inflatie van 3,6%;
• rekent op olieprijzen van ongeveer 100 dollar per vat gedurende heel 2026.

Zelfs nadat de oorlog voorbij is, voorziet Bank of America een 'nieuw normaal' van 90 tot 95 dollar per vat .

"De opbrengst van de oorlog tot nu toe: milde stagflatie", schreef econoom Claudio Irigoyen. Volgens hem hangt de permanente economische schade vooral af van de duur van het conflict .

IMF: drie scenario's, allemaal pijnlijk

Het IMF werkte in april drie scenario's uit voor de gevolgen van de oorlog .

• Referentiescenario: bij een kort conflict komt de wereldwijde groei uit op 3,1% en de inflatie op 4,4%. Dit scenario gaat uit van een stijging van de energieprijzen met 19% .
• Ongunstig scenario: bij een langer conflict stijgen de energieprijzen sterker, lopen de inflatieverwachtingen op en wordt het monetaire beleid krapper.
• Ernstig scenario: een langdurige oorlog en een sluiting van de Straat van Hormuz veroorzaken veel grotere schade aan groei en inflatie.

IMF-directeur Kristalina Georgieva zei in april tegen Reuters dat de oorlog al 13% van het wereldwijde olieaanbod heeft weggenomen . Het fonds becijfert dat een aanhoudende stijging van de olieprijs met 10% de inflatie met ongeveer 0,4 procentpunt verhoogt .

Volgens het IMF daalt de wereldwijde groei van 3,5% in 2025 naar 3% in 2026, om in 2027 weer aan te trekken tot 3,4% .

Azië en de Stille Oceaan krijgen eveneens een tik

De Asian Development Bank verlaagde haar groeiverwachting voor ontwikkelend Azië en de Stille Oceaan naar 4,9% in 2026. Dat is minder dan de eerdere raming van 5,1% en de groei van 5,5% in 2025 .

De inflatie in de regio loopt volgens de ADB op naar 4,3% in haar eigen juliraming, terwijl Reuters een cijfer van 4,6% rapporteerde. Hogere energie- en voedselprijzen zijn de belangrijkste oorzaak . De gevolgen blijven bovendien niet beperkt tot energie: ook kunstmest, andere grondstoffen en toeleveringsketens worden duurder en kwetsbaarder .

OECD waarschuwt voor recessies in afzonderlijke landen

De OECD waarschuwde in juni dat een langdurige oorlog sommige landen in een recessie kan duwen en de inflatie aanzienlijk kan verhogen . In het basisscenario vertraagt de wereldwijde groei van 3,0% in 2025 naar 2,8% in 2026, waarna een herstel wordt verwacht .

Olie en energie zijn de spil van de crisis

Olie is het belangrijkste kanaal waarlangs de oorlog de wereldeconomie raakt. De vooruitzichten voor een olietekort in 2026 zijn verslechterd, al dreigt in 2027 opnieuw een overschot als de aanvoer normaliseert .

De Straat van Hormuz is daarbij cruciaal. Deze strategische zeeroute is essentieel voor het wereldwijde energievervoer. Volgens de Wereldbank heeft de verstoring ervan de energiemarkten zwaar geraakt. Goldman Sachs waarschuwde dat Brentolie boven 120 dollar per vat kan uitkomen als de problemen aanhouden.

Ook andere grondstoffen worden duurder:

• de gemiddelde kunstmestprijs kan in 2026 met bijna 38% stijgen door verstoringen in de aanvoer ;
• grondstoffenprijzen, waarvan analisten eerder een daling verwachtten, zijn juist met 22% gestegen .

De energiecrisis werkt zo door in transport, landbouw, voedselprijzen en industriële productiekosten.

Centrale banken staan voor een lastige keuze

Centrale banken moeten laveren tussen twee tegengestelde risico's. Hogere rente kan de inflatie afremmen, maar maakt lenen duurder en kan de economische groei verder verzwakken — precies het dilemma dat stagflatie zo moeilijk te bestrijden maakt.

De Amerikaanse Federal Reserve hield de beleidsrente in 2026 op 3,50% tot 3,75%. Tegelijkertijd bleef de kans op een renteverhoging groot nu de inflatierisico's opnieuw oplopen . De Wereldbank stelde dat een verdere escalatie de rente bij grote centrale banken hoger kan duwen .

De Amerikaanse rente op dertigjarige staatsobligaties bleef bovendien langere tijd boven 5%, de langste periode sinds 2007. Dat weerspiegelt de hogere inflatieverwachtingen en de grote onzekerheid op de financiële markten .

Ook bedrijven voelen de schok. Meer dan driekwart van de accountants wereldwijd meldde in het tweede kwartaal van 2026 hogere operationele kosten. Daarnaast rapporteerde 83% van de financieel directeuren stijgende kosten.

Welke regio's lopen het meeste risico?

• Midden-Oosten en Noord-Afrika: de grootste neerwaartse bijstellingen betreffen het Midden-Oosten, Noord-Afrika, Afghanistan en Pakistan . Het IMF verwacht voor de landen van de Samenwerkingsraad van de Golf (GCC) slechts 2% groei in 2026. Saudi-Arabië toont daarbij meer veerkracht dan olie-importeurs als Egypte en Jordanië .
• Afrika: de Verenigde Naties waarschuwden dat een langdurig conflict kan leiden tot een brede bestaanscrisis door sterk stijgende voedsel- en brandstofprijzen .
• Opkomende economieën: deze landen worden doorgaans harder geraakt dan geavanceerde economieën. Vooral hogere kunstmestprijzen treffen de landbouw, terwijl voedselimport duurder wordt .

Wat kan de vooruitzichten nog veranderen?

1. De duur van de oorlog is doorslaggevend. Vrijwel alle ramingen hangen af van de vraag hoe lang het conflict duurt en of belangrijke transportroutes, vooral de Straat van Hormuz, open blijven .
2. De basisscenario's zijn niet het slechtst denkbare resultaat. De raming van 1,3% groei en 4,5% inflatie van de Wereldbank betreft een escalatiescenario, niet de centrale verwachting .
3. De wereldeconomie is tot nu toe weerbaar gebleken. De hoofden van het Internationaal Energieagentschap, het IMF, de Wereldbank en de Wereldhandelsorganisatie noemden de wereldeconomie op 8 juli 'overwegend veerkrachtig'. Tegelijkertijd benadrukten zij dat de onzekerheid groot blijft .
4. De olieaanvoer kan uiteindelijk normaliseren. Voor 2027 blijft een mogelijk olieoverschot in beeld als de omstandigheden op de energiemarkt terugkeren naar normaal .

De kern

De oorlog in het Midden-Oosten dwingt de wereldeconomie in 2026 tot een pijnlijke herziening van verwachtingen. Het verschil tussen 'milde stagflatie' en een echte recessiespiraal hangt af van één factor die economen niet kunnen sturen: wanneer en op welke manier het conflict eindigt.