Reusachtige concentrische ringen ontdekt in de bovenste atmosfeer van Venus

Het team publiceerde hun bevindingen in The Planetary Science Journal in juli 2026 en beschrijft de ringen als een kandidaat-detectie van planeetwijde, concentrische dichtheidsgolven in de bovenste atmosfeer van Venus .

Wat onthulde de polarimetriedata?

De ringen werden opgespoord dankzij ExPo, een uiterst gevoelig experimenteel instrument dat speciaal is ontworpen om gepolariseerd licht te meten. Door de unieke opstelling met dubbele bundeluitwisseling en 'double-differencing' onderdrukt ExPo de instrumentele polarisatie sterk, waardoor signalen tot 10⁻⁶ van de totale helderheid detecteerbaar zijn . Toen de onderzoekers gewone opnames vergeleken met gepolariseerde beelden, verschenen de concentrische ringen alleen in de polarisatiedata – een patroon dat standhield bij tal van tests om instrumentele meetfouten uit te sluiten .

Het team besteedde jaren aan pogingen om de waarneming te weerleggen, maar het signaal doorstond elke check die ze bedachten . Hoofdauteur Gourav Mahapatra, atmosferisch fysicus aan de TU Delft, gaf aan dat de ringen niet werden verwacht en dat grondig testen essentieel was voordat ze hun resultaten publiceerden .

Wat veroorzaakt de concentrische ringen?

De onderzoekers denken dat de ringen worden veroorzaakt door zwaartekrachtgolven op planetaire schaal: rimpelingen in de bovenste atmosfeer. Numerieke simulaties van stralingstransport laten zien dat gasdichtheidsvariaties van ongeveer 5 tot 10 procent boven de wolken het waargenomen polarisatiepatroon kunnen verklaren . Zulke subtiele dichtheidsverschillen zijn niet zichtbaar in gewone helderheidsmetingen, wat verklaart waarom de ringen verborgen bleven tot polarimetrische analyse werd toegepast .

De golven houden mogelijk verband met de superrotatie van de atmosfeer van Venus, een fenomeen waarbij de bovenste atmosfeer veel sneller ronddraait dan het oppervlak eronder . Het exacte mechanisme dat deze grootschalige golven opwekt, is echter nog onduidelijk.

Waarom is dit een kandidaat-detectie en geen bevestigde ontdekking?

De onderzoekers noemen hun vinding bewust een kandidaat-detectie in plaats van een definitieve ontdekking. Daar zijn twee hoofdredenen voor :

1. Eenmalige, niet-herhaalbare dataset – ExPo werd ontmanteld voordat de ringen in de gearchiveerde data werden herkend. Vervolgwaarnemingen met hetzelfde instrument zijn dus onmogelijk. Het team kan niet terug naar de exacte configuratie die het oorspronkelijke signaal opving.

2. Geen onafhankelijke bevestiging – Omdat er slechts één korte observatie is, kunnen de onderzoekers niet uitsluiten dat het om een onbekend instrumenteel artefact gaat, of dat het patroon een tijdelijk atmosferisch fenomeen was. De ringen kunnen een eenmalige gebeurtenis zijn geweest, of een zeldzame samenloop van omstandigheden in de kijkrichting.

De auteurs presenteren hun waarnemingen en simulaties dan ook niet als het laatste woord, maar als een motivatie voor toekomstige gerichte polarimetrische campagnes die het bestaan van zulke planeetwijde golven kunnen bevestigen of weerleggen .

Wat zijn de volgende stappen?

De ontdekking onderstreept de waarde van polarimetrische waarnemingen voor het bestuderen van planeetatmosferen. Dezelfde techniek die deze ringen op Venus zichtbaar maakte, kan ook worden toegepast bij exoplaneetwaarnemingen, waarbij polarimetrie mogelijk atmosferische structuren onthult die onzichtbaar zijn voor traditionele beeldvorming .

De onderzoekers roepen de wetenschappelijke gemeenschap op om nieuwe polarimetrische instrumenten te ontwikkelen, of bestaande instrumenten in te zetten, om Venus opnieuw te observeren en de ringen te zoeken . Tot die waarnemingen zijn gedaan, blijven de reusachtige concentrische ringen in de bovenste atmosfeer van Venus een intrigerende kandidaat-detectie – een signaal dat alle testen van zijn ontdekkers doorstond, maar nog altijd wacht op onafhankelijke bevestiging.