China bouwt mogelijk een digitale muur rond zijn beste AI-modellen

Een voorgesteld systeem met drie niveaus

Tijdens een bijeenkomst van Chinese juridische experts in mei 2026 werd een drielagenmodel voorgesteld. De voorstellen werden samengevat in een officieel tijdschrift van het Chinese Hooggerechtshof en later door Reuters aangehaald .

Het systeem zou zowel gesloten als open modellen omvatten. Vooral de krachtigste frontier-modellen — AI-systemen aan de technologische voorhoede — zouden mogelijk alleen voor binnenlandse inzet worden toegestaan .

Daarnaast publiceerde de Chinese Cyberspace Administration op 28 mei 2026 een ontwerp voor regels rond de export van generatieve AI. Daarin staat onder meer een veiligheidsbeoordeling voor de export van frontier-modellen naar aangewezen rechtsgebieden. De consultatieperiode duurt 60 dagen .

In de voorgestelde aanpak krijgen modelgewichten een vergelijkbare strategische status als geavanceerde halfgeleiders in het Amerikaanse exportbeleid. Daarmee verschuift AI-regulering van de hardwarelaag — chips en datacenters — naar de softwarelaag .

Waarom verandert Beijing van koers?

De directe aanleiding lijkt de Amerikaanse aanpak van Anthropic te zijn. Op 12 juni 2026 droeg het Amerikaanse ministerie van Handel Anthropic op de buitenlandse toegang tot zijn geavanceerdste modellen, Fable 5 en Mythos 5, stop te zetten. Washington verwees daarbij naar een mogelijk te omzeilen veiligheidsmechanisme — een “narrow potential jailbreak” — en nationale veiligheidsrisico’s .

Anthropic schakelde de twee modellen daarop abrupt uit voor gebruikers buiten de Verenigde Staten . De beperkingen werden op 30 juni opgeheven nadat het bedrijf de Amerikaanse veiligheidszorgen had aangepakt . Toch was het precedent gezet: de Verenigde Staten hadden laten zien dat ze niet alleen chips, maar ook rechtstreeks toegang tot een frontier-model kunnen beperken.

De Foundation for Defense of Democracies omschreef de Chinese plannen daarom als een spiegelbeeld van de Amerikaanse maatregel tegen Anthropic .

Er zijn ook bredere redenen voor de koerswijziging:

• DeepSeek liet in januari 2025 zien dat China concurrerende modellen kan bouwen ondanks Amerikaanse chipbeperkingen. Daardoor werden Chinese modellen een waardevoller strategisch bezit dat Beijing mogelijk beter wil beschermen .
• Jarenlange Amerikaanse beperkingen op de verkoop van Nvidia-chips aan China hebben een wederzijdse dynamiek gecreëerd. Washington beperkt de hardware die China nodig heeft; Beijing onderzoekt nu beperkingen op de software die het zelf heeft ontwikkeld .
• Open modellen waren eerder juist een instrument voor wereldwijde invloed. Modellen van onder meer DeepSeek en Qwen konden internationaal snel worden overgenomen doordat gebruikers ze vrij konden downloaden en aanpassen. Die open verspreiding wordt nu mogelijk gezien als een strategisch risico .

Van open AI naar gecontroleerde toegang

De Verenigde Staten werken al langer met een meerlagig exportkader voor geavanceerde AI-chips. Landen krijgen daarbij verschillende toegangsniveaus tot krachtige halfgeleiders en aanverwante technologie . In 2025 werden in het Amerikaanse kader bovendien bepaalde niet-openbare modelgewichten expliciet meegenomen in de exportregels .

De Amerikaanse ingreep tegen Anthropic ging nog een stap verder: voor het eerst werd een softwareproduct — een AI-model — direct aan buitenlandse toegangsbeperkingen onderworpen, in plaats van alleen de hardware waarop het model draait . Zowel de regering-Biden als de regering-Trump hebben frontier-AI behandeld als een middel dat onder nationale veiligheidsregels kan vallen, niet als technologie die zonder meer wereldwijd verhandelbaar is .

Beijing lijkt nu een vergelijkbare logica te ontwikkelen. De gesprekken onder leiding van MOFCOM wijzen op een softwaregericht exportregime dat de Amerikaanse chipcontroles weerspiegelt, maar dan toegespitst op de verspreiding van modelgewichten .

Dat is vooral ingrijpend voor open-weight-AI. Een gesloten model kan relatief eenvoudig achter een bedrijfsserver of API worden afgeschermd. Eenmaal vrijgegeven modelgewichten zijn daarentegen kopieerbaar en kunnen buiten het land verder worden verspreid. Reuters merkte daarom op dat nog onduidelijk is hoe Beijing open modellen praktisch zou willen controleren .

Wat betekent dit voor de wereldwijde AI-sector?

Als de voorstellen werkelijkheid worden, kan de internationale markt voor open modellen verder uiteenvallen. Amerikaanse bedrijven beperken de toegang tot hun krachtigste modellen en Washington controleert de export van belangrijke chips. China zou daar beperkingen op Chinese modelgewichten aan toevoegen.

Voor ontwikkelaars, cloudbedrijven en onderzoekers betekent dat mogelijk:

• minder vrije toegang tot de krachtigste Chinese modellen;
• meer veiligheidsbeoordelingen en registratieverplichtingen;
• een grotere scheiding tussen modellen die in China beschikbaar zijn en modellen die daarbuiten kunnen worden gebruikt;
• een wereldwijde AI-markt die steeds meer langs geopolitieke grenzen wordt georganiseerd.

De kern van de ontwikkeling is daarom groter dan een mogelijke Chinese exportregel. Zowel Washington als Beijing behandelen de krachtigste AI steeds nadrukkelijker als een strategisch bezit dat moet worden afgeschermd. De periode waarin frontier-modellen zonder veel voorwaarden over de wereld werden verspreid, lijkt daarmee aan beide kanten van de Amerikaans-Chinese technologiekloof op zijn einde te lopen .