Waarom de tijdelijke vredesdeal tussen de VS en Iran instortte

De kwestie werd acuut toen op 7 juli drie tankers in de zeestraat werden getroffen. Washington hield Iran daarvoor verantwoordelijk . Teheran zag de afspraken over de scheepvaart anders en stelde dat de doorgang alleen volgens Iraanse voorwaarden kon worden hervat .

2. Amerikaanse vergeldingsacties en nieuwe oliesancties

Uren na de aanvallen op de tankers begonnen de Amerikaanse strijdkrachten een nieuwe aanvalsgolf tegen Iran. Washington trok bovendien de vergunning in waarmee Iran olie mocht verkopen en stelde de oliesancties opnieuw in . Volgens het Amerikaanse Central Command werden in een eerdere aanvalsgolf meer dan tachtig locaties geraakt .

De opeenvolging van aanvallen maakte de al kwetsbare wapenstilstand praktisch onhoudbaar. President Donald Trump verklaarde op 8 juli dat de memorandum “voorbij” was en dat hij niet met Teheran wilde onderhandelen .

Iran zei vervolgens dat de herhaalde Amerikaanse aanvallen de overeenkomst ongeldig hadden gemaakt. Iraanse functionarissen omschreven de strijd als een “existentiële oorlog” en lieten weten zich niet langer aan de afspraken gebonden te achten .

Hoe Iran reageerde op de aanval op Chabahar

Tijdens de tweede nacht van de nieuwe Amerikaanse campagne, op 9 juli, werden doelen getroffen bij de Shahid Kalantari-haven in Chabahar in het zuidoosten van Iran . Chabahar is een strategisch belangrijke haven die met steun van India wordt ontwikkeld.

De Iraanse ambassade in India veroordeelde de aanval op 18 juli scherp. In een verklaring noemde de ambassade de operatie een “oorlogsmisdaad” en stelde zij dat onder meer een verkeerstoren in de haven was vernietigd. Volgens de ambassade waren civiele en economische infrastructuur doelbewust getroffen, wat volgens haar een schending van het internationaal recht en het Handvest van de Verenigde Naties vormde .

De Iraanse ambassadeur in India zei daarnaast dat het Chabahar-project ondanks de oorlog en de sancties doorgang zou vinden .

De positie van de hoogste leider

Een belangrijke verduidelijking is dat ayatollah Ali Khamenei volgens de aangeleverde berichtgeving al bij Amerikaanse en Israëlische aanvallen in februari 2026 was gedood. Zijn opvolger, Mojtaba Khamenei, had daarna de positie van hoogste leider overgenomen .

Na de aanval op Chabahar kwam de dreiging van verdere escalatie vanuit een militaire adviseur van Mojtaba Khamenei. Die waarschuwde dat Iran een grootschalig offensief zou hervatten als de Amerikaanse aanvallen nog enkele dagen zouden doorgaan .

Wat was de stand van het conflict op de zevende nacht?

Op 17 en 18 juli 2026 gingen de Amerikaanse en Iraanse aanvallen voor de zevende achtereenvolgende nacht door . Van een nieuwe wapenstilstand was geen sprake.

De Amerikaanse aanvallen begonnen volgens CENTCOM om 19.00 uur GMT op 17 juli. Ze waren gericht op onder meer observatieposten, militaire logistieke infrastructuur, ondergrondse opslagplaatsen voor wapens en Iraanse maritieme capaciteiten . De VS hielden bovendien vast aan een strikte blokkade van Iraanse havens en scheepvaartroutes in de Straat van Hormuz .

Iran reageerde met aanvallen op Amerikaanse militaire locaties in onder meer Koeweit, Jordanië en Irak. De Iraanse Revolutionaire Garde beweerde eerder in de campagne 85 Amerikaanse locaties te hebben aangevallen . Een militaire adviseur van de hoogste leider dreigde opnieuw met een “grootschalig offensief” als Washington de aanvallen voortzette .

Conclusie

De tijdelijke deal liep niet op één moment stuk. Eerst botsten Iran en de VS over de betekenis van de afspraken rond de Straat van Hormuz. Daarna volgden aanvallen op commerciële schepen, Amerikaanse luchtaanvallen en het opnieuw invoeren van oliesancties. Trump verklaarde de overeenkomst vervolgens beëindigd, waarna Iran zei dat de memorandum door de Amerikaanse aanvallen was vervallen .

Tegen de zevende nacht was het conflict opnieuw uitgegroeid tot een open militaire confrontatie. Iran veroordeelde de aanval op Chabahar via zijn ambassade in India als een oorlogsmisdaad, terwijl het kantoor van de nieuwe hoogste leider verdere escalatie in het vooruitzicht stelde. Een diplomatieke uitweg was op dat moment niet in zicht.