Volgens Boeing roepen zowel het moment als de omvang van de lening vragen op over de verenigbaarheid ervan met het handelsbestand dat de EU en de VS in 2021 sloten. Dat akkoord beloofde onder meer een open en transparant proces rond overheidssubsidies .
Boeing wijst vooral op twee punten:
Boeing wil dat de Amerikaanse regering de EU om volledige openheid vraagt over de voorwaarden en bepalingen van de financiering. De kern van de vraag is of de lening in feite kan neerkomen op een verkapte subsidie die de afspraken uit 2021 ondermijnt .
De lening is volgens de EIB uitzonderlijk groot:
| Onderdeel | Details |
|---|---|
| Totaalbedrag | €3 miljard, ongeveer 3,42 tot 3,43 miljard dollar; volgens de EIB de grootste bedrijfslening uit haar geschiedenis |
| Eerste tranche | €1 miljard, op 29 juni 2026 in Brussel ondertekend |
| Ontvanger | Airbus SE |
| Doel | Onderzoek en ontwikkeling en geplande investeringen tot 2030 in geavanceerde productietechnieken, verduurzaming, commerciële vliegtuigen van de volgende generatie, defensie en ruimtetechnologie |
| EIB-programma | TechEU, het vlaggenschipprogramma van de bank om investeringen in strategische technologie in Europa te versnellen |
| Voorwaarden | De EIB omschrijft de financiering als een normale lening met rente, onderdeel van haar reguliere financieringsactiviteiten. De bank ontkent dat Airbus uitzonderlijke steun krijgt |
De eerste tranche van €1 miljard werd tijdens een ceremonie in Brussel door de EIB en Airbus ondertekend . De financiering moet de investeringsplannen van Airbus tot 2030 ondersteunen, aldus de EIB .
De Verenigde Staten en de Europese Unie voerden bij de Wereldhandelsorganisatie (WTO) jarenlang juridische strijd over wederzijdse beschuldigingen van illegale steun aan Boeing en Airbus. Beide partijen boekten gedeeltelijke overwinningen. Dat leidde tot vergeldingstarieven op goederen ter waarde van miljarden dollars, waaronder vliegtuigen, tractoren, wijn en kaas .
De WTO oordeelde dat de EU illegale steun had verleend aan de programma’s voor de A380 en A350 . Ook stelde de organisatie vast dat de VS Boeing had bevoordeeld met illegale belastingvoordelen en onderzoeksfinanciering .
In juni 2021 kwamen de EU en de VS overeen om de tarieven die verband hielden met het conflict vijf jaar op te schorten. Het akkoord moest een toekomstgericht kader bieden waarin beide partijen subsidiegeschillen gezamenlijk zouden aanpakken, in plaats van telkens een nieuwe juridische procedure te starten .
Samen werden strafheffingen op goederen ter waarde van 11,5 miljard dollar opgeschort .
Op 25 juni 2026 besloten de EU-lidstaten de opschorting van de tarieven voor onbepaalde tijd te verlengen. Dat gebeurde kort voordat de bestaande regeling op 6 juli zou aflopen . De stap werd gezien als een diplomatieke poging om verdere escalatie te voorkomen.
Boeings brief heeft die rust echter opnieuw kwetsbaar gemaakt. Volgens het bedrijf staat een recordlening aan Airbus, aangekondigd vlak na de verlenging, haaks op de geest van het akkoord . De EIB stelt daartegenover dat vergelijkbare leningen tijdens het WTO-conflict zijn toegestaan en dat het om normale marktfinanciering gaat, niet om een subsidie .
De regering-Trump heeft tarieven breed ingezet, maar zou terughoudend zijn met een beroep op WTO-mechanismen die de multilaterale handelsregels impliciet zouden erkennen. President Trump heeft daarnaast afzonderlijk opgeroepen tot gesprekken met handelspartners over de import van buitenlandse vliegtuigen. Boeing zou zijn zorgen in dat kader kunnen voorleggen .
In 2025 werden vliegtuigen en vliegtuigonderdelen bovendien vrijgesteld van tarieven, nadat de regering eerder kortstondig heffingen op de luchtvaart had ingevoerd .
Boeing vraagt niet rechtstreeks om het stopzetten van de lening, maar om Amerikaanse controle en duidelijkheid over de vraag of de financiering een verkapte overheidssubsidie vormt. De EIB houdt vol dat Airbus een reguliere lening met rente ontvangt.
De zaak laat zien dat het handelsconflict tussen de twee machtsblokken weliswaar formeel is bevroren, maar nog altijd onder de oppervlakte voortduurt. Als Washington Boeings verzoek overneemt, kan de kwestie uitgroeien tot een nieuwe trans-Atlantische confrontatie. Als de lening als normale marktfinanciering wordt aanvaard, blijft de tarievenoorlog voorlopig op ijs staan.