Olie duikelt, bitcoin veert op na weekendpauze in VS-Iran-aanvallen – maar de rally hangt af van de Fed en een wankel bestand

Op maandag 27 juli sloegen de wereldwijde markten om in een klassieke risico-omkering nadat het Amerikaanse leger in het weekend zijn 13 nachten durende bombardementscampagne tegen Iran had stilgelegd. Brent-olie kelderde 4,7% naar $92,19 per vat , de Amerikaanse dollar verloor terrein ten opzichte van belangrijke valuta , en bitcoin – de grootste cryptomunt ter wereld – steeg weer boven $65.000 voor het eerst in dagen . De bewegingen waren een schoolvoorbeeld: wanneer geopolitieke spanningen afnemen, verdwijnt de aanvoerverstoringspremie in olie, neemt de vraag naar de dollar als veilige haven af en trekken risicovolle activa aan.

Maar de rally is breekbaar. Het onderliggende 60-daagse bestand – het Islamabad Memorandum of Understanding (MoU) van 17 juni – werd op 8 juli door president Trump 'dood' verklaard na hernieuwde vijandelijkheden . En het rentebesluit van de Federal Reserve op 29 juli dreigt een spelbreker te worden, nu de markt steeds meer verdeeld is over de vraag of de centrale bank de rente stabiel houdt of een 'havikachtige' verrassing levert nadat olie boven de $100 per vat steeg .

Dit is wat er werkelijk gebeurde op de markten, wat de status van het bestand werkelijk is, en wat historische patronen ons vertellen over hoe lang deze rally kan aanhouden.

De marktbewegingen van maandag: olie duikt, dollar daalt, bitcoin herstelt

De weekendpauze was een tactische onderbreking, geen formeel herstel van het bestand. Maar het was genoeg om maandagochtend een scherpe ommekeer in verschillende belangrijke markten te veroorzaken:

Olie: Na 13 opeenvolgende nachten van Amerikaanse aanvallen die Brent-olie tegen 24 juli boven de $100 per vat hadden geduwd , zorgde de plotselinge pauze ervoor dat de directe aanvoerpremie verdween. Westpac merkte op dat "het marktsentiment werd gesteund door berichten dat Pakistan en Iran nieuwe vredesbesprekingen verkenden" . De daling in ruwe olie was de meest dramatische eendaagse beweging van het conflict.

Bitcoin en crypto: Bitcoin had gedurende juli zwaar te lijden onder de geopolitieke druk. Toen het bestand op 8 juli instortte, zakte BTC naar ongeveer $61.500 . Het herstelde gedeeltelijk toen Iran aangaf bereid te zijn tot onderhandelingen , maar bleef onder de $63.000 tijdens de zwaarste bombardementsdagen . De de-escalatiepauze in het weekend veranderde de dynamiek: bitcoin steeg ongeveer 1,2% in 24 uur tot boven $65.000, en ethereum (ETH) won meer dan 3% tot bijna $1.950 . Solana (SOL) en XRP boekten ook winsten van 1% tot 2% . De totale marktkapitalisatie van crypto steeg naar $2,29 biljoen, een plus van 0,84% .

De dollar: De Amerikaanse dollarindex verzwakte doordat de vraag naar veilige havens afnam – een klassiek patroon wanneer geopolitieke spanningen afnemen . Een zwakkere dollar is doorgaans gunstig voor bitcoin en andere in dollars geprijsde risicovolle activa.

Breder marktsentiment: Het beleggersvertrouwen verbeterde breed , hoewel de winsten geconcentreerd waren in activa die het zwaarst waren getroffen door het conflict. Brent-olie was al ongeveer 4% gedaald voordat de markten voor het weekend sloten, rond $96,7 , dus de daling van maandag met 4,7% was een verlenging van die beweging.

Waarom het bestand nog steeds in scherven ligt

De weekendpauze is geen herstel van het 60-daagse interim-bestand. Die deal – het 14 punten tellende Islamabad Memorandum of Understanding, ondertekend op 17 juni en bemiddeld door Pakistan – was bedoeld om moeilijke kwesties zoals het nucleaire programma van Iran en de toegang tot de Straat van Hormuz uit te stellen, terwijl er een venster van 60 dagen werd gecreëerd voor onderhandelingen . Maar op 8 juli verklaarde Trump het voor "beëindigd" en zei hij niet met Teheran in zee te willen gaan . Onmiddellijk daarna volgden hernieuwde Amerikaanse luchtaanvallen.

Reuters meldde op 13 juli dat het bestand al aan het afbrokkelen was vanwege "meningsverschillen over de Straat van Hormuz en andere kwesties" . Artikel 5 van het MoU stelde dat commerciële schepen veilige doorgang moeten hebben, maar analisten merkten op dat de formulering vaag was . De weekendpauze is een tactische onderbreking, geen diplomatieke doorbraak: de VS en Iran zijn gestopt met elkaar te bestoken, maar de zeeblokkade van CENTCOM blijft van kracht .

Het verschil is belangrijk voor de markten. Een tactische pauze kan binnen uren worden teruggedraaid; een hersteld bestand zou geverifieerde naleving vereisen. Zolang de blokkade blijft en de onderliggende meningsverschillen over het nucleaire programma van Iran en de sancties onopgelost blijven, kan de aanvoerpremie in olie op elk moment terugkeren.

