Hoe de Straat van Hormuz-crisis Russische oliekortingen deed verdwijnen en India de onmisbare draaischijf van de raffinagewereld maakte

De crisis in de Straat van Hormuz van 2026 – aangewakkerd door de Amerikaans-Israëlische luchtoorlog tegen Iran die op 28 februari 2026 begon – heeft de zeestraat, waar normaal gesproken ruwweg 20% van de wereldwijde olievoorziening doorheen stroomt, feitelijk gesloten. Het zeetransport van ruwe olie is met ongeveer 16% gedaald, wat de grootste verstoring van de oliemarkt in de geschiedenis heeft veroorzaakt . Hieronder staat hoe deze crisis de stromen van ruwe olie, de prijzen en de raffinagedynamiek in Azië hervormt.

Korting op Russische ESPO voor Chinese raffinaderijen krimpt

• December 2025: ESPO Blend werd verkocht met een recordkorting van $5–$6 per vat ten opzichte van Brent in Chinese havens, gedreven door zwakke vraag en sancties .
• Begin 2026: De kortingen liepen terug toen onafhankelijke Chinese raffinaderijen zich haastten om ladingen voor maart veilig te stellen vanwege vrees voor aanbodtekorten. Ook Indiase kopers hervatten een aantal aankopen .
• 23 juli 2026: Grote Chinese raffinaderijen hebben de aankoop van Russische ESPO-ruwe olie opgevoerd ondanks de krimpende kortingen, omdat de oorlog met Iran de export uit het Midden-Oosten ernstig heeft verstoord. Twee grote Chinese kopers hebben het grootste deel van een zeldzame tender voor ESPO Blend voor september vastgelegd tegen een korting van $1 tot $3 per vat ten opzichte van ICE Brent, vergeleken met ongeveer $4 voor augustusladingen .

Russische oliekortingen voor Indiase raffinaderijen verdwenen

• 23 juli 2026: De directielid Financiën van Bharat Petroleum Corp (BPCL) verklaarde dat handelaren zijn gestopt met het aanbieden van kortingen op Russische ruwe olie die aan India wordt verkocht, omdat de verstoringen van het aanbod uit het Midden-Oosten de vraag naar alle alternatieve kwaliteiten hebben aangewakkerd . BPCL bevestigde dat het kortingsvenster voor leveringen in september 2026 effectief is gesloten .
• Context: India importeerde in maart 2026 bijna 2 miljoen vaten per dag (bpd) Russische ruwe olie – het hoogste niveau sinds juni 2025 – maar zelfs toen waren de forse kortingen die Russische olie ooit aantrekkelijk maakten al aan het vervagen . Kortingen die eerder $10–$12 per vat bedroegen, waren in mei 2026 al gedaald tot $5–$6 per vat .

Omslag bij Chinese en Indiase raffinaderijen naar Russische olie en alternatieven

China:

• Chinese raffinaderijen kopen meer Russische ESPO ondanks de kleinere prijsvoordelen, en hebben ook Iraanse ruwe olie op het oog nu de aanbodcrisis in het Midden-Oosten verergert . De waarde van de Chinese schaduwvloot voor het kopen van gesanctioneerde olie met grote kortingen is sterk verminderd door het conflict; de Amerikaanse Huiscommissie voor China merkte op dat "het vermogen om gesanctioneerde olie met een enorme korting te kopen niet langer levensvatbaar lijkt" .

India:

• Nu de Russische kortingen wegvallen, schakelen Indiase raffinaderijen over op alternatieve kwaliteiten van buiten het Midden-Oosten om het tekort aan te vullen. Bronnen geven aan dat Indiase kopers actief op zoek zijn naar Iraanse, Venezolaanse en Angolese ruwe olie als vervanging . De Amerikaanse blokkade van Iraanse havens (13 april – 29 mei 2026) compliceert de Iraanse aanvoer, maar de belangstelling blijft groot.

India's exportexplosie van geraffineerde producten naar krappe Aziatische markten

• India heeft een duidelijke strategie gekozen: goedkopere Russische ruwe olie kopen en de export van geraffineerde producten opvoeren om het gat te vullen dat is ontstaan door de gesloten raffinaderijen in het Midden-Oosten en Rusland .
• Juli 2026: De Indiase export van lichte en middeldestillaten zal naar verwachting 1,55 miljoen vaten per dag bereiken, het hoogste maandelijkse volume sinds september 2025 en ongeveer 50% hoger dan in mei . Gegevens van Kpler laten zien dat India in juli op koers ligt om ongeveer 1,4 miljoen bpd aan geraffineerde producten te exporteren .
• De Indiase export van aardolieproducten zou ~25% kunnen stijgen ten opzichte van $44,4 miljard in het boekjaar 2025, omdat het land uitgroeit tot de de facto mondiale swing producer op het gebied van raffinage . De Aziatische brandstofmarkten, die verstoken zijn van de productie uit het Midden-Oosten en Rusland, nemen deze vaten op tegen stevige marges .

Een structurele verschuiving in de wereldwijde oliehandel

De crisis heeft niet alleen de stromen verstoord – ze heeft de economische grondslagen van de ruwe-olie-inkoop voor 's werelds twee grootste importeurs permanent veranderd. De daling van 16% in het wereldwijde zeetransport van ruwe olie heeft zich geconcentreerd in kwaliteiten uit het Midden-Oosten die voorheen de boventoon voerden in het dieet van de Aziatische raffinaderijen . Rusland, dat zijn olie na de westerse sancties met steeds grotere kortingen verkocht om marktaandeel te behouden, heeft die kortingen zien verdampen nu elk alternatief vat goud waard is geworden.

Voor India verdwijnt met het verlies van de Russische kortingen een historische bron van margevoordeel. Maar voor de raffinaderijen van het land opent het een nieuw hoofdstuk: waarde creëren door Russische ruwe olie te verwerken en de afgewerkte producten te exporteren naar een wereld die er dringend behoefte aan heeft. De Indiase exportvolumes van juli 2026 zijn bijna twee keer zo hoog als de 866.000 bpd van mei – een maand waarin de aanvoer van ruwe olie uit het Midden-Oosten instortte .

Het resultaat is een fundamenteel hertekende mondiale oliemarkt: olie uit het Midden-Oosten blijft vastzitten achter de Straat van Hormuz, Russische ruwe olie wordt voor het eerst sinds de invasie van Oekraïne tegen marktprijzen verkocht, en de Indiase raffinaderijen draaien op volle toeren om te voorkomen dat de Aziatische brandstofmarkten volledig vastlopen.