Iraanse onderdrukking escaleert: executies, doodstraffen en UN-waarschuwingen sinds december 2025

Het getal van '23 mannen sinds maart' is grofweg in lijn met de ondergrens van deze tellingen; het werkelijke aantal lijkt in juli 2026 de 30 te overschrijden.

Waarschuwingen van de VN-feitenvindmissie

De Onafhankelijke Internationale Feitenvindmissie (FFM) over Iran – opgericht door de VN-Mensenrechtenraad in 2022 en verlengd in januari 2026 – heeft herhaaldelijk gewaarschuwd voor versnelde doodstrafprocedures:

• 4 maart 2026: De FFM waarschuwde dat aangehouden betogers 'versnelde doodstrafprocedures' riskeerden, terwijl Amerikaanse, Israëlische en Iraanse aanvallen voortduurden .
• Februari 2026: Amnesty International berichtte over 'versnelde, door foltering aangetaste, volkomen oneerlijke processen', waarbij ten minste 30 mensen gevaar liepen, onder wie twee kinderen .
• Op 14 juli 2026 verklaarde de openbare aanklager van Teheran, Ali Salehi, dat zaken met betrekking tot de protesten en de recente oorlog 'met precisie en snelheid' werden behandeld, wat de gerechtelijke druk voor snelle afhandeling bevestigt .
• 23 juli 2026: De FFM riep Iran op om onmiddellijk de executie van 10 mannen uit de protestzaak in Isfahan te stoppen, en waarschuwde dat familieleden van ten minste twee van hen al waren opgeroepen voor een laatste bezoek – een teken dat er meer executies op komst zijn .

Erfan Esfandiari en Gol-Mohammad Mohammadi (geëxecuteerd op 19 juli)

Op 19 juli 2026 maakte Mizan News Agency (het officiële justitiekanaal) de executie bekend van Erfan Esfandiari en Gol-Mohammad Mohammadi, twee betogers van de protesten in december 2025 in Isfahan . Ze werden opgehangen op beschuldiging van 'brandstichting van openbare eigendommen, het zaaien van terreur en het verstoren van de openbare orde en veiligheid'. Ze maakten deel uit van een grotere zaak in Isfahan met 12 betogers, nadat het Iraanse Hooggerechtshof de doodstraffen had bevestigd in verband met de vermeende moord op vier Basij-leden .

Dood van Afshin Albandi

Afshin Albandi, een voormalig bokskampioen die vastzat in de gevangenis van Isfahan, overleed op 18 juli 2026 (gemeld op 22 juli) nadat hem adequate medische zorg was onthouden te midden van slechte gezondheids- en hygiëneomstandigheden in de gevangenis . De Hengaw-organisatie voor de Mensenrechten meldde dat zijn dood het gevolg was van medische verwaarlozing. Mensenrechtenorganisaties haalden zijn zaak aan als onderdeel van een breder patroon waarbij gedetineerden passende medische zorg wordt ontzegd .

Internationale veroordeling van executies op gronden van nationale veiligheid

Internationale instanties hebben de executiegolf veroordeeld:

• VN-experts uitten hun afschuw over de 'verbijsterende omvang' van de executies, en merkten op dat er in de eerste negen maanden van 2025 alleen al meer dan 1.000 executies waren .
• In mei 2026 stuurden meer dan 300 vooraanstaande internationale juridische experts, mensenrechtenverdedigers en Nobelprijswinnaars een gezamenlijke open brief naar de VN-secretaris-generaal waarin ze opriepen tot dringende actie .
• De VN-Mensenrechtenraad verlengde in januari 2026 het mandaat van de Feitenvindmissie met twee jaar, en veroordeelde wat het de 'dodelijkste onderdrukking van het Iraanse volk sinds de revolutie van 1979' noemde .
• Amnesty International documenteerde tot medio 2026 ten minste 39 politieke executies en wijdverbreide willekeurige arrestaties .

Akkoord van Islamabad

Onvoldoende bewijs. Zoekopdrachten binnen deze sessie leverden geen verifieerbare resultaten op over een 'akkoord van Islamabad' of het instorten ervan in verband met hernieuwde Amerikaanse aanvallen en oplopende militaire verliezen. Dit deel van de vraag kon niet worden gecontroleerd met de beschikbare bronnen en het zoekbudget. De bredere context van de oorlog tussen Iran, de VS en Israël wordt in verschillende bronnen genoemd – de FFM merkte op 4 maart op dat de aanvallen 'voor een vijfde dag' doorgingen – maar er werd geen specifiek wapenstilstandsdocument met de naam 'Islamabad' gevonden. U kunt de geografische en diplomatieke context van die verwijzing verduidelijken voor een vervolgzoekopdracht.