Drones en raketten teisteren het Midden-Oosten: hoe proxy-aanvallen de wankele VS-Iran-pauze ondermijnen

Iran-gelieerde Iraakse milities zijn de vermoedelijke daders

De drones worden gelanceerd vanaf Iraaks grondgebied door milities die banden hebben met Iran en opereren onder de paraplu van het "Islamitisch Verzet in Irak." Saoedi-Arabië bevestigde dat het drones onderschepte die vanuit Irak waren gelanceerd en gericht waren op haar oliefaciliteiten. Militair woordvoerder generaal-majoor Turki Al Malki beschuldigde expliciet Iraanse milities van de aanvallen . De contra-terrorisme-eenheid van de regio Koerdistan schrijft de aanvallen consequent toe aan met Iran gelieerde netwerken .

Het bredere regionale plaatje

De aanvallen op Erbil vonden niet op zichzelf plaats. In de loop van juli ontvouwde zich een gecoördineerd spervuur van drone- en raketactiviteiten in de hele regio, waarbij meerdere landen tegelijkertijd werden bestookt.

Saoedi-Arabië: De Saoedische luchtverdediging onderschepte op 27 juli meerdere drones die gericht waren op olie-infrastructuur in de Oostelijke Provincie en Riyad. Het ministerie van Defensie verklaarde dat de drones afkomstig waren van Iraaks grondgebied . Ook op 18 en 24 juli werden drones onderschept . Houthi-leider Abdul Malik al-Houthi dreigde op 16 juli expliciet dat alle Saoedische olie- en vitale installaties doelwit zouden worden als Riyad verdere betrokkenheid zou tonen . Op 24 juli troffen de Houthi's twee Saoedische olietankers in de Rode Zee en op 27 juli kondigden ze een verdere escalatie aan van drone-aanvallen op Saoedische energie-export .

Jordanië: De Jordaanse luchtmacht schoot op 28 juli een drone neer in de oostelijke woestijn, nabij de grens met Irak en Saoedi-Arabië . Het schoot vier drones neer op 18 juli en op 23-24 juli werden zeven raketten en zes drones onderschept die vanuit Iran waren gelanceerd . Het Jordaanse leger verklaarde dat deze onderscheppingen samenvielen met tekenen dat de VS en Iran mogelijk een pauze inlassen .

Israël: Het Israëlische leger onderschepte op 27 juli twee drones nabij de Jordaanse grens; de herkomst wordt onderzocht . Eerder in juli hadden Israëlische en Jordaanse strijdkrachten gezamenlijk een Iraanse raket onderschept die gericht was op de Jordaanse stad Aqaba .

Hoe deze aanval de wapenstilstand tussen VS en Iran onder druk zet

De pauze in de directe vijandelijkheden tussen de VS en Iran, afgekondigd toen president Trump op 26 juli de 13 nachten durende Amerikaanse luchtoffensief tegen Iran opschortte, was al fragiel. De drone-aanvallen leggen vier kritieke kwetsbaarheden bloot.

1. De pauze is asymmetrisch en omstreden

De Amerikaanse VN-ambassadeur Mike Waltz omschreef de pauze als "ruimte voor diplomatieke gesprekken" . Een hoge Iraanse functionaris vertelde aan Reuters dat Iran zijn eigen aanvallen zou staken zolang de VS de pauze handhaafde . Maar Teheran heeft publiekelijk ontkend op zoek te zijn naar nieuwe onderhandelingen . Dit creëert een kloof tussen de Amerikaanse interpretatie van de pauze als een diplomatieke opening en Irans standpunt dat het slechts een wederzijdse terugtrekking is zonder politiek vervolg .

2. Proxy-aanvallen ondermijnen de geloofwaardigheid van de pauze

Zelfs terwijl de VS en Iran elkaar niet direct bestoken, laten de drone-aanvallen op Erbil, de Saoedische olie-installaties en het luchtruim van Jordanië en Israël zien dat Iran-gelieerde proxy's – Iraakse milities en Houthi's – gewoon doorgaan met opereren. Deze aanvallen riskeren een Amerikaanse of Saoedische vergelding die de pauze zou kunnen doen instorten, temeer daar Trump al heeft gedreigd met "zware militaire straf" voor Iran naar aanleiding van de Houthi-aanvallen .

3. De pauze heeft geen handhavingsmechanisme

Er is geen overeengekomen kader voor een staakt-het-vuren, geen verificatieregime en geen mechanisme om proxy's in toom te houden. Meerdere Amerikaanse media, waaronder Axios, berichtten over zorgen over de afnemende Amerikaanse munitievoorraden als een factor in Trumps besluit om te pauzeren . Dit betekent dat de VS, zelfs als ze dat zou willen, mogelijk beperkte militaire opties heeft om de voorwaarden van de pauze af te dwingen.

4. Regionale diplomatieke initiatieven zijn kwetsbaar

Regionale leiders verkennen parallelle sporen – voorstellen voor een staakt-het-vuren, bemiddeling door Pakistan en diplomatieke gesprekken over ontwapening van Hezbollah – maar deze initiatieven missen draagvlak bij alle partijen, vooral nu proxy-aanvallen dagelijks doorgaan .

Kortom, de drone-aanvallen zijn een test of een wapenstilstand tussen de VS en Iran stand kan houden, terwijl geen van beide partijen bereid of in staat lijkt om zijn proxynetwerken in toom te houden, en de politieke voorwaarden voor een onderhandelde oplossing nog niet bestaan. De aanvallen op Erbil, Saoedi-Arabië, Jordanië en Israël zijn geen bijzaak in het conflict tussen de VS en Iran – ze vormen de centrale uitdaging voor een oplossing.