Bank of America waarschuwt voor blijvende olievolatiliteit – centrale banken mogelijk gedwongen koers te wijzigen

Een aanhoudende energieprijsschok, aangewakkerd door het conflict in Iran en wereldwijde verstoringen in de scheepvaart, zet centrale banken voor een historisch lastig dilemma. In een rapport van 25 juli 2026 waarschuwde Bank of America (BofA) Global Research dat aanhoudende olieprijsvolatiliteit de kerninflatie dreigt te verankeren, wat centrale banken mogelijk dwingt hun traditionele 'look-through'-benadering van energieschokken te laten varen .

De waarschuwing komt op een moment van extreme onzekerheid op de wereldwijde energiemarkten. Grote instellingen hanteren sterk verschillende olieprijsprognoses en groeiverwachtingen, met name voor energie-importerende economieën in Azië.

Wat BofA waarschuwde – en waarom het ertoe doet

BofA's kernargument is dat wanneer energieprijsstijgingen lang genoeg aanhouden, ze doorsijpelen naar de kerninflatie – lonen, diensten en niet-energiegerelateerde goederen. Hierdoor vervalt de reden om ze als 'tijdelijke' aanbodschokken te beschouwen . De bank waarschuwde dat het standaard monetaire beleid mogelijk ontoereikend is na vijf jaar van boven-doelstelling inflatie, en dat neerwaarts starre prijzen in bredere goederen en diensten ertoe leiden dat oliefluctuaties permanent in de kerninflatie kunnen worden ingebed .

Deze waarschuwing van juli betekende een ontwikkeling ten opzichte van BofA's eerdere, meer genuanceerde standpunt. In een Bloomberg-interview van 10 maart 2026 waarschuwde BofA-econoom Aditya Bhave dat de markten de mogelijke reactie van de Fed verkeerd inschatten – aanbodschokken kunnen soms leiden tot stabiele rentes of zelfs verlagingen, niet automatisch tot verhogingen . Op 1 april had BofA zijn vooruitzichten al herzien naar een 'milde stagflatie'-scenario: lagere groei, hogere inflatie en olie rond de 100 dollar per vat voor de rest van 2026 als gevolg van het Iran-conflict dat de Straat van Hormuz verstoort .

De bank voorspelt nu een aanbodtekort van 4 miljoen vaten per dag (bpd) in het tweede kwartaal van 2026, met een gemiddeld tekort van 2,5 miljoen bpd in de tweede helft van het jaar, zelfs in het basisscenario dat de oorlog voor eind april eindigt . In dat scenario verwacht BofA dat Brent in 2026 gemiddeld 92,50 dollar per vat kost, met olieprijzen rond de 100 dollar per vat tot het einde van het jaar .

De 'look-through'-doctrine onder druk

BofA's waarschuwing staat haaks op het advies van de Bank for International Settlements (BIS), de koepelorganisatie van mondiale centrale banken. Op 16 maart 2026 drong de BIS er bij centrale banken expliciet op aan om niet te overdreven te reageren op de energieprijsstijging, en bestempelde dit als een 'klassiek geval' waarin het gepast is om door een schok heen te kijken, vooral als deze van korte duur blijkt .

In juli betoogde BofA echter dat de schok te lang had geduurd om die benadering nog houdbaar te maken. Tijdens de 'G4 centrale bankenweek' in maart 2026 verwerkten de rentefuturesmarkten een havikistische verschuiving, hoewel geen van de grote centrale banken (Fed, ECB, BOJ) daadwerkelijk de rente verhoogde . DBS-analyse wees uit dat de oliesschok 'de inflatiestrijd van de Fed bemoeilijkt' – de Fed verhoogde zijn prognoses voor de kern-PCE-inflatie voor 2026 en 2027 met respectievelijk 0,2 en 0,1 procentpunt .

ECB-presidente Christine Lagarde erkende de spanning in een toespraak in april 2026: 'Monetair beleid kan de energieprijzen niet verlagen. Maar we moeten vaststellen wanneer hogere energiekosten risico lopen over te slaan naar brede inflatie – hetzij via indirecte effecten, hetzij via tweede-ronde-effecten via lonen en inflatieverwachtingen' .

Thailand: Een netto-importeur in de vuurlinie

Thailand is als grote netto-olie-importeur bijzonder kwetsbaar. Het Fiscal Policy Office (FPO) verlaagde op 25 juli 2026 zijn prognose voor Dubai crude in 2026 naar 82 dollar per vat, een daling ten opzichte van een eerdere schatting van 91 dollar, verwijzend naar afnemende aanbodrisico's die de prijzen naar verwachting vanaf het vierde kwartaal van 2026 zullen drukken . De herziene prognose plaatste de gemiddelde prijs in een bandbreedte van 77-87 dollar .

De Monetary Policy Forum van de Bank of Thailand projecteerde op 14 juli 2026 dat Dubai crude in het tweede kwartaal van 2026 zijn piek zou bereiken, om daarna geleidelijk te dalen, hoewel de prijzen aan het einde van het jaar naar verwachting boven het pre-oorlogsniveau blijven . In het basisscenario van de bank neemt het conflict af in de eerste helft van 2026 – maar in een slechter scenario zouden de aanbodverstoringen het hele jaar 2026 aanhouden .

De impact in de echte wereld is ernstig. De Thaise inflatie bereikte in mei 2026 een 38-maanden hoogtepunt, gedreven door torenhoge energiekosten en transporttarieven . Het overheidsplanningsbureau schetste twee inflatiescenario's: 1,5-2,5% als de olieprijs piekt en dan daalt, versus 2,5-3,5% in een scenario van drie maanden aanhoudend hoge olieprijzen .

