Binnenlandse brandstofcrisis in Rusland: hoe Oekraïense drones leidden tot rantsoenering, een imploderende wijnindustrie en een wanhopige omkering van een energiesupermacht

Sinds augustus 2025 heeft een aanhoudende Oekraïense langeafstandsdronecampagne ongeveer een derde van de Russische raffinagecapaciteit vernietigd of uitgeschakeld. Dit heeft het land in de ergste brandstofcrisis in decennia gestort en het Kremlin gedwongen tot een reeks ongekende noodmaatregelen . In juli 2026 hadden benzinetekorten zich verspreid over de meeste van de 83 Russische regio's, met directe gevolgen naar schatting voor 50 miljoen mensen – ongeveer 35% van de Russische bevolking . Hier is een uitgebreid, op feiten gecontroleerd overzicht van de crisis en de gevolgen daarvan.

Schade aan raffinaderijen en productievermindering

Sinds het begin van 2026 hebben Oekraïense drones minstens 194 keer Russische olieraffinaderijen getroffen . In mei 2026 waren bijna alle grote raffinaderijen in Centraal-Rusland gesloten of hadden ze hun productie drastisch verminderd. De totale stilgelegde raffinagecapaciteit bedroeg meer dan 83 miljoen ton per jaar – ongeveer een kwart van de totale Russische capaciteit . Op het hoogtepunt van de crisis lag ongeveer 40% van de Russische raffinagecapaciteit stil als gevolg van schade door aanvallen en daaropvolgende reparaties . Het Internationaal Energieagentschap voorspelde dat de lagere verwerkingssnelheden tot ten minste medio 2026 zouden aanhouden .

Volgens Vladimir Nikitin van het Russische energiemarktanalisebureau Seala waren Oekraïense drone-aanvallen verantwoordelijk voor ongeveer 70% van de stilstanden . De campagne is meedogenloos: in april en mei 2026 alleen al waren er 26 Oekraïense aanvallen op raffinaderijen – exact hetzelfde aantal als in augustus en september 2025, toen Rusland voor het eerst merkbare benzinetekorten ondervond .

Impact op het platteland

Verarmde dorpen in het uitgestrekte Russische binnenland worden het hardst getroffen. Velen zijn afhankelijk van één enkel tankstation voor benzine, diesel en stookolie. Nu de aanvoer is afgesneden, worden dorpelingen geconfronteerd met zowel mobiliteits- als bestaanscrises . De crisis heeft toegeslagen tijdens het cruciale oogstseizoen, waardoor boerderijen die afhankelijk zijn van diesel voor tractoren en combines worden bedreigd . Exploitanten van kleine en onafhankelijke tankstations in Siberië zijn gedwongen te sluiten vanwege aanhoudende brandstofproblemen .

Lange rijen auto's staan urenlang te wachten bij tankstations langs grote snelwegen, waaronder de route tussen Moskou en Sint-Petersburg . In afgelegen gebieden, zoals het Russische Verre Oosten, zijn automobilisten overgestapt op duurdere brandstoffen vanwege het gebrek aan gewone benzine .

De Krim en de wijnindustrie

De Krim, die volledig afhankelijk is van brandstofleveringen uit het Russische vasteland, wordt bijzonder hard getroffen. Oekraïne voerde ook de aanvallen op brandstoftankers in de Zee van Azov op om de aanvoer naar het schiereiland af te knijpen . Al in september 2025 voerde de Krim een prijsbevriezing en rantsoenering van benzine in. Het regionale hoofd Sergei Aksyonov kondigde een limiet van 30 liter per voertuig aan en een prijsbevriezing van 30 dagen voor verschillende soorten benzine en diesel . In juni 2026 gold voor inwoners een limiet van 20 liter per voertuig en stonden ze uren in de rij bij tankstations. Voor aankopen waren QR-codes gekoppeld aan kentekenplaten vereist .

De wijnindustrie op de Krim stort nu in. Brandstoftekorten en de daarmee gepaard gaande stroomuitval maken het onmogelijk om wijngaarden te onderhouden, irrigatie te laten werken of druiven voor de oogst te vervoeren, aldus producenten tegen Forbes Rusland. Arbeiders behandelen wijnstokken met de hand tegen ongedierte met rugspuiten omdat er geen brandstof is voor tractoren. Stroomuitval heeft de internettoegang lamgelegd, waardoor het onmogelijk is om online te verkopen. Dieselgeneratoren houden de lichten aan, maar diesel op de zwarte markt is onbetaalbaar duur geworden . Producenten beschreven de situatie als "catastrofaal" voor de sector .

