De grote chiptekortcrisis van 2026: hoe AI's geheugenoorlog de pc-markt verpletterde

"Het echte verhaal is de disconnect tussen aantallen en omzet," zegt Jitesh Ubrani, onderzoeksmanager bij IDC. "Verkopers voeren prijsverhogingen sneller door dan de vraag daalt, dus de omzet groeit zelfs terwijl de volumes dalen" . Met andere woorden: pc-makers verkopen minder apparaten, maar vragen veel meer per stuk — een dynamiek die consumenten in de knel brengt en de winsten van fabrikanten oppompt.

De vervangingsvraag van bedrijven bleef volgens een rapport van Chosun Biz bestaan, maar de groei stokte "omdat de consumentenmarkt, belast door hogere prijzen, kromp" . Zakelijke kopers met geplande vervangingscycli waren gedeeltelijk beschermd; de discretionaire consumentenuitgaven aan pc's verdampten.

'Chipflation': Hoe AI een toewijzingsoorlog voor geheugenchips ontketende

Het geheugentekort is geen normale vraag-aanbodverstoring. Het is een toewijzingsoorlog tussen AI-datacenterinfrastructuur en consumentenelektronica. De drie bedrijven die meer dan 95% van de wereldwijde DRAM-productie controleren — Samsung, SK hynix en Micron — hebben hun productiecapaciteit systematisch herverdeeld naar high-bandwidth memory (HBM) dat wordt gebruikt in AI-versnellers van NVIDIA, AMD en Google .

Samsung co-CEO TM Roh noemde de schaarste "ongekend" in een interview met Reuters in januari 2026 . SK hynix waarschuwde dat de leveringen voor pc's en telefoons ernstig onder druk zouden komen te staan . In maart 2026 zei SK hynix-voorzitter Chey Tae-won dat het tekort "tot het einde van het decennium" zou kunnen aanhouden . Samsung begon te onderzoeken of het drie- tot vijfjarige geheugencontracten voor AI-klanten kon afsluiten . En vanaf januari 2026 was de volledige HBM-voorraad van Micron voor het hele jaar uitverkocht, aldus CNBC .

De domino-effecten zijn verbijsterend. IDC verwacht in 2026 een DRAM- en NAND-aanbodgroei van respectievelijk slechts 16% en 17% op jaarbasis — ver onder de historische norm . Sommige componenten kennen prijsstijgingen van 80 tot 90% en levertijden van 58 weken . Alleen al in Q1 2026 stegen de geheugenprijzen met ongeveer 98%, volgens een Reuters-rapport op basis van gegevens uit de chipindustrie .

Goldman Sachs voorspelt een DRAM-onderbevoorrading van 4,9% in 2026 — de ergste in meer dan 15 jaar — en 2,5% in 2027 . Wat begon als een componentenprobleem, is nu een volwaardige vraagcrisis. Zoals Shilpi Jain, senior analist bij Counterpoint Research, het verwoordde: "De wereldwijde geheugencrisis heeft nu elke andere factor overtroffen als de grootste rem op de smartphonemarkt" .

Smartphones op een 13-jarig dieptepunt

Als pc's gewond raakten door het tekort, werden smartphones erdoor geveld. De wereldwijde smartphonezendingen daalden in Q2 2026 met 11% op jaarbasis, het laagste niveau voor een tweede kwartaal sinds 2013, volgens Counterpoint Research . Voor heel 2026 voorspelt IDC een krimp van 12,9%, een daling die het "een crisis zoals geen ander" noemt . De voorspelling van Counterpoint is nog steiler met 13,9%, wat 2026 de grootste jaarlijkse krimp ooit zou maken .

De pijn is het grootst aan de onderkant van de markt. Smartphones onder de $150 dreigen helemaal te verdwijnen, waarbij Transsion, Xiaomi en Honor de grootste dalingen in verzendingen zien . Geheugenchipfabrikanten geven voorrang aan hoogwaardig AI-DRAM boven instapcomponenten voor telefoons, waardoor budgetfabrikanten geen voorraad meer kunnen krijgen tegen een redelijke prijs. "De impact wordt het sterkst gevoeld bij low-end smartphones, omdat chipmakers hun focus verleggen naar AI-servers," merkt Counterpoint op .

Apple's prijsverhogingen: 'Onvermijdelijk', zegt Tim Cook

Op 25 juni 2026 verhoogde Apple de prijzen van 14 producten, waaronder alle Macs en iPads, de Apple TV, HomePod, HomePod mini en Vision Pro . De MacBook Neo — Apples goedkoopste laptop, bedoeld om te concurreren met betaalbare Windows- en Chromebook-machines — steeg van $599 naar $699. De Mac Studio werd tot $1.300 duurder. Andere verhogingen varieerden van $30 voor de HomePod mini tot $500 voor duurdere iPad- en MacBook Pro-configuraties .

