Dubbele chokepoint-crisis: Straat van Hormuz en Rode Zee als oorlogsgebieden voor de scheepvaart

Explosieve stijging van oorlogsrisicopremies bij beide chokepoints

Straat van Hormuz — De premies voor oorlogsrisico op de romp zijn gestegen van een basisniveau van ongeveer 0,001% van de rompwaarde voor de crisis naar tussen de 3% en 10% voor een enkele doorgang . Voor een tanker van 100 miljoen dollar betekent dat een premie van 3 tot 10 miljoen dollar per passage, vergeleken met vrijwel niets vóór februari 2026 . Sommige rapporten spreken van een piek van ruwweg 4.000 keer het niveau van voor de crisis . Premies worden op weekbasis aangeboden en elke 24 tot 48 uur opnieuw beoordeeld .

Rode Zee (Bab al-Mandeb) — De oorlogsrisicopremies voor reizen door de zuidelijke Rode Zee verdubbelden op 23 juli alleen al nadat Houthi's ten minste één tanker 's nachts hadden aangevallen . De Houthi's riepen op 20 juli een zeeblokkade uit op Saoedi-Arabische havens, waardoor de tarieven verder stegen . Verzekeringsbronnen beschreven de premies als 'sluipenderwijs stijgend' over beide waterwegen, die nu effectief als oorlogstoneel worden beschouwd .

LMA5708 — De nieuwe modelclausule die een binaire keuze creëert

Op 23-24 juli 2026 publiceerde de Lloyd's Market Association (LMA) modelclausule LMA5708 — Strait of Hormuz Transit Fee Condition, ontworpen voor gebruik in maritieme romp- en romp-oorlogspolissen .

• LMA5708 maakt de rompverzekering ongeldig voor elk schip waarvan de eigenaar een transitvergoeding, tol of andere betaling aan Iran (of zijn proxies) betaalt om door de Straat van Hormuz te varen .
• De clausule dicht een gat onder de UK Insurance Act: zonder deze clausule zouden verzekeraars geconfronteerd kunnen worden met uitdagingen bij het weigeren van claims voor verliezen die voortvloeien uit sanctioneerbare betalingen .
• De toelichting stelt uitdrukkelijk dat betalingen voor het oversteken van een internationale waterweg niet legitiem zijn en sanctieregimes kunnen schenden .

De binaire keuze voor rederijen: betaal de geëiste transittol aan Iran en verlies alle romp-oorlogsverzekering (LMA5708 maakt dit een polisvoorwaarde), of weiger te betalen en riskeer een aanval of detentie door Iraanse troepen tijdens de overtocht zonder veilige doorgang .

Iran stuurt schepen naar een door Iran goedgekeurde noordelijke route nabij zijn territoriale wateren en int vergoedingen voor de doorgang — een praktijk die de LMA-begeleiding als sanctioneerbaar beschouwt en dus een basis om de dekking ongeldig te verklaren .

Sterke daling van tankerpassages door Hormuz

Het verkeer door Hormuz is bijna tot stilstand gekomen:

• Op 9 juli was het olietankerverkeer op een 'bijna-stilstand', met gegevens die slechts twee tankers lieten zien die die dag doorkwamen .
• Op 13 juli daalde het aantal tankerpassages tot het laagste niveau in twee maanden, met soms slechts zes schepen per dag .
• Op 21 juli daalde het totale aantal commerciële scheepvaartpassages tot slechts vier op één dag, meestal via de door Iran gecontroleerde noordelijke route .
• Het totale verkeer door de zeestraat viel scherp terug over alle scheepstypen, waarbij reders steeds minder bereid waren het risico van de overtocht te nemen .

De LMA heeft zelf verklaard dat de belangrijkste reden voor het verminderde verkeer niet een gebrek aan beschikbare verzekeringen is, maar dat scheepskapiteins en eigenaren het veiligheidsrisico voor bemanning en schip als te hoog inschatten .

Brede gevolgen voor de wereldwijde voedselzekerheid en scheepvaartkosten

Zowel de Straat van Hormuz (waar dagelijks ongeveer 20 miljoen vaten olie en LNG doorheen gaan) als de Bab al-Mandeb (een cruciale corridor voor containervervoer en graan) zijn tegelijkertijd verstoord .

• Energiekosten: De olieprijzen zijn zeer volatiel, waarbij de oorlogsrisicopremies de prijs van olie weerspiegelen op een 'achtbaan', aldus Marcus Baker, wereldwijd hoofd marine bij Marsh . De effectieve sluiting van Hormuz voor het meeste commerciële verkeer snijdt een vijfde van de wereldwijde olievoorziening af.
• Voedselzekerheid: De Rode Zee-route is cruciaal voor graantransporten van de Zwarte Zee en Europa naar Oost-Afrika, het Midden-Oosten en Azië. De Houthi-blokkade van Saoedi-Arabische havens en de algemene omleiding van schepen rond de Kaap de Goede Hoop voegen weken toe aan reizen en verhogen de vrachtkosten sterk .
• Scheepvaartkosten: Verzekeringskosten zijn slechts één component — omleiding rond zuidelijk Afrika, hoger brandstofverbruik en langere charterperiodes stapelen de kosten op. DBRS Morningstar waarschuwde dat deze verstoringen de wereldwijde toeleveringsketens onder druk zetten en opwaartse druk uitoefenen op de oorlogspremies in meerdere sectoren .

Kortom, eind juli 2026 presenteert zich een dubbele chokepoint-crisis: Hormuz-passages zijn bijna nul vanwege raketaanvallen en de LMA5708-verzekeringsval, de Rode Zee-oorlogspremies verdubbelden op één dag, en het gecombineerde effect bedreigt de wereldwijde energievoorziening, graanhandelsroutes en een aanhoudende stijging van de scheepvaartkosten over de hele linie.