Rantsoeneringsmaatregelen en jerrycanverboden

Eind juni 2026 hadden meer dan 40 van de 83 Russische regio's officiële brandstofbeperkingen ingevoerd en waren er klachten over leveringsproblemen ontvangen uit in totaal 85 regio's (inclusief bezette Oekraïense gebieden) . Een CNN-analyse bevestigde dat bijna alle 83 Russische regio's te kampen hadden met leveringsproblemen .

Veelvoorkomende maatregelen zijn:

• Limieten van 20–30 liter benzine en tot 50–60 liter diesel per voertuig
• Een volledig verbod op de verkoop van benzine in jerrycans om hamsteren te voorkomen
• Een maximum aan brandstofaankopen per klant per dag

De grootste Russische tankstationketens – Rosneft (meer dan 2.200 stations), Bashneft (500 stations) en TNK – zijn volledig gestopt met de verkoop van benzine in jerrycans in heel Rusland. Brandstof wordt alleen nog direct in de voertuigtank getankt, met een interne limiet van maximaal 90 liter per voertuig . Tatneft (meer dan 850 stations) heeft de brandstofverkoop volledig beperkt, met een limiet van maximaal 30 liter benzine en 60 liter diesel per tankbeurt . Sommige regio's – waaronder Moskou en Sint-Petersburg – zeggen dat de beperkingen niet door de autoriteiten worden opgelegd, maar door de tankstationexploitanten zelf die met lege tanks zitten .

Exportverboden

De Russische regering heeft de exportverboden steeds verder uitgebreid om brandstof in eigen land te houden:

• September 2025: Rusland verbood alle brandstofexport tot het einde van het jaar .
• Januari 2026: Het verbod werd verlengd tot 31 juli 2026 voor benzine, diesel en andere brandstoffen. Directe producenten van aardolieproducten werden echter vrijgesteld van het benzine-exportverbod om overbevoorrading te voorkomen .
• 1 april 2026: Een nieuw verbod op benzine-export door producenten trad in werking, gericht op het stabiliseren van de aanvoer tijdens het plantseizoen in de landbouw .
• 1 juni 2026: De export van vliegtuigbrandstof werd verboden tot 30 november. De regering stelde dat het doel was "de stabiliteit op de binnenlandse brandstofmarkt te handhaven" .
• 9 juli 2026: Rusland voerde een volledig verbod op de export van diesel in, waarbij de beperking ook tot producenten werd uitgebreid. Vice-premier Alexander Novak kondigde het verbod aan tijdens een televisie-uitzending van een vergadering met president Vladimir Poetin. Hij zei dat het besluit bedoeld was om "de leveringen aan de binnenlandse markt te vergroten" .

Importomkeringen en kwaliteitsverlagingen

Rusland, lange tijd een grote brandstofexporteur, wordt gedwongen om import van brandstof te overwegen – een zeldzame stap voor een van 's werelds grootste exporteurs van olie en geraffineerde producten. Eind juni 2026 spraken functionarissen over de import van benzine en diesel uit Wit-Rusland en andere buurlanden om de binnenlandse tekorten te verlichten . Vier branchebronnen vertelden Reuters medio juni dat Rusland via een van zijn westelijke havens een lading zeebenzine zou ontvangen, afkomstig uit Azië .

De regering stelde ook een resolutie op om tijdelijk de productie en import van benzine en diesel van lagere kwaliteit (Euro-2-norm met een hoger zwavelgehalte, verboden sinds 2013) toe te staan voor een periode van een jaar tot juli 2027, om de brandstoftoevoer op gang te houden .

Poetin erkende de crisis eind juni 2026 publiekelijk. Hij zei tegen de staatstelevisie: "Natuurlijk creëren ze problemen, dat is duidelijk. Op dit moment zien we een zeker tekort, maar het is niet kritiek." Hij zei dat Rusland de reparaties aan raffinaderijen zou versnellen en de import zou verhogen .

Bredere economische impact

De brandstofprijzen zijn in het hele land sterk gestegen. Analysebureau Seala meldde dat de Russische brandstofmarkt een tekort had van ongeveer 17% van de benzineproductie. De productie daalde volgens branchespecialisten tot ongeveer 850.000 vaten per dag .

De crisis verergert de bestaande inflatiedruk en ontwricht de logistiek, de landbouw en de militaire toeleveringsketens. Het Russische ministerie van Energie erkende begin juni 2026 dat de toenemende Oekraïense drone-aanvallen op de olieraffinaderijen en energie-infrastructuur de oorzaak waren van de recente tekorten op de geannexeerde Krim en in sommige delen van Zuid-Rusland. Het ministerie stelde dat "bedrijven in de brandstof- en energiesector te maken hebben gehad met een toename van vijandelijke luchtaanvallen, wat heeft geleid tot tijdelijke problemen met de brandstofvoorziening in verschillende zuidelijke regio's" . Analisten omschrijven het als de ernstigste binnenlandse brandstofcrisis in Rusland in decennia .