Bulgarije kiest voor Amerikaanse tankvliegtuigen en krijgt NAVO-bescherming toegezegd

Een ruime meerderheid, maar scherpe politieke tegenstand

De voorstemmen kwamen van de regerende coalitie Progressive Bulgaria, die 121 stemmen leverde, en van 15 parlementsleden van de MRF. Twaalf tegenstemmen kwamen van de nationalistische partij Vazrazhdane; één lid van Progressive Bulgaria stemde eveneens tegen. Twee andere leden van die partij onthielden zich .

Het besluit volgde op de goedkeuring door de parlementaire Defensiecommissie op 21 juli. Die commissie behandelde een Amerikaanse diplomatieke nota waarin Washington om de stationering vroeg op basis van het defensiesamenwerkingsakkoord tussen de Verenigde Staten en Bulgarije uit 2006 .

President Iliana Iotova stelde dat de aanwezigheid van de tankvliegtuigen Bulgarije niet automatisch tot partij bij militaire acties tegen Iran maakt . De oppositie, aangevoerd door het pro-Russische en nationalistische Vazrazhdane, beschuldigde de regering er juist van het land in de oorlog tussen de VS en Iran te trekken . Ook andere parlementsleden waarschuwden dat logistieke steun in de praktijk tot grotere betrokkenheid bij het conflict kan leiden .

Iran spreekt van medeplichtigheid

Iran waarschuwde Bulgarije al vóór de stemming. Op 21 juli zei woordvoerder Esmail Baghaei van het Iraanse ministerie van Buitenlandse Zaken dat het gebruik van Bulgaarse grond voor Amerikaanse militaire operaties tegen Iran zou neerkomen op medeplichtigheid aan wat Teheran omschreef als ‘agressie en oorlogsmisdaden’ .

Teheran had Sofia eerder in 2026 al per diplomatieke nota gevraagd om Amerikaanse luchthavens niet te laten gebruiken voor militaire activiteiten die met Iran verband houden. Iran stelde daarbij zich het recht voor te behouden om te reageren . De waarnemend viceminister van Buitenlandse Zaken Marin Raykov erkende dat de nota was ontvangen, maar zei dat er geen reden was voor publieke paniek .

Premier Rumen Radev wees de Iraanse beschuldiging van de hand. Volgens hem zijn de tankvliegtuigen uitsluitend bedoeld voor logistieke missies en is het uitgesloten dat militaire operaties in het Midden-Oosten vanaf Bulgaars grondgebied worden uitgevoerd. Hij benadrukte ook dat de toestellen buiten het Bulgaarse luchtruim worden bijgetankt en dat er geen offensieve wapensystemen worden gestationeerd .

NAVO: Bulgarije wordt verdedigd

Een dag na de stemming kwam een opvallend duidelijke boodschap uit NAVO-kringen. Kolonel Martin O’Donnell zei op 23 juli tegen Euronews: ‘De NAVO zal Bulgarije verdedigen tegen elke actie van Iran.’ Hij verwees daarbij naar eerdere Iraanse ballistische raketaanvallen richting Turkije, een NAVO-lidstaat, waarbij de alliantie de Turkse verdediging ondersteunde .

De verklaring sluit aan bij de NAVO-topverklaring van Ankara van 8 juli. Daarin herbevestigden de bondgenoten hun ‘onwrikbare inzet’ voor collectieve verdediging onder Artikel 5: een aanval op één bondgenoot geldt als een aanval op allen. Ook bevestigde de alliantie haar brede aanpak van afschrikking en verdediging vanuit alle richtingen .

De NAVO had haar lucht- en raketverdediging aan de oostflank eerder in 2026 al opgeschroefd na Iraanse raketaanvallen in de regio. Een ballistische raket die richting Turkije werd gelanceerd, werd door NAVO-raketverdedigingssystemen onderschept . Griekenland stuurde daarnaast een Patriot-luchtverdedigingsbatterij en F-16’s naar het noorden van het land om Bulgarije beter te beschermen, na een formeel verzoek van Sofia in maart .

De bredere achtergrond: oplopende spanningen tussen Washington en Teheran

De inzet op Bezmer komt op een moment waarop de Amerikaanse militaire campagne tegen Iran zich volgens de beschikbare berichtgeving uitbreidt en de Amerikaanse president Donald Trump met verdere escalatie dreigt . Iran had eerder ballistische raketten afgevuurd op Turkije en Cyprus. De Bulgaarse minister van Defensie Atanas Zapryanov noemde die aanvallen een ‘gevaarlijke escalatie’, vooral omdat Turkije lid is van de NAVO .

De bronnen beschrijven de situatie als een opnieuw oplaaidend conflict en een verbredende Amerikaanse campagne tegen Iran . Ze geven in dit dossier geen afzonderlijke, gedetailleerde bevestiging van de precieze omstandigheden rond het instorten van een tijdelijk staakt-het-vuren. Wel is duidelijk dat de regionale spanningen de veiligheidszorgen in Bulgarije en andere NAVO-landen hebben vergroot.

Radev verwijst naar eerdere Amerikaanse inzet in Sofia

Radev erkende bovendien dat eerdere Amerikaanse vliegtuigontplooiingen op de civiele luchthaven van Sofia verband hielden met operaties in het Midden-Oosten. Daarmee suggereerde hij dat Bulgarije al langer een logistieke rol speelt in de Amerikaanse regionale aanwezigheid .

Tegelijk hield de premier vol dat de nieuwe inzet op Bezmer strikt logistiek blijft. Volgens de Bulgaarse regering worden geen offensieve wapensystemen geplaatst en maakt de tijdelijke aanwezigheid van de KC-135’s het land niet tot deelnemer aan militaire operaties .

De kern van het debat is daarmee niet alleen waar de vliegtuigen worden gestationeerd, maar ook hoe ver logistieke steun kan gaan voordat die door tegenstanders als directe militaire betrokkenheid wordt gezien. Bulgarije zegt met de beslissing zijn bondgenootschappelijke verplichtingen na te komen; Iran ziet dezelfde stap als steun aan Amerikaanse militaire acties.