VS laat noodtoestand voor Hongkong aflopen: welke sancties zijn opgeheven, wat blijft, en waarom dit ertoe doet

Op 14 juli 2026 liet de Verenigde Staten de nationale noodtoestand voor Hongkong aflopen zonder deze te verlengen. Daarmee kwam een einde aan een zes jaar oud beleid dat president Trump in 2020 met Executive Order 13936 was gestart. Het besluit, bevestigd door het Office of Foreign Assets Control (OFAC) van het Amerikaanse ministerie van Financiën, schrapte bepaalde sancties die aan het bevel waren gekoppeld, maar liet de kern van de handelsbeperkingen en de meeste individuele strafmaatregelen intact .

Het aflopen volgde op maanden van speculatie over de aanpak van de regering-Biden ten aanzien van Hongkong en kwam kort na de Amerikaans-Chinese handelsbesprekingen in Madrid. Dit wijst op een diplomatiek gebaar, niet op een fundamentele koerswijziging.

Wat er gebeurde

Executive Order 13936, ondertekend op 14 juli 2020, riep de nationale noodtoestand uit als reactie op de invoering van een nationale veiligheidswet door China voor Hongkong. Het bevel trok de preferentiële handelsstatus van Hongkong in en machtigde sancties tegen Chinese en Hongkongse functionarissen die verantwoordelijk werden geacht voor de verminderde autonomie van de stad . De noodtoestand was jaarlijks verlengd — vier keer door president Biden en één keer door president Trump — voordat deze in juli 2026 mocht vervallen .

OFAC kondigde het aflopen aan en actualiseerde tegelijkertijd zijn sanctielijst voor Hongkong. Daarbij werden sancties geschrapt die uitsluitend op E.O. 13936 waren gebaseerd, terwijl werd bevestigd dat aparte wettelijke sancties volledig van kracht bleven .

Welke sancties werden opgeheven

Het aflopen schrapte de sancties tegen negen personen — een mix van Hongkongse en Chinese functionarissen . Tot degenen die van de lijst werden gehaald, behoorden Hongkongs minister van Justitie Paul Lam Ting-kwok, chef van de Nationale Veiligheidsdienst Sonny Au en twee voormalige politiecommissarissen van Hongkong, Raymond Siu en Stephen Lo . OFAC verwijderde ook enkele entiteiten van de lijst van Specially Designated Nationals die uitsluitend onder E.O. 13936 waren aangemerkt .

Welke sancties bleven van kracht

Het aflopen draaide de intrekking van Hongkongs speciale handelsstatus door E.O. 13936 niet terug. Het ministerie van Financiën verklaarde nadrukkelijk dat het aflopen "de Hong Kong Human Rights and Democracy Act van 2019 (HKHRDA) of de Hong Kong Autonomy Act (HKAA) van 2020 niet herroept of anderszins beïnvloedt" . Dit betekende dat Hongkong voor Amerikaanse douanedoeleinden gelijk werd behandeld als het vasteland van China, en zijn preferentiële tariefbehandeling verloor .

Bovendien bleven 39 andere personen — onder wie Hongkongleider John Lee en voormalig leider Carrie Lam — onder Amerikaanse sancties vallen via andere wettelijke instrumenten . Ground News meldde dat het aflopen 48 personen van de ene sanctielijst haalde, maar dat 39 van hen onmiddellijk opnieuw werden aangemerkt onder de Hong Kong Autonomy Act .

Alle andere Hongkong-gerelateerde beperkingen die op basis van wetgeving waren opgelegd, in plaats van het uitvoeringsbesluit, bleven ongewijzigd .

Reactie van de Amerikaanse regering

De regering-Biden framede het niet-verlengen als een routinematig aflopen van een tijdelijke noodtoestand, niet als een beleidsommezwaai. Ambtenaren benadrukten dat de speciale handelsstatus van Hongkong ingetrokken bleef en dat de kernsancties onder de HKHRDA en andere wetten onaangetast waren . Het besluit volgde op recente Amerikaans-Chinese handelsbesprekingen in Madrid, wat suggereert dat het deel uitmaakte van een bredere diplomatieke ijking .

Reactie van de Chinese regering

Het Chinese Ministerie van Handel (MOFCOM) was het eerste dat het nieuws bracht en noemde het een "belangrijke stap in het implementeren van de consensus die is bereikt tijdens de Chinees-Amerikaanse economische en handelsbesprekingen in Madrid" . Peking verwelkomde de zet als een "positieve" ontwikkeling in de bilaterale betrekkingen . Chinese functionarissen merkten echter ook op dat de beperkte reikwijdte van de wijziging betekende dat de kernhandelsstatus van Hongkong met de VS verslechterd bleef.

Waarom de praktische impact beperkt was

Het praktische effect was klein. De intrekking van de preferentiële tariefbehandeling voor Hongkong werd niet ongedaan gemaakt, waardoor Hongkong voor Amerikaanse douanedoeleinden gelijk bleef worden behandeld aan het vasteland van China . Het opheffen van de sancties tegen negen functionarissen was grotendeels symbolisch — de overgrote meerderheid van de gesanctioneerde personen (39) en alle grote handelsbeperkingen bleven van kracht .

Politieke waarnemers en juridische experts omschreven de zet als een "olijftak" die erop gericht was de diplomatieke sfeer te verbeteren, niet om een wezenlijke verandering in de handelspositie van Hongkong aan te brengen . Een waarnemer die door de South China Morning Post werd geciteerd, noemde het een "vriendelijk gebaar" dat "betekenisvol" was, maar voegde eraan toe dat er weinig was veranderd voor tientallen anderen wier sancties waren verlopen maar die vervolgens op een andere lijst werden geplaatst .

Wat dit betekent voor de toekomst

Voor bedrijven en investeerders die de handelsbetrekkingen tussen de VS en Hongkong volgen, is de belangrijkste conclusie dat, hoewel de nationale noodtoestand zelf is verdwenen, de meest ingrijpende sancties — het verlies van de preferentiële tariefbehandeling en sancties tegen 39 personen — stevig van kracht blijven. Het aflopen heeft vooral betrekking op een beperkt aantal sancties die aan één enkel uitvoeringsbesluit waren gekoppeld, niet op het bredere wettelijke kader dat de handelsstatus van Hongkong met de Verenigde Staten blijft beperken.

Analisten die de Amerikaans-Chinese betrekkingen volgen, zullen in de gaten houden of deze beperkte zet wijst op de mogelijkheid van verdere ontdooiing in de bilaterale banden, of dat het het plafond vertegenwoordigt van wat de regering-Biden bereid is Peking te bieden op het gebied van Hongkong-beleid.