JPMorgan waarschuwt: 'Super' El Niño jaagt inflatie aan, vooral in opkomende markten

Een snel opkomend El Niño-weerpatroon, dat naar verwachting een historisch zware 'super' gebeurtenis wordt, dreigt te botsen met hoge energieprijzen en geopolitieke verstoringen. Dit creëert een gevaarlijke inflatiecocktail voor de wereldeconomie. JPMorgan-economen schatten in een rapport van 24 juli 2026 dat de combinatie de mondiale hoofdinflatie volgend jaar met 0,3 procentpunt kan verhogen, waarbij opkomende markten het zwaarst worden getroffen .

Dit artikel bundelt de belangrijkste waarschuwingen van JPMorgan, Reuters, Bloomberg, Allianz Research, de Aziatische Ontwikkelingsbank (ADB), de Economist Intelligence Unit (EIU) en andere grote bronnen. Het behandelt de kans en omvang van de gebeurtenis, de verwachte inflatie-effecten, de versterkende druk van energieprijzen en geopolitiek, specifieke risico's voor landbouwproducten en beleidsaanbevelingen.

Kans en omvang van de gebeurtenis

De El Niño van 2026 wordt naar verwachting een historisch zware 'super' gebeurtenis. Het Amerikaanse Climate Prediction Center bevestigde dat de omstandigheden in mei 2026 zijn ontstaan, waarna het fenomeen naar verwachting zal aansterken en zijn piek zal bereiken tijdens de noordelijke winter . JPMorgan schat de kans op een super El Niño dit jaar op 81% . UBS Group stelt de kans dat El Niño aanhoudt tot eind 2026 en begin 2027 op 96% . De gebeurtenis zal naar verwachting vanaf juli 2026 escaleren, pieken in de wintermaanden en tegen de zomer van 2027 afnemen, hoewel de systemische gevolgen voor de beschikbaarheid en prijzen van voedsel tot in 2027 en 2028 kunnen voortduren .

Verwachte effecten op de hoofdinflatie

De kernraming van JPMorgan

• JPMorgan-economen schatten dat de combinatie van een super El Niño en hogere energieprijzen de mondiale hoofdinflatie volgend jaar met 0,3 procentpunt kan verhogen, waarbij opkomende markten de dupe worden .
• Sajjid Chinoy, hoofd Aziatisch economisch onderzoek bij JPMorgan, stelt dat de El Niño-component alleen al de inflatie in Azië met gemiddeld ~30 basispunten (0,3 pp) kan verhogen, hoewel de impact per land verschilt .
• De bank ziet de voedselinflatie mogelijk met 1,3%–1,5% stijgen doordat energiekosten de oogstverstoringen versterken .

Bredere impact op opkomende markten

• De Aziatische Ontwikkelingsbank (ADB) verhoogde de inflatieverwachting voor 2026 voor ontwikkelend Azië naar 4,3%, 1,3 procentpunt boven de 3,0% inflatie in 2025. Dit komt door hogere energieprijzen die doorsijpelen in voedsel en andere kosten .
• Allianz Research schat dat Indonesië de grootste inflatieklap krijgt met +2,3 procentpunt als gevolg van voedselprijzen, gevolgd door Maleisië en de Filipijnen, waar de impact op +0,7 procentpunt wordt geschat .
• Deutsche Bank waarschuwt dat de klimaatschok 'de voedselkosten tot 2027 kan hervormen', waarbij onvoorspelbaar weer de opwaartse prijsdruk van de olieprijsschok door de Iran-oorlog versterkt .
• Goldman Sachs schat dat de gecombineerde schokken van energie, kunstmest en El Niño de voedselinflatie in Zuidoost-Azië binnen twaalf maanden met 2,1 procentpunt kunnen verhogen .

Versterkende druk: energieprijzen en geopolitieke verstoringen

De El Niño treft een economie die al worstelt met een prijsstijging van energie als gevolg van het conflict in Iran, wat een gevaarlijke vicieuze cirkel creëert:

• Olie boven $100 en doorsijpeling van energie: Bruce Kasman van JPMorgan merkt op dat de hoofdinflatie en de kerninflatie al sterk zijn gestegen als gevolg van hogere energieprijzen . De combinatie van olie boven $100 per vat en de El Niño zal naar verwachting de mondiale inflatie verlengen . JPMorgan heeft officieel het 'goudlokje-scenario' voor de Amerikaanse economie van tafel geveegd, verwijzend naar de Iran-oorlog en de inflatiegolf die waarschijnlijk een negatieve groeischok zal veroorzaken .
• Kunstmesttekort: De handel in kunstmest via de Straat van Hormuz is nog steeds ~30% lager als gevolg van de crisis in het Midden-Oosten, waardoor de inputkosten voor basisgewassen in heel Azië direct stijgen . Schroders waarschuwt dat deze verstoring, in combinatie met veranderende regenval, de voedselinflatie in de dubbele cijfers kan drijven .
• Beleidsdilemma voor centrale banken: De ADB waarschuwt dat de littekens op de energiemarkt kunnen blijven bestaan, met verstoringen die slechts geleidelijk verdwijnen en inflatoire druk die aanhoudt naarmate de neveneffecten zich verbreden . De Economist Intelligence Unit (EIU) zegt dat El Niño de centrale banken in Azië voorzichtig zal houden — ondanks een lichte daling van de mondiale energieprijzen, voorkomen hoge voedselinflatie en brandstofkosten een snelle omslag naar een ruim monetair beleid .
• Aanhoudende inflatie als hoofdthema: De vooruitzichten van JPMorgan voor het midden van het jaar geven aan dat aanhoudende inflatie een 'hoofdthema' blijft in hun vooruitzichten voor 2026, en dat de ECB en de Bank of Japan naar verwachting in juni 2026 de rente zullen verhogen, als weerspiegeling van de bredere verkrappende impuls .

