Iran verdiende 18 miljard dollar met olie tijdens oorlog en wapenstilstand – meer dan begroot ondanks sancties

• 11,5 miljard dollar tijdens de oorlogsperiode
• 6,5 miljard dollar tijdens de wapenstilstand

Volgens Paknejad waren de risico's voor tankerschepen tijdens de wapenstilstand lager, wat de export stimuleerde en de verkoop mogelijk maakte van een deel van naar schatting 100 miljoen vaten opgeslagen ruwe olie en gascondensaat . Het verminderde scheepvaartrisico stelde Iran in staat een aanzienlijke hoeveelheid ruwe olie voorbij de blokkadelijn te vervoeren en klanten te bereiken die tijdens de actieve vijandelijkheden moeilijk te bereiken waren .

Vergelijking met de jaarlijkse begrotingsdoelstelling van Iran

Paknejad stelde dat de totale opbrengst van 18 miljard dollar meer dan 60% van de olie-inkomsten zoals geraamd in de Iraanse jaarlijkse begroting vertegenwoordigt . Onafhankelijke begrotingsrapportage van eind 2025 schatte de totale doelstelling voor ruwe-olie-inkomsten voor het Iraanse jaar 1405 (start maart 2026) op ongeveer 21 miljard dollar, gebaseerd op een verwachte verkoop van ongeveer 1 miljoen vaten per dag tegen 57 dollar per vat . Het daadwerkelijke bedrag van 18 miljard dollar overtrof dan ook wat velen verwachtten dat Iran zou kunnen bereiken tijdens een actieve blokkade en oorlog . Opvallend is dat sommige bronnen binnen de Iraanse regering en het parlementaire onderzoekscentrum eerder hadden gewaarschuwd dat de begrotingsprognoses voor olie-inkomsten zelfs onder normale omstandigheden mogelijk te optimistisch waren .

De Amerikaanse sanctievrijstelling en de intrekking ervan

De tijdelijke verkoopimpuls tijdens de wapenstilstand werd mogelijk gemaakt door een Amerikaanse koerswijziging die snel werd teruggedraaid:

• Toekenning: Als onderdeel van een Amerikaans-Iraans memorandum van overeenstemming om de oorlog te beëindigen, verleenden de VS een 60 dagen durende vrijstelling (uitgegeven als "General License X") voor Iraanse olieverkopen . De vrijstelling, aangekondigd op 23 juni 2026, stond voor het eerst in meer dan veertig jaar dollartransacties voor Iraanse ruwe olie toe .
• Duur: De vrijstelling werd ongeveer twee weken voor intrekking verleend, waardoor Iran slechts een kort venster had voor legale verkopen .
• Intrekking: Op 7 juli 2026 trok de regering-Trump de vrijstelling in nadat de Islamitische Revolutionaire Garde van Iran drie tankers in de Straat van Hormuz had aangevallen. Het ministerie van Financiën verving General License X door een beperktere vrijstelling ("General License X1") die na 7 juli geen nieuwe olieverkopen meer toestond .
• Reactie van Iran: Paknejad verklaarde op 14 juli 2026 dat de Iraanse olie-export gewoon doorging ondanks de annulering, omdat het ministerie al jaren mechanismen had onderhouden om Amerikaanse sancties te omzeilen en te neutraliseren – en die systemen zelfs tijdens de tijdelijke vrijstelling intact had gehouden . Hij merkte op dat Iran zijn sanctie-ontwijkingsinfrastructuur had behouden "vanaf het moment dat de tijdelijke vrijstelling van kracht werd" onder Artikel 10 van het MOU . "De tijd heeft bewezen, na 15 dagen, dat de vijand, getrouw aan zijn reputatie, deze clausule heeft geschonden," zei Paknejad .

Impact op de ruwe-olieproductie

Paknejads aankondigingen vonden plaats tegen de achtergrond van fluctuerende productie- en exportvolumes tijdens het conflict:

• Gedurende 2025 en begin 2026, vóór de blokkade en oorlog, schommelde de Iraanse ruwe-olieproductie tussen de 3,2 en 3,3 miljoen vaten per dag (vpd) .
• De productie daalde naar ongeveer 3,06 miljoen vpd in maart 2026, doordat de Amerikaanse zeeblokkade (vanaf medio april 2026) de export sterk reduceerde .
• Tijdens de wapenstilstand/vrijstellingsperiode exporteerde Iran snel meer dan 40 miljoen vaten ruwe olie nadat de VS de zeeblokkade had opgeheven, volgens parlementsvoorzitter Mohammad Bagher Ghalibaf .
• De wapenstilstand stelde Iran in staat olie te verkopen tegen prijzen die ruwweg 20% hoger lagen dan vóór de oorlog .
• The Wall Street Journal schatte dat Iran tijdens de maandelijkse opschorting van de Amerikaanse blokkade ongeveer 70 miljoen vaten exporteerde ter waarde van naar schatting 5 à 6 miljard dollar, waarmee het snel een kasbuffer opbouwde .

Geschatte potentieel bij volledig opgeheven sancties

Bij een volledig vredesakkoord schatten analisten en rapporten dat Iran meer dan 60 miljard dollar per jaar aan olie-inkomsten zou kunnen genereren als de productieniveaus van vóór het conflict (ongeveer 3,5–4 miljoen vpd aan ruwe olie plus condensaat) volledig worden hersteld en de sancties permanent worden opgeheven . De 18 miljard dollar die tijdens de oorlog en wapenstilstand werd verdiend, was dan ook ruwweg 30% of minder van de potentiële jaarinkomsten bij een volledig genormaliseerd scenario . Paknejad zelf had eerder verklaard dat als de Amerikaanse sancties werden opgeheven, Iran zijn ruwe-olieproductie binnen een jaar zou kunnen opvoeren tot bijna het niveau van 2015 – ongeveer 3,8 miljoen vpd .

Context van inkomsten vóór de oorlog

Ter vergelijking: in 2025 schoten de Iraanse olie-export naar meerjarige hoogtepunten via clandestiene zendingen (voornamelijk naar China), maar de inkomsten van de overheid daalden feitelijk als gevolg van hoge kortingen en kosten voor sanctie-ontwijking . Iran verkocht meer olie, maar verdiende minder per vat . Het oorlogsbedrag van 18 miljard dollar, hoewel indrukwekkend in vergelijking met de begrotingsverwachtingen, viel in een periode waarin de wereldwijde olieprijzen waren opgelopen als gevolg van het conflict zelf, wat een ongebruikelijke rugwind gaf die onder normale omstandigheden wellicht niet aanhoudt.