De Fed als onzekere factor: FOMC-besluit van 28-29 juli

Het Federal Open Market Committee komt dinsdag en woensdag bijeen, met het rentebesluit op woensdag 29 juli om 20:00 uur Nederlandse tijd . De fed funds-rente staat op 3,50%–3,75%, waar deze sinds januari 2026 wordt gehandhaafd . Half juli zagen handelaren nog slechts een kans van ongeveer 10% op een renteverhoging tijdens deze vergadering, nadat de inflatiecijfers van juni afkoeling lieten zien .

Maar het geopolitieke landschap is sindsdien drastisch veranderd. De stijging van olie boven de $100 per vat eind juli – gedreven door de bombardementscampagne – zette ertoe aan dat beleggers "hun weddenschappen op een nieuwe renteverhoging later dit jaar sterk verhoogden" . Op 24 juli gaf de CME FedWatch-tool een kans van 38% op een renteverhoging tijdens de juli-vergadering, tegen 12% een week eerder . De voorspellers waren verdeeld: een peiling van Reuters onder economen gaf als mediaanverwachting dat de rente stabiel zou blijven, maar een aparte vraag toonde aan dat de meningen meer verdeeld waren dan op enig moment sinds de escalatie van het conflict .

De impact van het besluit op de markten is duidelijk:

• Een rentepauze zou waarschijnlijk risicovolle activa, waaronder crypto, ondersteunen, in lijn met een risico-positief klimaat.
• Een verrassende renteverhoging zou de dollar versterken, de financiële omstandigheden verkrappen en bitcoin onder druk zetten – vooral als de Fed aangeeft dat de hogere olieprijzen de inflatieverwachtingen aanwakkeren.

Wat de geschiedenis ons leert: de cyclus van 'voorbereiding-uitbraak-verduidelijking'

Academische en marktanalyse van eerdere grote geopolitieke conflicten – de Golfoorlog van 1990-1991, de Irak-oorlog van 2003 en de Russisch-Oekraïense oorlog van 2022 – laat een consistent patroon van drie fasen zien :

• Fase 1 (escalatie/voorbereiding): Olie en goud stijgen door onzekerheid; aandelen en risicovolle activa worden verkocht. Dit gebeurde gedurende het grootste deel van juli, vooral na 8 juli.
• Fase 2 (de-escalatie/pauze): Olie daalt, de dollar verzwakt en risicovolle activa herstellen naarmate de aanvoerpremie afneemt. Dit is precies wat de markten op 27 juli zagen.
• Fase 3 (oplossing of terugval): Als een duurzaam bestand volgt, trekken risicovolle activa vaak verder aan. Als de gevechten hervatten, stijgt de olieprijs opnieuw en worden crypto en de dollar opnieuw scherp gewaardeerd.

De huidige weekendpauze past in Fase 2. Maar de ECB heeft gewaarschuwd dat de historische relatie tussen geopolitieke gebeurtenissen en olieprijzen "niet eenduidig" is : sommige schokken leidden slechts tot korte, kleine bewegingen in olie. Onderzoek van de LSE bevestigt dat geopolitieke oliemarktschokken "lijken op ernstige aanbodsverstoringen, die leiden tot productiedalingen en een veel scherpere stijging van de olieprijs dan conventionele schokken" . Dit betekent dat de daling van de olieprijs op maandag – hoewel groot – tijdelijk zou kunnen zijn zonder een echte aanvoerbeperking.

Voor crypto in het bijzonder toont academisch bewijs van de conflicten in Oekraïne en Gaza aan dat bitcoin een "opmerkelijke en positieve correlatie met goud" (een veilige haven) heeft, maar een "verwaarloosbare en negatieve correlatie met olie" (een cyclische grondstof) . Tijdens de Russisch-Oekraïense oorlog vonden sommige onderzoeken dat bitcoin "meer langdurige veilige-haven-eigenschappen bood dan goud voor olierendementen" , terwijl ander onderzoek ontdekte dat de rol van crypto als veilige haven "zwak was voor aandelen en sterker voor valuta's" .

De conclusie: een weekendrally zonder blijvende vrede

De weekendpauze leverde precies de marktreactie op die historische patronen voorspellen: olie omlaag, dollar omlaag, bitcoin omhoog. Maar dat is slechts Fase 2. Of Fase 3 een duurzaam bestand brengt – of een terugval naar een grootschalig conflict – blijft de grote onbekende.

Het FOMC-besluit vormt een extra laag. Als de Fed de rente onveranderd laat, blijft de macro-economische achtergrond gunstig voor crypto. Als ze verrast met een verhoging, wordt de dollar sterker en komt bitcoin onder druk. En als het onderliggende bestand verder afbrokkelt, kan de risico-positieve ommekeer net zo snel teniet worden gedaan als hij begon.

Voorlopig is het historische patroon duidelijk: de-escalatierally's duren meestal weken, niet dagen, maar ze hebben een duurzame diplomatieke oplossing nodig om stand te houden . Zonder die oplossing – en met een Fed-vergadering over 48 uur – is de rally van 27 juli het best te begrijpen als een tactisch respijt, niet als een keerpunt.