De Thaise minister van Financiën, Ekniti Nitithanprapas, waarschuwde in april dat de energie-infrastructuur in het Midden-Oosten zo ernstig is verstoord dat de olie- en gasvoorziening één tot twee jaar nodig kan hebben om te stabiliseren . PTT, het Thaise staatsoliebedrijf, zei in april dat de olieprijzen in het derde kwartaal van 2026 geleidelijk zouden kunnen dalen als het conflict in het Midden-Oosten afneemt, maar waarschuwde dat elke daling niet onmiddellijk zou zijn vanwege voorraden onderweg en moeilijkheden bij het veiligstellen van alternatieve leveringen .

ADB: Groeiprognose twee keer verlaagd nu de energiecrisis zich verdiept

De Asian Development Bank heeft zijn prognoses dit jaar twee keer verlaagd naarmate de crisis zich verdiepte. In de vooruitzichten van april 2026 werd voor Ontwikkelend Azië-Pacific een groei van 5,1% voor 2026 voorspeld . In juli, met het aanhoudende conflict, verlaagde de ADB dit naar 4,9% – een daling ten opzichte van 5,5% groei in 2025 .

De regionale inflatie in Ontwikkelend Azië wordt nu voorspeld op 4,3% voor 2026, vergeleken met 3% in 2025 – een opwaartse herziening van 0,7 procentpunt ten opzichte van april . De ADB verwees expliciet naar de langdurige verstoring van energie en toeleveringsketens door het conflict in het Midden-Oosten, wat de productiekosten verhoogt en de economische activiteit afremt .

Voor Thailand zijn de vooruitzichten nog somberder. Het landenrapport van de ADB van april 2026 voorspelde dat de bbp-groei in 2026 verder zou vertragen voordat deze in 2027 zou verbeteren, als gevolg van een zwakkere wereldwijde vraag en stijgende energieprijzen . Een bericht op sociale media van de ADB op 12 juli 2026 noemde een Thaise groei van slechts 1,8% in 2026, als een niet-officiële bron . Eerdere ADB-prognoses van september 2025 hadden de Thaise groeiverwachting voor 2026 al verlaagd naar 1,6% , terwijl het Monetary Policy Report Q4/2025 van de Bank of Thailand voorspelde dat de Thaise economie zou afkoelen tot 1,5% groei in 2026 .

Het Kasikorn Research Center schatte in maart 2026 dat de oliesschok 0,2 tot 0,7 procentpunt van de Thaise bbp-groei in 2026 zou kunnen afsnoepen .

Het stagflatierisico en de afweging van de centrale bank

Meerdere prognoses wijzen nu op het klassieke stagflatiepatroon: tragere groei in combinatie met hogere inflatie – de moeilijkste omgeving voor monetair beleid, omdat renteverhogingen om de inflatie te beteugelen de groei verder afremmen. BofA's karakterisering van 'milde stagflatie' maakt deel uit van een bredere consensus dat dit het heersende risico is in Azië en wereldwijd.

Als de olieprijs tot eind 2026 hoog blijft, staan centrale banken in energie-importerende economieën (vooral in opkomend Azië, inclusief Thailand) voor de moeilijkste afweging: het beleid verkrappen terwijl de groei vertraagt, of een inflatie boven de doelstelling accepteren.

Uiteenlopende olieprijsvisies weerspiegelen extreme onzekerheid

Het duidelijkste signaal van onzekerheid is de grote spreiding in olieprijsprognoses:

• Bank of America ziet een aanhoudende prijs van 100 dollar per vat tot en met 2026
• J.P. Morgan verwacht dat Brent in 2026 gemiddeld slechts 60 dollar per vat kost, op basis van zwakke vraag-aanbodfundamentals
• Het Amerikaanse Energy Information Administration (EIA) gaat in zijn Short-Term Energy Outlook uit van een grotendeels gesloten Straat van Hormuz en projecteert Brent op 105 dollar per vat in juni en juli, waarna de prijzen dalen naarmate de stromen geleidelijk hervatten

Het EIA merkte op dat Brent in mei 2026 daalde door zwakke vraag en berichten over een mogelijk akkoord tussen de VS en Iran – zelfs terwijl productiestoringen en lagere voorraden de prijzen hoog hielden . Een projectie van vóór het conflict van het Thaise Oil Fund Office ging uit van ruwe olie tussen 60-70 dollar per vat tot en met 2026, op basis van een traag economisch herstel en overaanbod – een voorspelling die nu los lijkt te staan van de realiteit.

Belangrijkste risico: de moeilijkste afweging

Als het Iran-conflict en de aanbodverstoringen de olieprijs tot eind 2026 hoog houden, staan centrale banken in energie-importerende economieën voor een benarde keuze. De waarschuwing van BofA dat de 'look-through'-benadering mogelijk niet langer houdbaar is, kristalliseert het dilemma: ofwel een hogere inflatie tolereren, ofwel het monetair beleid verkrappen in wat al een verwachte tragere groei is.

Voor Thailand, waar de inflatie al een 38-maanden hoogtepunt heeft bereikt en de groei wordt geraamd op 1,5-1,8% , is de marge voor fouten uiterst klein. De eigen prognoses van de Bank of Thailand gaan ervan uit dat het conflict in de eerste helft van 2026 afneemt – een aanname die eind juli nog niet is uitgekomen.