Russische economie stagneert: centrale bank verlaagt rente, inflatie stijgt, benzinecrisis door drones

Centrale bank verlaagt rente, groeiverwachtingen kelderen

Op 24 juli 2026 verlaagde de Bank van Rusland de belangrijkste rente met 25 basispunten naar 14% . Die verlaging was kleiner dan de door de markt verwachte 50 punten, wat aangeeft hoe moeilijk de centrale bank het heeft: de rente verlagen om de stagnerende groei te steunen, of juist hoog houden om de oplopende inflatie te beteugelen . Tegelijkertijd verlaagde de bank de bbp-groeiraming voor 2026 naar 0,0–1,0%, een scherpe daling ten opzichte van de eerdere prognose van 0,5–1,5% uit april . Gouverneur Elvira Nabiullina liet doorschemeren dat de groei voor het hele jaar op nul kan uitkomen .

De centrale bank verwacht nu een inflatie van 6–7% voor 2026, een forse stijging ten opzichte van de eerdere voorspelling van 4,5–5,5%. Als belangrijkste oorzaak noemt de bank 'de aanzienlijke stijging van de brandstofprijzen die al heeft plaatsgevonden' . De officiële cijfers van Rosstat bevestigen die trend: de jaarlijkse inflatie versnelde naar 6,02% in juni 2026, tegen 5,3% in mei. De maandelijkse inflatie schoot omhoog naar 0,87% in juni, tegen slechts 0,17% in mei . In sommige regio's zijn de brandstofprijzen aan de pomp opgelopen tot een van de hoogste niveaus van Europa . Analisten die door de Bank van Rusland worden ondervraagd, hebben hun gemiddelde renteverwachting voor 2026 verhoogd naar 14,5%, een teken dat de financiële markten verwachten dat de huidige versoepelingscyclus van korte duur zal zijn .

De benzinecrisis: oorzaken en gevolgen

Hoe Oekraïense drone-aanvallen de tekorten veroorzaakten

De primaire oorzaak van de crisis is een drastische intensivering van de Oekraïense langeafstands-dronecampagne tegen Russische olie-infrastructuur. In 2026 alleen al troffen Oekraïense drones Russische raffinaderijen minstens 194 keer, volgens een analyse van de Financial Times en Rochan Consulting . Naar schatting is daardoor 20 tot 40% van de Russische raffinagecapaciteit uitgeschakeld . Belangrijke aanvallen in 2026:

• Mei 2026: Bijna alle grote raffinaderijen in Centraal-Rusland werden gedwongen de productie te staken of te verlagen .
• 6 juli: Oekraïne trof de Omsk-raffinaderij, de grootste van Rusland, diep in Siberië — een van de verste Oekraïense aanvallen sinds het begin van de oorlog — waardoor de verwerking volledig stilviel .
• 9 juli: Drones troffen brandstofdepots in de regio's Tver en Stavropol en staken twee tankers in brand in de Zee van Azov .
• 10 juli: Aanvallen op raffinaderijen in Zuid-Rusland en de haven van Taganrog .
• 25 juli: Een nieuwe drone-aanval veroorzaakte een brand bij de Tyumen-olieraffinaderij .

Het dagelijks leven in Rusland: rantsoenering, lange rijen en chaos

De gevolgen voor de binnenlandse brandstofmarkt zijn ernstig en wijdverbreid. In juli 2026 meldden bijna alle 83 Russische regio's benzinetekorten of verstoringen in de aanvoer . Veel tankstations voerden rantsoenering in, met urenlange rijen auto's voor de pompen . In sommige regio's werden busroutes ingekort of gestaakt vanwege brandstofproblemen . Moskou legde in april 2026 een exportverbod op benzine op om de binnenlandse voorraad veilig te stellen, maar dat heeft het tekort niet kunnen verlichten . De economische olievlek is groot: de stijgende brandstofprijzen jagen de inflatie verder aan, vertragen de industriële productie en duwen de economie richting stagflatie — een combinatie van stagnerende groei en stijgende inflatie waar beleidsmakers steeds moeilijker grip op krijgen .

Poetin en de ineenstorting van eerdere prognoses

De snelle verslechtering is een complete ommekeer ten opzichte van de officiële verwachtingen van slechts enkele maanden eerder. In april 2026 voorspelde de centrale bank nog een bbp-groei van 0,5–1,5% en een dalende inflatie naar 4,5–5,5% . Beide ramingen zijn inmiddels fors naar beneden bijgesteld. De neergang leidde tot een reeks steeds somberder wordende uitspraken van president Poetin:

• 15 april 2026: Poetin berispte topfunctionarissen nadat de economie in de eerste twee maanden met 1,8% was gekrompen en drong aan op nieuwe groeistrategieën .
• 29 juni 2026: Poetin gaf voor het eerst uitgebreid toe dat Rusland kampt met brandstoftekorten door Oekraïense drone-aanvallen. In een interview met staatstelevisie zei hij dat de aanvallen de brandstofproductie hadden belemmerd .
• Begin juli 2026: Poetin erkende opnieuw de benzinecrisis en wees op de wijdverbreide woede onder de bevolking en de politieke hoofdpijn die dat voor het Kremlin oplevert .

Ondanks de verslechterende cijfers verklaarde het Kremlin op 16 juli dat de moeilijkheden van de economie 'niet kritiek' zijn. Onafhankelijke economen omschrijven de situatie echter als een economische neergang in slow motion .

Vooruitzicht: een steeds smallere weg voor beleidsmakers

Het gecombineerde effect van aanhoudende Oekraïense drone-aanvallen op de raffinagecapaciteit, oorlogsuitgaven en oplopende inflatiedruk heeft de Russische economie in een kwetsbare positie gebracht. De bbp-groei ligt effectief op nul, de inflatie is veel hoger dan de doelstelling en versnelt nog steeds, en een zomerse benzinecrisis ontwricht het dagelijks leven in het hele land. Het is een veel somberder beeld dan de officiële projecties van een paar maanden geleden lieten zien. De centrale bank staat voor een vrijwel onmogelijke keuze: de rente verder verlagen riskeert meer inflatie, terwijl het vasthouden of verhogen van de rente de toch al stagnerende groei nog verder kan wurgen.