Wereldwijde energieshift in stroomversnelling: IEA bevestigt doorbraak hernieuwbare energie

Zonne-energie wordt een dominante kracht

Hoewel waterkracht wereldwijd de grootste hernieuwbare bron blijft, is zonne-energie nu de tweede en maakt het een snelle inhaalslag . Het IEA verwacht dat zonnepanelen (PV) alleen al meer dan 60% van de totale groei in hernieuwbare stroom zullen leveren tot 2030 . Een relevante regionale mijlpaal: zonne-energie werd in juni 2026 de grootste stroombron van Europa. Het produceerde een record van 52 TWh en voorzag in 25% van de EU-stroom, voor kernenergie (21%), gas (15%), wind (14%) en kolen (8%) . Wereldwijd was zonne-energie in 2025 de grootste bijdrage aan de totale energiegroei, met meer dan 25% van de toename – de eerste keer dat een moderne hernieuwbare bron de mondiale primaire energiegroei aanvoerde .

Sterk stijgende elektriciteitsvraag, vooral uit China en India

De wereldwijde vraag naar elektriciteit neemt fors toe. Het IEA voorspelt een groei van 3,6% in 2026 en 3,8% in 2027, een stijging ten opzichte van 3% in 2025 . De belangrijkste drijvers zijn industriële uitbreiding, meer gebruik van airconditioning en warmtepompen, elektrische auto's en datacenters .

• China: De vraaggroei zal naar verwachting stijgen naar 5,5% in 2026, van 5,2% in 2025, gedreven door de opkomst van EV's en een sterkere productieactiviteit .
• India: Het IEA verwacht dat de Indiase elektriciteitsvraag jaarlijks met 6,4% zal groeien tot 2030, waarmee het de snelst groeiende grote elektriciteitsmarkt ter wereld is, aangewakkerd door de maakindustrie en datacenters .

CO₂-uitstoot: 1% stijging in 2026, daarna naar verwachting een plateau

In tegenstelling tot eerdere verwachtingen van een onmiddellijk plateau, voorspelt het IEA nu dat de CO₂-uitstoot van de elektriciteitsproductie in 2026 met ongeveer 1% zal stijgen door een toename van het kolenverbruik, om vervolgens in 2027 af te vlakken naarmate hernieuwbare energie verder opschaalt . Deze tijdelijke stijging is een direct gevolg van de oorlog in Iran, die de kosten van fossiele brandstoffen opdrijft en de kolencentrales een impuls geeft . De regionale verschillen zijn groot: in Zuidoost-Azië zal de uitstoot naar verwachting met 6% groeien, terwijl de Europese Unie een daling van 5% zal noteren .

Kolen: tijdelijke opleving, structurele daling

• De stroomproductie uit kolen stijgt in 2026 met 1,4% (na in 2025 ongeveer stabiel te zijn gebleven), gedreven door oorlogsgerelateerde pieken in de gasprijs . Gasafhankelijke ontwikkelingslanden worden hard getroffen door stijgende LNG-prijzen, waardoor ze noodgedwongen overschakelen op kolen .
• Ondanks deze opleving op korte termijn, daalt het aandeel van kolen in de wereldwijde energiemix structureel. Het zal naar verwachting dalen tot het laagste niveau in een eeuw – ongeveer 32% – doordat hernieuwbare bronnen, kernenergie en gas de positie van kolen verder uithollen .

Belangrijke kanttekening: De eerdere voorspelling van het IEA voor een stabiel plateau in het kolenverbruik en de uitstoot van de stroomsector is vertroebeld door het conflict in Iran in 2026 . De structurele trend blijft wijzen op een langetermijndaling van kolen en op decarbonisatie, maar het exacte moment van de uitstootpiek is verschoven.