Iran wil alleen de leiding over Straat van Hormuz, terwijl Oman regionaal beheer voorstelt

Behoud van controle en inning van vergoedingen

Iran wil de zeggenschap over de zeestraat op lange termijn behouden en met Oman een betalingssysteem opzetten voor schepen die door Hormuz varen . Voor de oorlog passeerde meer dan 20 procent van de wereldwijde koolwaterstofproductie door deze belangrijke flessenhals voor de energiehandel .

Teheran beschouwt een dergelijk systeem niet alleen als een manier om de kosten van navigatie- en veiligheidsdiensten te dekken, maar ook als een formalisering van zijn gezag. Iran wil zelf de leiding nemen over de inning van de transitvergoedingen . In de Iraanse voorkeursvariant zouden betalingen bovendien verplicht zijn; schepen die niet betalen, zouden de doorgang kunnen worden ontzegd .

Iran meldde op 26 juli 2026 dat er vooruitgang was geboekt in de gesprekken met Oman over het beheer van de zeestraat, hoewel de Verenigde Staten op dat moment hun aanvallen op Iran hadden hervat . Over het voorstel van Oman voor een breder regionaal samenwerkingsverband bestaat echter nog altijd fundamenteel verschil van inzicht .

De militaire confrontatie sinds februari 2026

De onderhandelingen over Hormuz kunnen niet los worden gezien van de oorlog die op 28 februari begon.

• Operation Epic Fury: de Verenigde Staten en Israël begonnen op 28 februari 2026 een grootschalige gezamenlijke luchtaanval op Iran. De operatie, die de codenaam Operation Epic Fury kreeg, kostte onder anderen opperste leider Ali Khamenei het leven en leidde tot honderden Iraanse raketaanvallen op Israël en Golfstaten .
• Blokkade van de zeestraat: als vergelding blokkeerde de Iraanse Revolutionaire Garde de doorgang voor niet-geautoriseerd verkeer en verbood zij schepen de strategische vaarroute te gebruiken .
• Volledige sluiting in april: op 18 april 2026 sloot Iran de Straat van Hormuz volledig, nadat de Verenigde Staten een zeeblokkade van Iraanse havens hadden ingesteld. Daarbij werd op schepen geschoten .
• Hervatting van de gevechten: een kort staakt-het-vuren viel begin juli uiteen nadat Iran commerciële schepen in de zeestraat had aangevallen . De Verenigde Staten hervatten op 14 juli hun zeeblokkade en voerden meerdere aanvalsgolven op Iran uit. Iran reageerde met aanvallen op doelen in Bahrein, Koeweit, Qatar, Jordanië en Oman .

Eerdere gesprekken tussen Washington en Teheran liepen vast

Oman trad eerder op als bemiddelaar in indirecte gesprekken tussen Iran en de Verenigde Staten over het Iraanse nucleaire programma. De eerste ronde vond plaats in Muscat op 6 februari 2026; een tweede ronde volgde op 26 februari. Beide eindigden zonder akkoord, waarna de diplomaten naar hun hoofdsteden terugkeerden .

Op 28 februari zei de Omaanse minister van Buitenlandse Zaken dat Iran ermee had ingestemd nooit een voorraad verrijkt uranium aan te leggen. Hij stelde dat vrede binnen bereik was . Enkele uren later begonnen echter de Amerikaans-Israëlische luchtaanvallen, waarmee het diplomatieke traject instortte.

In juni 2026 zei een Amerikaanse functionaris dat Oman zijn rol als bemiddelaar tussen Washington en Teheran was kwijtgeraakt . Het Soufan Center sprak begin juli van de schijnbare ineenstorting van het Amerikaans-Iraanse staakt-het-vuren .

Het regionale plan van Oman

Oman heeft Iran een voorstel voorgelegd voor een gezamenlijk regionaal mechanisme: een consortium van landen uit de regio dat de Straat van Hormuz collectief zou beheren . In dit model zou Iran dus niet als enige de zeggenschap over de vaarroute hebben .

Het voorstel is geïnspireerd op de Straat van Malakka. Daar dragen gebruikers op vrijwillige basis bij aan navigatie, milieubescherming en zoek- en reddingsoperaties . Het Omaanse plan zou zich richten op maritieme veiligheid, reddingsoperaties en andere vormen van regionale samenwerking. Deelname en betalingen zouden vrijwillig zijn .

Oman heeft daarnaast een plan voor twee afzonderlijk beheerde scheepvaartcorridors naar voren gebracht:

• een zuidelijke corridor door Omaanse wateren, die onder omstandigheden van vóór de oorlog vrij toegankelijk zou zijn;
• een noordelijke corridor door Iraanse wateren, waarvoor mogelijk andere regels zouden gelden .

Het is nog niet duidelijk of dit corridorplan onderdeel wordt van het uiteindelijke akkoord.

Waarom Iran het Omaanse consortium afwijst

Iran verzet zich tot nu toe tegen het regionale consortium omdat het daarmee een deel van zijn eenzijdige zeggenschap zou verliezen . Teheran geeft de voorkeur aan een strikt bilaterale regeling tussen Iran en Oman, waarbij Iran de leiding houdt over de inning van betalingen.

Daarmee botsen twee verschillende visies op elkaar. Oman probeert de verantwoordelijkheid over de zeestraat te spreiden en betalingen vrijwillig te maken. Iran wil juist dat de twee kuststaten het beheer bepalen en dat schepen verplicht betalen voor de diensten en veiligheid die zij naar eigen zeggen leveren.

Iraanse kritiek op de Verenigde Staten

Teheran beschuldigt Washington ervan de regio militair te willen domineren en nieuwe geopolitieke realiteiten niet te willen accepteren . De Amerikaanse zeeblokkade en de hervatte aanvallen worden door Iran aangevoerd als bewijs dat de Verenigde Staten geen neutrale partij kunnen zijn in het bestuur van Hormuz .

Iran wijst ook op de rol van Israël bij het uitbreken van de oorlog. De Omaanse minister van Buitenlandse Zaken zei eerder dat de Verenigde Staten de greep op hun eigen buitenlandse beleid waren verloren en beschuldigde Israël ervan Washington tot een aanval te hebben overgehaald .

Stand van zaken op 28 juli 2026

De Straat van Hormuz blijft grotendeels gesloten voor niet-geautoriseerde commerciële scheepvaart. De Amerikaanse blokkade is actief en er vinden nog steeds periodieke luchtaanvallen plaats. De gesprekken tussen Iran en Oman gaan door, maar lopen vast op de kernvraag: wordt de zeestraat bilateraal beheerd onder Iraanse leiding, of komt er een regionaal consortium zoals Oman voorstelt?

Een alomvattend staakt-het-vuren en een akkoord over de heropening van de zeestraat zijn er op dit moment niet.