Specifieke risico's voor landbouwproducten

Product	Belangrijkste risico's
Rijst	Droogte in Zuid- en Zuidoost-Azië bedreigt de oogsten. India's 2026 El Niño-advies dringt er bij boeren op aan over te schakelen op waterbesparende gewassen, wat wijst op een waarschijnlijk tekort aan rijst, suikerriet en peulvruchten . Lage voorraden en mogelijke exportbeperkingen kunnen leiden tot aanzienlijke prijsvolatiliteit . Historische gegevens van analyses van de Reserve Bank of India laten zien dat de voedselinflatie binnen twee kwartalen na een zwakke moesson 200–400 basispunten boven de trend uitschiet .
Palmolie	Meerjarig gewas met vertraagde effecten — de gevolgen kunnen in latere jaren duidelijker worden . Verstoring van de kunstmestvoorziening via Hormuz en droogte in Indonesië en Maleisië zijn acute kwetsbaarheden. Indonesië is goed voor ongeveer 60% van de wereldwijde aanvoer en Maleisië voor ongeveer 30%, waardoor het aanbodbeeld zeer geconcentreerd is . Allianz rangschikt palmolie als een van de drie meest risicovolle grondstoffen, samen met suiker en rijst .
Suikerriet	Hoog risico op droogte in belangrijke productieregio's. India's advies wijst op een verwacht tekort aan suikerriet, naast rijst en peulvruchten . Er worden prijsschokken van 10%–50% voor belangrijke landbouwgrondstoffen voorspeld, waarbij de zwaarst getroffen producten mogelijk prijsstijgingen van 50% tot 100% of meer zullen zien .

Een Reuters-analyse waarschuwt dat weersafwijkingen de beschikbaarheid en prijzen tot 2027 en 2028 kunnen beïnvloeden, en dat bedrijven hun toeleveringsketens moeten stresstesten op prijsschommelingen van 10%–50% in belangrijke landbouwinputs . De Commodity Markets Outlook van de Wereldbank van april 2026 voorspelt een stijging van 2,5% van de mondiale voedselgrondstoffenprijsindex voor 2026, maar merkt op dat de risico's 'duidelijk naar boven gericht zijn' als gevolg van El Niño, stijgende energie- en kunstmestkosten en mogelijke handelsbeperkingen .

Beleidsaanbevelingen voor het opbouwen van buffers

Op basis van de verzameling waarschuwingen komen de volgende beleidsaanbevelingen van analisten en instellingen:

Monetair beleid: een voorzichtige, datagestuurde koers aanhouden. De EIU adviseert centrale banken niet voortijdig over te schakelen op een ruim beleid — hoge voedselinflatie en brandstofkosten in combinatie met de El Niño vereisen voortdurende waakzaamheid . De vooruitzichten van JPMorgan voor het midden van het jaar suggereren dat centrale banken in de Filipijnen, Indonesië en India mogelijk gedwongen worden de rente verder te verhogen of de versoepeling uit te stellen tot 2027 .

Fiscale en voedselzekerheidsbuffers: strategische reserves opbouwen en aanvoer diversifiëren. Gezien de grote kans op exportbeperkingen voor rijst en andere basisproducten, moeten overheden graanreserves aanleggen en alternatieve importbronnen veiligstellen . Het Allianz-rapport merkt op dat exportverboden door grote landbouwproducenten (India, Thailand, Vietnam) de binnenlandse druk kunnen verlichten, maar de inflatierisico's voor importeurs kunnen vergroten .

Landbouwadaptatie: programma's voor gewasoverschakeling versnellen. Het advies van India uit 2026 om boeren aan te sporen over te schakelen op waterbesparende gewassen is een voorbeeld — maar de vraag wie de transitiekosten en -risico's draagt, blijft onbeantwoord .

Stresstesten van toeleveringsketens: voorbereiden op aanhoudende verstoringen. Bedrijven en overheden moeten scenario's modelleren waarin verstoringen van de kunstmesthandel en weersafwijkingen tot 2028 aanhouden, en investeren in logistieke redundantie .

Regionale coördinatie: vermijd 'ieder voor zich'-exportverboden. Het Allianz-rapport merkt op dat de Aziatische economieën met de hoogste inflatie (Indonesië, Maleisië, Filipijnen) baat zouden hebben bij gecoördineerd regionaal voedselhandelsbeleid in plaats van eenzijdige beperkingen die prijsstijgingen versterken .