In een exclusief interview met de Wall Street Journal, een week voor de prijsverhogingen gepubliceerd, beschreef CEO Tim Cook de verhogingen als "onvermijdelijk." "We doen ons best om de enorme verhogingen die aan ons worden doorgegeven te beperken, en we hebben geprobeerd onze klanten te beschermen, maar de situatie is onhoudbaar geworden," zei Cook tegen de Journal . Cook zei dat de kosten voor geheugenchips ongeveer verviervoudigd waren ten opzichte van het voorgaande jaar .

Opvallend is dat de prijzen van iPhone, Apple Watch en AirPods in eerste instantie niet werden gewijzigd in de ronde van 25 juni . Cook had beleggers begin 2026 al gewaarschuwd dat de geheugenprijzen "aanzienlijk" zouden stijgen , en medio 2026 verwachtten analisten iPhone-prijsverhogingen vanaf de lancering in de herfst van 2026 .

Zakelijke versus consumentenvraag: een verhaal van twee markten

Bijna elke grote pc-fabrikant zag de verzendingen in Q2 2026 dalen — maar niet in gelijke mate. Alleen ASUS en Apple wonnen marktaandeel in het kwartaal . De 10,1% groei in verzendingen van Apple werd gedreven door een sterke vraag naar de MacBook Neo, die zich tegen de bredere neerwaartse trend verzette .

Dell, HP en Lenovo leden allemaal volumeverliezen. Lenovo bleef de wereldwijde marktleider, maar zag de verzendingen krimpen in lijn met de rest van de sector . Chinese geopolitieke spanningen en verstoringen in de toeleveringsketen verergarden het geheugenprobleem voor sommige leveranciers .

Het patroon is duidelijk: prijsstijgingen van componenten treffen het discretionaire consumentensegment het hardst. Zakelijke kopers die werken met geplande vervangingscycli bleven kopen, zij het tegen hogere kosten per stuk. Individuele consumenten, geconfronteerd met hogere winkelprijzen voor laptops en smartphones, stopten simpelweg met kopen.

De vooruitzichten tot eind 2027: geen verlichting in zicht

IDC voorspelt dat de wereldwijde pc-zendingen in heel 2026 met 11,3% zullen dalen, waarbij de omstandigheden geleidelijk verslechteren. Alleen al in Q4 2026 wordt een daling van 20% op jaarbasis verwacht . Het onderzoeksbureau verwacht geen noemenswaardig herstel voor eind 2027 .

Zowel Samsung als SK hynix hebben gewaarschuwd dat het tekort aan geheugenchips waarschijnlijk tot in 2027 en mogelijk langer zal aanhouden. SK hynix-voorzitter Chey Tae-won zei dat het tekort tot het einde van het decennium zou kunnen duren . Samsung's geheugenchef Kim Jaejune waarschuwde in april 2026 dat "aanzienlijke tekorten" voor geheugenproducten naar verwachting ten minste tot 2027 zullen aanhouden, waarbij sommige klanten al toewijzingen voor dat jaar hebben veiliggesteld .

De gemiddelde smartphoneprijzen zullen naar verwachting in 2026 met 14% stijgen tot een record van $523, volgens IDC . Pc-fabrikanten waaronder Dell, HP, Lenovo en ASUS hebben gewaarschuwd voor contractprijsverhogingen van 15 tot 20% voor geheugen . De DRAM- en NAND-aanbodgroei zal tot 2027 onder de historische norm blijven, zo projecteert Goldman Sachs .

De enige realistische katalysator voor een ommekeer zou een aanzienlijke toename van nieuwe productiecapaciteit zijn die is toegewijd aan consumenten-DRAM — en geen van de drie grootste geheugenfabrikanten heeft een dergelijke verschuiving aangekondigd. Zolang de investeringen in AI-infrastructuur in het huidige tempo doorgaan, zal de toewijzingsoorlog tussen datacenters en consumentenapparatuur alleen maar heviger worden.

Conclusie: Hogere prijzen, beperkt aanbod en lagere volumes zijn de nieuwe normaal voor pc's en smartphones tot ten minste eind 2027. Zakelijke kopers zullen het beter doen dan consumenten, maar niemand blijft gespaard. Het tijdperk van goedkoop RAM is officieel voorbij.